analyse

Slag om Capitool illustreert Bidens herculesopdracht

In het ultraverdeelde Amerika wordt Joe Bidens taak straks nog immenser. Het is een illusie te denken dat de afschuw om de gebroken ramen van het Capitool zal helpen de maatschappelijke divisies sneller te lijmen. ©AFP

Ondanks een ongeziene trumpiaanse aanval is Joe Biden bekrachtigd als toekomstig president. De afschuw om de gebroken ramen van het Capitool zal echter de diepe maatschappelijke kloof niet sneller helpen te lijmen.

Om 3.32 uur in de Washingtonse nacht heeft de Republikeinse vicepresident en Senaatsvoorzitter Mike Pence donderdag de parlementaire erkenning uitgesproken dat de Democraat Joe Biden de Amerikaanse presidentsverkiezingen heeft gewonnen. En op 20 januari ingezworen kan worden. Wat al twee eeuwen een feestelijke formaliteit is, ontaardde echter in enkele van de meest sinistere uren in de geschiedenis van 's werelds machtigste democratie.

Aan zij die vandaag een ravage aanrichtten, jullie hebben niet gewonnen.
Mike Pence
Amerikaans vicepresident

Duizenden aanhangers van de Republikeinse president Donald Trump, die sinds november Bidens winst bestrijdt met ongefundeerde fraudeclaims en regelrechte complottheorieën, bestormden het Congres. Traangas in de imposante koepel boven het Capitool, zeker vier doden en 52 arrestaties: ook Trumps partijgenoten drukten luidkeels hun afschuw uit. 'Aan zij die vandaag een ravage aanrichtten, jullie hebben niet gewonnen', reageerde Pence. 'Ze probeerden onze democratie te ontwrichten. Ze faalden', aldus Senaatsleider Mitch McConnell. 'Genoeg is genoeg', oordeelde senator Lindsey Graham. 'Het is voorbij.'

Zo snel zij nu hun handen aftrekken van Trumps revolte, zo loyaal verdedigden zij de voorbije vier jaar zijn Twitter-tirades en polariserende, rechts-populistische beleid. Een diep gewetensonderzoek dringt zich op bij de 166-jarige Grand Old Party. Maar het is een illusie te denken dat er snel een complete breuk met het trumpisme zit aan te komen.

Loyaliteitstest

Toen de geëvacueerde parlementsleden woensdagnacht duidelijk geschokt de telling van de kiesmannen hervatten, steunden nog altijd zes Republikeinse senatoren en liefst 121 afgevaardigden - ruim de helft van hun fractie in het Huis - Trumps verzet tegen Bidens zege in de strijdstaat Arizona. Toen Pennsylvania aan de beurt kwam, waren er dat zelfs respectievelijk zeven en 138. Later bleek ook dat een van de amokmakers Derrick Evans was, een pas verkozen Republikeinse afgevaardigde in het deelstaatparlement van West Virginia.

147
Republikeinen
Zelfs na de bestorming van het Capitool hebben 147 Republikeinen - acht senatoren en 139 afgevaardigden - de zege van Democraat Joe Biden in een of meerdere strijdstaten -vergeefs - verworpen.

Voor hen was dit een loyaliteitstest. Velen werden de voorbije jaren verkozen op een trumpiaans platform. Velen denken ook al aan hun herverkiezing bij de midterms van 2022, of koesteren presidentiële ambities in 2024. En dan is de steun van 74 miljoen Trump-kiezers - op Biden na het hoogste aantal ooit voor een Amerikaanse presidentskandidaat - onontbeerlijk.

Zo werden en zijn de Republikeinen de partij van Trump, en zullen ze dat nog een tijdlang blijven. Pence en een meerderheid van de regeringsleden zullen ook heus niet het 25ste amendement inroepen, zoals her en der al geopperd wordt, om Trump in zijn laatste twee weken af te zetten.

Ja, mogelijk was de aanval op het Congres voor flink wat Republikeinse kiezers eindelijk de brug te ver. Maar ook hier is het een illusie te denken dat zij nu allen Trump de rug zullen toekeren. Integendeel. Voor- en tegenstanders leven hoe langer hoe meer in parallelle universa, waar het eigen gelijk rotsvast is.

Hoeveel conservatieve rechters, rechtse mediafiguren en Republikeinse gouverneurs, ministers en parlementsleden ook stelden dat Biden geen fraude pleegde, voor de 'Make America Great Again'-kerk zijn ze 'verraders' geworden van het blinde geloof in Trump. En als ze niet meer welkom zijn in de klassieke echokamers van Twitter en Facebook, vonden ze allang ongecensureerde alternatieven zoals Parler of 4Chan.

Cultuuroorlog

Op de rechtse huiszender Fox News liet Tucker Carlson, de voorbije jaren een van de meest militante media-acolieten van Trump, weten 'geschokt' te zijn door het 'politieke geweld'. Al voegde hij daar meteen een resem 'maren' aan toe. 'Miljoenen Amerikanen geloven oprecht dat de verkiezingen vals waren. Je kan hen wegzetten als gek, je kan ze complotdenkers noemen, en hen uit Twitter trappen. Maar dat zal hun visie niet veranderen.' In hun verdediging waarschuwde Carlson: 'Onze nieuwe leiders zullen hen proberen het zwijgen op te leggen.'

De Slag om het Capitool was de extreme, voorlopige culminatie van een cultuuroorlog die al veel langer woedt. In de Verenigde Staten, maar ook in Europa.

Voor wie dezer dagen zelfs Fox te genuanceerd vindt, is er met One America News Network trouwens alweer een nog radicalere uitlaatklep. En zo blijven bepaalde media en politici de trumpiaanse retoriek een luide megafoon bieden, uit vaak cynisch politiek en commercieel gewin. Hetzelfde kan je een deel van de steeds activistischere Trump-bashende liberale nieuwskanalen en Democraten verwijten. Maar onderliggend stelde Carlson wel de terechte vraag waarom woensdag de situatie compleet escaleerde.

De Slag om het Capitool was de extreme, voorlopige culminatie van een cultuuroorlog die al veel langer woedt. In de Verenigde Staten, maar ook in Europa. Trump gooide de voorbije jaren ongezien veel olie op het vuur, maar hij is in de eerste plaats het gevolg van een langzaam opgekookte volkswoede, niet zozeer de oorzaak ervan. Bij velen leeft het gevoel van diepe economische malaise en ongelijkheid. Onder een deel van de blanke bevolking groeit het identitaire onbehagen over een demografisch en technologisch snel veranderde maatschappij. Het volk mort niet meer gehoord te worden door zijn eigen volksvertegenwoordigers.

Aan de andere kant van het Amerikaanse spectrum nam om soortgelijke redenen het Black Lives Matter-protest enorm toe, het ressentiment onder Afro-Amerikanen en andere minderheden dat racisme, sociale ongelijkheid en politiegeweld nog altijd niet ernstig genomen worden. Ook hier valt het geweld nooit te legitimeren, maar zijn de bezwaren legio en legitiem.

Ordelijke machtsoverdracht

In dit ultraverdeelde land wordt Bidens taak straks zo nog immenser om beide kampen weer enigszins naar elkaar te laten luisteren, en een beleid te voeren dat breed gedragen wordt. Het is een illusie te denken dat de afschuw om de gebroken ramen van het Capitool zal helpen de maatschappelijke divisies sneller te lijmen. Mogelijk was woensdagnacht een kantelpunt, dat gematigde Republikeinen zal aansporen meer samen te werken met de flinterdunne Democratische meerderheden in de Senaat en het Huis. Maar tegelijk moet Biden de steeds vocalere linkervleugel in zijn eigen verdeelde partij aan boord houden.

Dit is pas het begin van ons gevecht om Amerika weer groots te maken.
Donald Trump
Amerikaans president

Langs de zijlijn zal Trump bovendien niet zwijgend toekijken. Toen de geur van traangas donderdag verdwenen was in Washington, stuurde hij alsnog een communiqué uit waarin hij 'een ordelijke machtsoverdracht op 20 januari' beloofde. Maar hij herhaalde eens te meer het 'totaal oneens te zijn met de uitslag van de verkiezingen'. En vooral: 'Terwijl dit het einde is van de grootste eerste termijn in de presidentiële geschiedenis, is dit pas het begin van ons gevecht om Amerika weer groots te maken'.

Lees verder

Advertentie
Advertentie