analyse

Republikeinen wacht immens gewetensonderzoek

Duizenden aanhangers van Donald Trump bestormden woensdag het Amerikaanse parlement. ©REUTERS

Terwijl steeds meer Republikeinen de bestorming van het Capitool laken, rijst de vraag: waarom legitimeerden ze de voorbije vier jaren het rücksichtslose rechts-populisme van Donald Trump?

Met beelden die herinneringen oproepen aan staatsgrepen in pakweg Benin, Kirgizië of Venezuela hebben duizenden aanhangers van Republikeins president Donald Trump woensdagavond het Capitool in Washington bestormd, het hart van 's werelds machtigste democratie. Traangas was te ruiken onder de imposante koepel tussen de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Parlementsleden werden met gasmaskers geëvacueerd. Minstens een indringster liet het leven, drie anderen kwamen volgens de politie om in het tumult rondom Capitol Hill. Zo eindigt het trumpiaanse presidentschap met het 'Amerikaanse bloedbad' dat de rücksichtslose rechts-populist bij zijn inauguratie aanklaagde, maar dat hij vier jaar lang aanmoedigde.

Het Congres zou woensdag de verkiezingsoverwinning van de Democraat Joe Biden, ten koste van Trump, certificeren. Voor het Amerikaanse parlement vond tegelijk een Make America Great Again-mars plaats, waar Trump zijn aanhangers voorhield: 'We zullen nooit opgeven. We zullen nooit de nederlaag erkennen.' Waarna hij opriep naar het Capitool te stappen. 'Amerikaanse patriotten', noemde dochter Ivanka Trump de relschoppers die vervolgens het parlement binnendrongen.

Legitimatie

Veel vragen dringen zich op na de ongeziene taferelen in Washington. Waar waren de veiligheidstroepen, terwijl iedereen op voorhand wist dat er geweld dreigde en Trump vorige maand al aankondigde dat 6 januari 'wild' zou worden? Hoe herstellen de diep verdeelde Verenigde Staten hiervan, en hoe kan Biden dit land de 'waardigheid' terug bezorgen waar hij woensdagavond om smeekte? Maar vooral: wat levert het diepe gewetensonderzoek op waaraan de 166 jaar oude Republikeinse Partij, die onder Abraham Lincoln de burgeroorlog bezwoer, zich onherroepelijk moet onderwerpen?

Zeker 13 van de 50 Republikeinse senatoren en zowat 140 van hun 211 afgevaardigden toonden zich woensdag bereid Trumps verzet en complottheorieën te steunen tegen Bidens presidentschap, terwijl kiezers, rechtbanken en alle Republikeinse gouverneurs de nederlaag van Trump hebben erkend en elke aanklacht van fraude hebben verworpen. Vicepresident Mike Pence weigerde, als Senaatsvoorzitter, Trumps zaak te verdedigen, terwijl de immer machiavellistische Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell onderstreepte dat 'als we dit niet aanvaarden, wordt in dit land nooit meer een verkiezingsuitslag aanvaard'.

Heksenjacht

Niettemin legitimeerden zij, en zowat alle Republikeinse parlementsleden, de voorbije vier jaar kritiekloos Trumps agenda, zijn voortdurende aanvallen op de Amerikaanse 'checks and balances', of zagen ze hem als een 'bruikbare idioot' om traditionele partijdada's te realiseren. Er kwam een massale belastingverlaging, die vooral rijken en bedrijven diende. Een recordaantal behoudsgezinde rechters werd benoemd, onder wie drie leden van het Hooggerechtshof, die sociaal-conservatieve thema's als verzet tegen abortus en wapenwetten verdedigen.

Dit is de partij die wel wat morde toen Trump het neonazistische geweld in Charlottesville legitimeerde, maar finaal overging tot de orde van dag. Die instemde met een snoeihard migratiebeleid, waarbij kinderen van hun ouders gescheiden werden. Die het Ruslandonderzoek van speciaal onderzoeker Robert Mueller consequent als een 'heksenjacht' hekelde, en, op ex-presidentskandidaat Mitt Romney na, de afzetting van Trump verhinderde nadat hij zijn Oekraïense collega gechanteerd had om een fraudeonderzoek naar Biden en diens zoon te openen. En die, in de laatste dagen voor de verkiezingen, nog snel een extra lid van de Supreme Court benoemde, wat ze vier jaar geleden de Democraat Barack Obama verbood te doen.

Controle kwijt

Zo heeft het opportunistische faustiaanse pact de Grand Old Party sinds 2016 doen vervellen tot de partij van Trump, de vastgoedmiljardair-outsider die ze destijds nog bejegende met wantrouwen en minachting. Critici, zoals ex-senator Jeff Flake of gewezen minister van Defensie Jim Mattis, werden beschimpt en uit de partij geduwd. Ja, 74 miljoen Amerikanen stemden in november op Trump, het op een na hoogste aantal ooit. Maar Biden haalde nog eens 7 miljoen stemmen meer.

Voor de zevende maal in de voorbije acht presidentsverkiezingen wonnen de Democraten de 'popular vote'. Alle trumpiaanse verzet ten spijt levert dat Biden wel degelijk ook het meeste leden van het kiescollege op. Het Huis bleef in november Democratisch, ondanks zetelverlies, en Bidens partij lijkt sinds woensdag ook zeker van de controle over de Senaat.

In een demografisch snel veranderend Amerika verliezen de Republikeinen steeds meer electorale voeling met minderheden, jongeren en vrouwen en in steden en voorsteden. Woensdag hebben ze ook de controle over hun ultieme leider verloren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie