Polen: Jan Kulczyk

Jan Kulczyk, de rijkste Pool, vergaarde een fortuin door mee te surfen op de privatiseringsgolf na de val van het communisme. Als ondernemer pur sang is de 56-jarige Kulczyk van alle markten thuis: auto's, vastgoed, olie, telecom, transport, verzekeringen en bier. Zijn betrokkenheid bij gesjoemel en een heus spionnenschandaal werpen echter een smet op zijn blazoen.

Jan Kulczyk stamt af van een volbloed ondernemersfamilie. Zo stampte zijn vader na de Tweede Wereldoorlog drie bedrijven uit de grond. Het communistische regime vormde die echter allemaal om tot staatsbedrijven. Zoon Kulczyk moet toen gezworen hebben dat dubbel en dik betaald te zetten. Hij maakte er zijn levenswerk van staatsbedrijven om te smeden tot private ondernemingen.

Dat legde hem geen windeieren. Geen enkele andere landgenoot prijkt in de Forbes top 1000 van rijkste mensen ter wereld. De schattingen van zijn fortuin lopen uiteen van 1,2 miljard tot 3 miljard euro. Kulczyk is viermaal zo welgesteld als de op een na rijkste Pool.

Jan Kulczyk versleet talloze broeken op de universiteitszitjes. Hij studeerde rechten en internationale handel in Poznan. Voeg daar nog een doctoraat internationaal recht aan toe, en hij zat gebeiteld om het te maken als zakenman. In 1981, toen de onafhankelijke vakbond Solidarnosc de communistische regering het vuur aan de schenen legde, richtte Kulczyk Interkupol op. Het was een van de eerste Poolse bedrijven met buitenlands kapitaal.

Zijn timing was keer op keer meesterlijk. Net voor de val van het IJzeren Gordijn startte hij Kulczyk Tradex op, de Poolse evenknie van D'Ieteren. Daarmee verkreeg hij het monopolie op de verkoop van Duitse Volkswagens en Audi's, en later ook van Porsches in het hele land. Vijftien jaar geleden legde hij de basis voor zijn enorme vermogen. Op schimmige wijze haalde hij het contract binnen voor de levering van 1.000 politievoertuigen.

Zijn grootste vehikel, Kulczyk Holding, zag in 1991 het levenslicht. Daarmee slaat Jan Kulczyk munt uit staatsbedrijven, die aan de lopende band geprivatiseerd worden sinds Polen het juk van het communisme heeft afgeworpen. De holding kocht aandelenpakketten in voormalige staatsbedrijven en verkocht die met een fikse winst aan buitenlandse investeerders.

KBC

Zo verkocht hij in de zomer van 2004 zijn belang in het voormalige staatstelecombedrijf TPSA aan France Telecom. En in maart vorig jaar sleet hij zijn belang van 24,6 procent in de Poolse verzekeraar Warta aan KBC Verzekeringen. KBC betaalde ruim 100 miljoen euro voor de aandelen.

De gewiekste Kulczyk weet maar al te goed hoe hij zijn invloed kan laten gelden in de hoogste regionen. Hij is een goede vriend van voormalig president Aleksander Kwasniewski. Jan Kulczyk is een van de belangrijkste geldschieters van de liefdadigheidsorganisatie van Kwasniewski's vrouw.

De rijkste Pool raakte ook betrokken bij onwelriekende affaires. De openbare aanbesteding voor de privatisering van Orlen, een Poolse olieraffinaderij bij de havenstad Gdansk, spreekt het meest tot de verbeelding. De Russen aasden op Orlen om greep te krijgen op de strategische Poolse energiesector. Het Kremlin strooide kwistig met smeergeld om Orlen onder de vleugels van de Russische staatsoliegroep Lukoil te krijgen. Een voormalige KGB-spion bood Jan Kulczyk tijdens een ontmoeting in Wenen naar verluidt 5 miljoen dollar om toenmalig president Kwasniewski te overhalen die transactie goed te keuren.

Kulczyk lag zwaar onder vuur en trok in 2004 weg uit Polen om niet te hoeven opdagen tijdens het onderzoek naar de Orlen-affaire. Hij trok naar de VS en het VK, zogezegd om medische redenen. Kulczyk liet de aantijgingen niet over zich heen gaan. 'Als men mij aanvalt, de vaandeldrager voor het Poolse zakenleven, dan zal andere ondernemers hetzelfde overkomen. Als zelfs ik mij onveilig voel in Polen, wie kan zich dan nog veilig voelen?', sneerde hij in een interview met de Financial Times.

Kulczyk is getrouwd en heeft twee kinderen. Maar het gerucht doet de ronde dat zijn huwelijk met Graznya Kulczyk op de klippen is gelopen. Zijn vrouw bezit 78 procent van Kulczyk Holding. Als zij wegtrekt en haar deel van zijn fortuin opeist, kan dat wel eens abrupt een eind maken aan zijn status van euromiljardair.

Wouter KONGS


Klik om te vergroten

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect