Advertentie

Welke coalitie wil de Duitse belegger?

Net zoals de Belgen staan de Duitsers bekend als spaarders. De appetijt voor de beurs was onder bondskanselier Angela Merkel niet groot.

De kans op een grotere overheid maakt beleggers in Duitsland wat unheimlich. Niet de verruimde DAX-sterindex maar de lagere beursregionen bieden de beste bescherming bij politieke deining.

Gevraagd naar hoe hij met zijn geld omgaat, antwoordde Olaf Scholz (SPD), de topfavoriet voor het kanselierschap bij de Duitse verkiezingen deze zondag, dat hij zijn centen het liefst op een lopende rekening laat staan. Met een nulrente en een Duitse inflatie die elk spaartegoed van 10.000 euro dit jaar ongeveer 400 euro minder waard maakt, zegt dat veel over de houding van de mogelijk volgende bondskanselier tegenover welvaartsopbouw via risicokapitaal.

Financiële thema’s waren in de campagne van de sociaaldemocraat, net als in die van zijn tegenkandidaten, grotendeels afwezig. Scholz’ rol als financiënminister bij de val van de fintechspeler Wirecard en bij de CumEx-fraude in de Duitse bankensector - fraude met dividendbelasting - vormden geen smet op zijn blazoen. Integendeel. Het lijken voor veel kiezers te complexe onderwerpen om door te wegen in het stemhokje.

Scholz’ houding is typerend voor de Duitse scepsis en het Vorsichtsprinzip ten opzichte van de beurs. Al sinds 2000 zit het aantal Duitse huishoudens dat aandelen bezit in een dalende lijn.

Het Deutsche Institut voor Wirtschafsforschung in Berlijn kwam met een verklaring die voor veel Belgen herkenbaar zal klinken. Net zoals het Ieperse spraaktechnologiebedrijf Lernout & Hauspie in België hebben de Duitsers met Deutsche Telekom hun eigen onverwerkt beurstrauma. De Duitse telecomreus werd bij zijn beursgang in 1996 zwaar gepromoot als het guter-Familienvater-aandeel bij uitstek, om enkele jaren later te crashen bij het uiteenspatten van de dotcombubbel. Duitsers die hun veilige haven toen hebben zien kelderen, keerden de beurs volgens het onderzoek voorgoed de rug toe.

De typisch Duitse Mittelstand is voor beleggers een onontgonnen domein.
Alexander Domenicus
Beheerder Mainfirst

Daarnaast hebben Duitsers enkele hardnekkige clichés over hun volksaard tegen. Hoe geniaal ze ook zijn als industriëlen, ingenieurs en wetenschappers, ze staan niet te boek als goede investeerders. ‘Stupid German Money’ is de spottende term die destijds bedacht werd door de studiobazen in de Amerikaanse filmindustrie. Zij kregen met Duits geld zelfs de meest hopeloze filmprojecten gefinancierd.

In dat cliché blijkt een grond van waarheid te zitten. De universiteit van Bonn toonde in 2019 aan dat Duitse investeringen in het buitenland sinds 1975 gemiddeld 3 procent per jaar minder renderen dan investeringen door andere Europese lidstaten en 5 procent minder dan Amerikaanse investeringen.

Net zoals de Belgen staan de Duitsers bekend als spaarders. De appetijt voor de beurs was onder bondskanselier Angela Merkel niet groot en zou onder Scholz niet groter worden, zegt Robert Halver, een beurswatcher voor het Beierse Baader Bank. ‘In plaats van brede lagen van de bevolking via fiscale stimuli te laten participeren aan productieve welvaart bestempelt een ideologische betweter als Scholz de particuliere oudedagsvoorziening als duivels spul’, aldus Halver, die in Frankfurt bekendstaat om zijn radde tong.

Tegelijk met de machtswissel in Berlijn verschuiven de krachtverhoudingen in het financieel centrum Frankfurt. De Duitse beursindex DAX onderging maandag zijn grootste metamorfose sinds de jaren 80. De sterrenkorf ging van 30 naar 40 leden in een grote verbredingsoperatie, die start-ups als Zalando en HelloFresh een plaats geeft tussen industriële kleppers als Bayer en Volkswagen.

Toch kan Duitsland zijn industriële DNA niet zomaar van zich afschudden. Toen de beurzen maandag, op wat voor de DAX een hoogdag moest worden, stevig onderuitgingen, waren de verliezen voor de cyclische Duitse sterrenkorf groter dan die voor de meer defensieve indexen.

‘De verruiming van de index is een goede zaak. Maar beleggen in Duitsland zal altijd cyclisch blijven vanwege de aard van de economie’, zegt Alexander Domenicus, portfoliomanager bij MainFirst, dat 5 miljard euro beheert in enkele volledig Duitse fondsen. ‘Ook al is er de jongste jaren meer hang naar technologie en wordt de start-upcultuur levendiger, Duitsland blijft een sterk geïndustrialiseerd exportland met sterke wortels in machinebouw en autoconstructie.’

Verkeerslichtcoalitie

Het industriële hart van Duitsland ziet de nieuwe politieke wind met spanning tegemoet. De waarschijnlijkste coalitie, de ‘verkeerslichtcoalitie’ tussen de SPD, de groenen en de liberale FDP, kondigt zich aan als een meer investeringsgerichte, maar ook een meer inmengende overheid.

‘De groene partij en de SPD zullen de impact van de overheid vergroten met hogere belastingen, een verhoging van de minimumlonen en initiatieven ter vergroening van de economie ’, zegt Domenicus. Daarbij gaat het vooral om de klemtonen van het beleid. ‘Een coalitiepartner als het liberale FDP zal de markt laten beslissen welke technologieën de toekomstige groene economie zullen vormgeven’, zegt de fondsbeheerder. ‘Dat is een belangrijk verschil met de groenen, die vooral zaken willen verbieden en tegen 2030 alle verbrandingsmotoren willen weren.’

‘De vergroening van de economie is een belangrijk thema dat beleggers verwelkomen’, zegt Domenicus. ‘Maar de pendel mag niet doorslaan. Een disproportionele taks op CO₂ kan de Duitse concurrentiekracht raken en industriebedrijven ertoe bewegen hun productie naar landen als China te verhuizen, wat nog slechter is voor het klimaat.’

‘Een versnelde uitfasering van het steenkoolgebruik, waarvoor de groenen pleiten, kan ook druk zetten op beursgenoteerde nutsbedrijven’, zegt Marco Willner, hoofdstrateeg bij NN Group. De koers van marktleider RWE verloor dit jaar al 10 procent, ten opzichte van 13 procent winst voor de DAX. De bouw- en vastgoedsector is een ander mogelijk strijdveld.

De CDU/CSU wil de huidige rem op de huurprijzen, de Mietpreisbremse, afschaffen en eigen woningbezit promoten. Het linkse blok wil net een strengere plafonnering van de huurprijzen, wat een negatief effect kan hebben op de verhuurgiganten Deutsche Wohnen en Vonovia, die aan een fusie werken. De uiterst linkse partij Die Linke pleit voor een onteigening van die twee bedrijven.

De huurprijzen waren een belangrijk campagnethema. Duitsland is veel meer dan België een huurland. In de grote steden geeft de helft van alle 8,4 miljoen huurhuishoudens ruim 30 procent van het netto-inkomen uit aan huur, een kwart van de huurders ruim 40 procent. Meer dan 2 miljoen Duitsers houden na aftrek van de huur minder dan het bestaansminimum over.

Het grootste schrikbeeld voor beleggers is een coalitie van de SPD, de groenen en de nog linksere partij Die Linke. ‘Dan komt er een fors hogere belastingdruk in het vizier en zelfs het nationaliseren van eigenaarschap’, zegt Domenicus. Topfavoriet Scholz sluit die coalitie niet uit, maar het is niet zijn basisscenario. ‘Een sterk progressief blok in de regering zal ook een transactiebelasting voor financiële verrichtingen nieuw leven inblazen,’ zegt Willner, ‘met mogelijk een negatief effect op de aandelen van banken en verzekeraars.’

Betere prestaties

Niet de grote DAX-kleppers, maar de middelgrote en kleinere Duitse bedrijven lijken de beste keuze voor beleggers in het nieuwe politieke Duitsland. ‘De typisch Duitse Mittelstand is voor beleggers een onontgonnen domein,’ zegt Domenicus, ‘hoewel daar de beste koopjes te doen zijn.’

De Mittelstand is de verzamelnaam voor middelgrote en kleinere Duitse succesbedrijven die vaak marktleider zijn in hun niche: succesverhalen op de tweede en derde rij die grotendeels over het hoofd worden gezien door de kudde. Die bedrijven komen zelden voor in de financiële media, maar ze groeien stevig, zijn winstgevend, keren dividenden uit en creëren voortdurend waarde. Ze hebben vaak een ankeraandeelhouder die op de lange termijn denkt, een gezonde balans en verschuilen zich in kleine gemeenschappen.

Ruim 3,5 miljoen Duitse bedrijven - meer dan 99 procent van het totaal - behoort tot die categorie. De Mittelstand is in Duitsland goed voor de helft van de welvaart, 60 procent van de jobs en 80 procent van de opleidingsplaatsen.

De bekendheid van die bedrijven is groot in de regio waar ze actief zijn: vaak sponsoren ze amateurclubs of verenigingen en worden ze geleid door families met lokale politieke macht. Maar hun visibiliteit is veel lager bij internationale investeerders.

Iedereen kent intussen de vaccinproducent BioNTech , de partner van Pfizer. Veel minder beleggers kennen Dermapharm , een smallcap uit het Oberbeierse Grünwald die vaccinstoffen voor BioNTech produceert. Terwijl 36 analisten de softwarereus SAP opvolgen, heb je er 2 bij diens snelgroeiende sectorgenoot All For One . ‘Het bekomen van goede info over Mittelstandbedrijven kan lokale beleggers een competitief voordeel opleveren’, zegt Domenicus.

Veel Mittelstandbedrijven zijn familiaal geleid. Hoe meer generaties zich opstapelen, hoe breder en uiteenlopender de belangen. ‘Daardoor wordt de beurs interessanter voor kleine bedrijven waar bestaande aandeelhouders een deel van hun belang te gelde kunnen maken’, zegt Domenicus. ‘Maar het zijn niet altijd noodzakelijk de sterkste bedrijven die naar de beurs komen. Je huiswerk maken is nodig.’

Wie liever minder risico neemt en zich wil richten op bredere diversificatie kan trackers kopen die de midcapindex MDAX of de smallcapindex SDAX volgen.

Wie liever minder risico neemt en zich wil richten op bredere diversificatie kan trackers kopen die de midcapindex MDAX of de smallcapindex SDAX volgen. U dient er zich wel bewust van te zijn dat bedrijven of bedrijfstakken in die indexen zitten die strikt genomen niet tot de Mittelstand behoren, zoals enkele financiële bedrijven. Ook een staalreus als ThyssenKrupp, die in de MDAX zit, heeft weinig te maken met het Duitse kmo-weefsel. Toch is de MDAX sinds deze week wat meer Mittelstand nu tien leden zijn gepromoveerd naar de uitgebreide DAX.

De midcap- en de smallcapindex presteren al jaren beter dan hun grote broer. Een mandje met de kleine en middelgrote aandelen ging de voorbije tien jaar maal vier tegenover maal 2,5 voor de DAX (zie grafiek bovenaan).

Een kanttekening: de DAX-indices zijn prestatie-indexen of returnindexen. Bij de berekening van het indexniveau wordt rekening gehouden met de dividenden. De uitgekeerde winst van onderliggende aandelen wordt omgezet in nieuwe aandelen, wat een rente-op-rente-effect geeft. Andere Europese indexen zoals de Bel20 en de AEX zijn prijsindexen waarin geen rekening gehouden wordt met dividenden en waar het indexniveau alleen bepaald wordt op basis van de koersen. Die moeilijke vergelijkingsbasis met andere indexen maakt van Duitsland een einzelgänger in het Europese beurslandschap. Uitbater Deutsche Börse is een eiland tussen de beurzen in de eurozone, die meer en meer geconsolideerd zijn onder de vlag van rivaal Euronext.

De grootste economie van Europa heeft een onderbelichte beurs die de moeite loont om te verkennen, zeker in de lagere regionen. Zelfs de groten der aarde zijn overtuigd van de kracht van de Mittelstand. Louis Motorrad, een bedrijf in motorkledij uit Hamburg en Wilhelm Schulz, een producent van pijpfittingen uit Krefeld, werden enkele jaren geleden ingelijfd door Warren Buffett. ‘Deze investeringen zijn veel kleiner dan wat we normaal doen’, zei de superbelegger toen. ‘Maar we geloven daarmee de Duitse code gekraakt te hebben.’

Hoe beleggen in Duitse mid- en smallcaps?

Beleggers hebben een ruime keuze aan trackers die de Duitse MDAX en SDAX volgen. De grootste zijn de iShares MDAX UCITS ETF en de Lyxor SDAX (DR) UCITS ETF.
Wie specifieker Mittelstand-aandelen wil, kan kiezen voor gerichte
beleggingsfondsen zoals het Germany Fund van MainFirst en het Stock Picking Germany Class I Fund van Selectum.
Beleggen in
aandelen op de beurs van Frankfurt is bij de meeste brokers duurder dan beleggen op de beurzen van Brussel, Parijs of Amsterdam. Bij marktleider Bolero betaal je 15 euro per transactie, tegenover 7,5 euro per transactie voor de Euronext-beurzen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud