Beurzen ontsnappen niet aan de wetten van de fysica

What goes up must come down. Die ijzeren natuurwet wordt vaak vergeten, vooral als het lange tijd goed gaat. Gisteren werden we eraan herinnerd, toen de Chinese aandelen crashten en de geschrokken beleggers ook hun andere risicodragende effecten dumpten. De kans is reëel dat de correctie doorzet. Er zijn heus nog andere natuurwetten die de voorbije maanden hooghartig werden genegeerd.

De Chinese beurs kreeg gisteren een fameuze pandoering. De index van de grootste 300 aandelen van de beurzen van Sjanghai en Shenzhen donderde 9,2 procent naar beneden. Bestond de regel niet dat Chinese aandelen dagelijks maximaal 10 procent mogen zakken, dan was de schade ongetwijfeld nog veel groter. Liefst 249 van de 300 aandelen donderden tegen hun 10 procentlimiet aan. Het ziet er dus naar uit dat de neergang vandaag doorzet.

De Chinese aandelen worden massaal gedumpt omdat de autoriteiten de vele illegale beurspraktijken een halt willen toeroepen. Voorts wil de overheid maatregelen invoeren om op een gecontroleerde manier de zeepbel wat te laten leeglopen. En als een hoge Chinese functionaris de beurstoestand als 'zeepbel' omschrijft, dan zal het wel een zeepbel zijn, zeker?

Laten we de Chinese situatie toetsen aan de meest uitgebreide definitie van de term zeepbel. Als de koers van financiële activa al een poos aan het stijgen is, zullen op een bepaald moment de rationele verwachtingen plaats ruimen voor euforie. De sterke koerswinst uit het verleden wordt dan geëxtrapoleerd naar de toekomst. De fundamentele waarderingscriteria worden genegeerd. Men vraagt zich niet langer af of de toekomstige bedrijfswinsten en dividenduitkeringen voldoende zullen zijn om de huidige prijs te verantwoorden. Bankiers, economen, politici en journalisten geven ettelijke waarschuwingen. Maar als de koers de dag daarop gewoon doorstijgt, worden die weggehoond. En dan volgt de steile afdaling.

Dat klinkt vertrouwd voor degenen die in Chinese aandelen beleggen. Volgens klassieke waarderingscriteria zoals de koers-winstverhouding is de Chinese beurs uitermate duur. Daar komt bij dat de financiële rapportering van Chinese bedrijven doorgaans dermate pover is, dat een waardering eigenlijk neerkomt op nattevingerwerk. De koersexplosies van de aandelen geven eveneens de stellige indruk dat het stilaan de spuigaten uitloopt. Ondanks de klappen van gisteren noteert de Chinese index nog altijd 21,4 procent hoger dan begin dit jaar - en 166 procent hoger dan begin 2006. Een zeepbel? Het heeft er veel van weg.

China is overigens niet de enige financiële markt met zeepbelallures. In zowat elk continent vinden we beursindexen die in de voorbije jaren verveelvoudigd zijn. Azië: de Vietnamese Ho Chi Minh-index noteert vandaag 200 procent hoger dan begin vorig jaar. Latijns-Amerika: het gemiddelde Peruviaanse aandeel is acht keer duurder dan begin 2003. Europa: de beurs van Oekraïne presteert over dezelfde periode nóg beter dan die van Lima. Ook andere financiële markten lijken duidelijk oververhit. We verwijzen naar sommige grondstoffen en sommige vastgoed- en kredietmarkten.

Bacteriën

Het is een natuurwet dat een deel van het systeem nooit blijvend sneller kan groeien dan het systeem zelf. Wetenschappers illustreren die granieten regel met de voortplantingssnelheid der bacteriën. Sommige verdubbelen om de twee uur. Op die manier is een eenbacterieleger na drie dagen uitgegroeid tot een massa van 60 miljard. En toch zijn er vandaag niet wezenlijk meer bacteriën dan pakweg een generatie geleden. Over de lange termijn is het groeiritme van de bacteriën dus 0 procent, ondanks hun verveelvoudigingscapaciteiten.

Ook de Aarde is vandaag niet groter geworden. De wereldeconomie wel, die groeit in een jaarritme over de lange termijn van pakweg 3 tot 4 procent. Als we de bovenvermelde natuurwet toepassen op beurs en economie, is het dus logisch dat de bedrijfswinsten over dezelfde lange termijn eveneens met 3 tot 4 procent groeien. Hetzelfde geldt voor de gemiddelde beurskoersen. De statistieken demonstreren weliswaar dat winsten en beurskoersen een wat hoger groeiritme aanhouden (pakweg 6 procent), maar dat heeft alles met de statistische zuivering te maken: bedrijven die over de kop gaan, vallen weg; aandelen die verschrompelen, verliezen hun impact op de beursindexen. Hoe dan ook: als beurskoersen of bedrijfswinsten jarenlang met 10 procent of meer aandikken, is een latere terugval onvermijdelijk.

Nog zo'n natuurwet: hoe meer iets voordien gestegen is, hoe dieper het nadien kan terugvallen. Dat is zeker zo voor aandelen, waarvan de koers niets anders is dan de naar het heden verdisconteerde waarde van alle toekomstige opbrengsten voor de belegger. De koersen van nogal wat aandelen in oververhitte regio's houden rekening met een jaarlijkse verdubbeling van de bedrijfskasstromen. Wat gebeurt er met het aandeel als een bedrijf zijn verwacht groeiritme met 33 procent naar beneden zou herzien? Zijn waarde zou prompt met 75 procent terugvallen!

We geven u een derde natuurwet: hoe groter het bedrijf, hoe moeilijker het wordt het forse groeiritme vol te houden. Een onderneming met een omzet van 100 miljoen euro kan dat cijfer gemakkelijk verdubbelen. Maar waar moet een 10 miljardbedrijf volgend jaar nog eens 10 miljard halen? En het jaar nadien opnieuw een extra 20 miljard? Nu zijn veel Chinese bedrijven in korte tijd miljardenbedrijven geworden.

Onvermijdelijk

Lang niet alle markten en aandelen zijn vandaag overdreven duur - in onze contreien lijken de meeste aandelen eerder correct geprijsd. Maar het is op een dermate groot aantal deelmarkten zo heet geworden dat een tussentijdse correctie onvermijdelijk was. Het was gewoon wachten op een katalysator, die velen voldoende angst zou inboezemen om het risicogehalte in hun portefeuille terug te schroeven.

Die katalysator kon eender wat zijn. Een geopolitieke kortsluiting, tussen Israël en Iran bijvoorbeeld. Een financieel ongeval, zoals een groot hefboomfonds dat in de problemen komt. Een reeks tegenvallende bedrijfsresultaten. Een onverwachte opstoot van inflatie of een recessie in de VS. Een plots stijgende yen. Of het bericht dat China illegale beleggingen streng wil aanpakken.

Een van die katalysatoren is nu geactiveerd. Gelukkig is het een relatief ongevaarlijke. De volgende dagen zal blijken hoeveel schade hij heeft aangericht.

PHU

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud