Kans op lelijke schok op financiële markten neemt toe

-- (tijd) - De huidige situatie op de financiële markten is in meerdere opzichten te vergelijken met de toestand van begin 1994. Ook toen bereikten de rente en de volatiliteit dieptepunten en waren er records op de beurzen. 1994 draaide uit op een rotjaar voor aandelen en vooral obligaties, met een onverwachte Amerikaanse renteverhoging als katalysator. Ook nu lijken de kansen op lelijke schokken toe te nemen.

'2004 wordt geen herhaling van het crashjaar 1994', orakelde deze krant precies drie jaar geleden. Veel waarnemers vreesden toen dat 2004 een jaar vol financiële verliezen zou worden, net als 1994. Ze vonden voldoende parallellen: het gigantische tekort op de Amerikaanse lopende rekening dat vooral door Aziatische centrale banken werd gefinancierd; fors hogere beurskoersen het jaar voordien; de ongewoon lage Amerikaanse basisrente (1 procent begin 2004!); een snelle overgang van deflatiedreiging naar inflatiedreiging.

Het grote verschil tussen 1994 en 2004 was dat de Amerikaanse financiële sector in 2004 veel gezonder was. Het financieel systeem was sterker geworden en kon tegen een stootje. De Amerikaanse centrale bank (de Fed) straalde dan ook veel meer vertrouwen uit. Alan Greenspan en zijn luitenants Ben Bernanke en Donald Kohn lieten geen kans onbenut om de markten te overtuigen dat alvast zijzelf niet wakker lagen van de inflatie. Om die redenen kreeg De Tijd gelijk: 2004 was allerminst een crashjaar.

4 parallellen

Maar wat met 2007? Doug Kass van de financiële website TheStreet.com ging na of de situatie van begin 2007 te vergelijken valt met die van een vorige periode in de recente geschiedenis. Kass vond er een: alweer januari 1994.

Hij somt vier parallellen op. 'Een: de Amerikaanse aandelen bereiken nieuwe hoogtepunten, net als in januari 1994. Twee: de populaire ontluikende markten maakten gigantische winsten. De Hongkongse Hang Seng steeg van 3.000 punten in 1990 tot 12.500 begin 1994. De Mexicaanse IPC-index wipte over dezelfde periode van 700 naar 2.900 punten.' Vandaag is China populair en verdrievoudigden Chinese aandelen in anderhalf jaar tijd.

'Drie: in december 1993 waren de marktactoren uiterst zelfgenoegzaam', vervolgt Kass. 'Ze hadden het gevoel van onoverwinnelijkheid. De volatiliteit op de financiële markten zakte van 25 in 1990 tot minder dan 10 tegen het jaareinde van 1993.' De volatiliteitsindex VIX meet de vrees van de beleggers. In de najaren van 1998, 2001 en 2002 bereikte hij hoogtepunten, wegens respectievelijk de val van het hefboomfonds LTCM, de terreuraanslagen van Al Qaeda en de reeks bedrijfsschandalen. Vandaag noteert hij op zo'n 11 punten, een dieptepunt sinds januari 1994.

'Vier: de Amerikaanse obligaties presteerden van 1990 tot 1993 beresterk. De rentetarieven zakten tegelijk fors. In januari 1994 was het vet al een tijdje van de soep, net als nu.'

Katalysator

Wall Street slikte in februari en maart 1994 een verlies van meer dan 10 procent en kon dat naar het jaareinde toe slechts met de grootste moeite goedmaken. De ontluikende markten stuikten in elkaar. De VIX-vreesindex schoot omhoog. De obligatiemarkten beleefden het slechtste jaar sinds 1974.

Toen was een onverwachte renteverhoging op 4 februari de katalysator. De sfeer werd somberder wegens enkele financiële 'ongelukken', zoals de betalingsstaking van Orange County en de val van het beurshuis Kidder Peabody.

Wordt 2007 dan een herhaling van het crashjaar 1994? De kans is alleszins vandaag groter dan in 2004. De recente uitspraak van een Chinese topambtenaar over de 'oververhitte Chinese beurs' en de ontgoochelende resultaten door de probleemkredieten van de bankenreus HSBC, zorgden alvast hier en daar voor een barst in het beleggersvertrouwen.

Er zal wel een ernstigere katalysator nodig zijn om voor paniek te zorgen (de val van een grote bank of een in het financieel systeem verstrengeld hefboomfonds?). Maar als dat gebeurt, kan dat aanleiding geven tot een grote en nare switch van risicovolle (aandelen, hoogrentende obligaties, ontluikende markten, grondstoffen) naar risicoarme activa (bijvoorbeeld de yen). Maar zelfs dan hoeft dat niet zo vreselijk te zijn, want na 1994 kwam 1995, 1996, 1997, 1998 en 1999: stuk voor stuk goede beursjaren. PHu

Gesponsorde inhoud

Partner content