Advertentie

Aan wie kan u uw erfenis nalaten en wie kan u onterven?

Volgens het wettelijk erfstelsel erven kinderen de nalatenschap van hun ouders. Maar soms zien erflaters het helemaal anders. In een zogenaamd 'nieuw samengesteld gezin' bijvoorbeeld liggen de zaken wel eens moeilijk. Of wanneer mensen iemand extra willen bevoordelen. Hoe gaat u te werk om uw erfenis in goede banen te leiden?

Ons erfopvolgingssysteem voorziet dat kinderen de reservataire erfgenamen zijn van hun ouders. Alle kinderen hebben recht op een voorbehouden erfdeel van hun ouders. Is er één kind, dan bedraagt diens voorbehouden erfdeel de helft van de nalatenschap. Twee kinderen hebben allebei recht op één derde. En bij drie of meer kinderen komt het voorbehouden erfdeel op drie vierde van de nalatenschap, gelijk te verdelen onder de kinderen. Enkel het resterende gedeelte kan u toewijzen aan iemand anders of als extra erfdeel voor één of enkele van wettelijke erfgenamen.
Had de overledene geen kinderen, dan worden diens ouders de reservataire erfgenamen. De reserve van elke ouder bedraagt één vierde van de nalatenschap.
De langstlevende echtgenoot tenslotte is de laatste beschermde erfgenaam. Die heeft recht op het vruchtgebruik van de helft van de nalatenschap met als minimum het vruchtgebruik op de gezinswoning en het huisraad.
Via een testament kan u uw nalatenschap weliswaar gedeeltelijk toewijzen aan wie u wenst, maar om de rechten van de reservataire erfgenamen kan u niet heen. Wat u ook heeft bepaald in uw testament, uw beschermde erfgenamen kunnen hun voorbehouden erfdeel altijd opeisen, zelfs tot dertig jaar na uw dood.

  • Samenwoners maken wel eens gebruik van een zogenaamde tontineconstructie om elkaar te bevoordelen. Een tontine is een clausule die kan worden ingelast in het aankoopcontract van een onroerend goed. Deze clausule, die van origine eigenlijk een soort kanscontract is, bepaalt dat het aangekochte goed bij het overlijden van de eerste van beide automatisch wordt opgenomen in het vermogen van de langstlevende. Successierechten zijn op dat moment niet verschuldigd. Registratierechten moeten bij die overdracht echter wél betaald worden. Die bedragen op dit moment 10 procent in Vlaanderen en 12,5 procent in de rest van het land. Op die manier worden bovendien ook de reservataire erfgenamen buiten spel gezet. Met een tontine blijft het goed immers gewoon buiten de nalatenschap.
  • Een andere manier om goederen buiten de nalatenschap te houden, gaat via een levensverzekering. Door een premie te betalen voor een levensverzekering, verdwijnt het betaalde geld immers uit het vermogen van de verzekeringnemer. Wordt het geld betaald als premie voor een beleggingsverzekering dan kan het via de keuze van de begunstigde bij overlijden aan om het even wie worden nagelaten. Dit is echter niet volledig risicoloos. Als de onterfde erfgenamen kunnen aantonen dat de betaalde premie kennelijk overdreven was in verhouding tot het gezinsvermogen, kunnen ze het opzet nietig laten verklaren. Bovendien werd voor de rechtbank al eens verkregen dat een levensverzekering werd geherkwalificeerd als een gewone belegging. Ook zo kunnen benadeelde erfgenamen proberen hun slag thuis te halen.
  • In nieuw samengestelde gezinnen kan de problematiek nog een stuk ingewikkelder zijn. Gaat de erfenis na het overlijden van één van de echtgenoten naar de langstlevende, dan erven de kinderen van de overledene niets. Die kunnen later immers niet erven van hun stiefouder. Gaat de erfenis meteen naar de kinderen, dan blijft de langstlevende in de kou staan. En zelfs al bevoordelen ze elkaar via een testament voor de helft van de nalatenschap met vruchtgebruik voor de kinderen, dan nog kan de uitkomst onbillijk blijken. Wanneer één van de partners slechts één kind heeft en de andere heeft er drie, dan erft het enige kind later de volle helft van zijn ouder terwijl de drie kinderen van de andere partner de helft van hun ouder onder hun drieën moeten verdelen. Als het altijd de bedoeling is om alle kinderen gelijk te behandelen, is dat wellicht geen wenselijke situatie. Om een gepaste erfregeling mogelijk te maken in nieuw samengestelde gezinnen, afgestemd op de wensen en de noden van het gezin, is het sinds 1 juni 2003 mogelijk voor echtgenoten om een bindende overeenkomst op te maken over hun rechten in elkaars nalatenschap. Dat kan voor het huwelijk, in het huwelijkscontract of tijdens het huwelijk, via een zogenaamde wijzigingsakte. Beide echtgenoten moeten hierover natuurlijk wel een akkoord bereiken.

Frida Deceuninck

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud