Wie fonds verkoopt tijdens paniekgolf riskeert extra kosten

De forse daling van de aandelenmarkten leidde in maart tot paniek bij handelaars op de vloer van de beurs van New York. ©Bloomberg

Veel Belgische beleggingsfondsen kunnen weldra bij een grote in- of uitstroom de extra kosten doorrekenen aan kopers en verkopers of transacties spreiden in de tijd.

'Het enige doel is trouwe, langetermijnbeleggers beschermen tegen wie veel in- en uittreedt uit een beleggingsfonds', zegt Koen Van de Maele, hoofdstrateeg van vermogensbeheerder Candriam. 'We rekenen de kosten correct door.'

De coronacrisis heeft nog maar eens aangetoond dat de liquiditeit van financiële markten in crisistijd sterk kan dalen of zelfs opdrogen. Het was midden maart moeilijk of bijna onmogelijk om sommige aandelen of obligaties te kopen of verkopen tegen een faire prijs. Dergelijke marktomstandigheden kunnen problemen veroorzaken als beleggingsfondsen worden geconfronteerd met een grote in- of uitstroom van geld.

Als veel beleggers tijdens een crisis deelbewijzen van hun fonds verkopen, moet de beheerder ervan in moeilijke marktomstandigheden grote posities aandelen of obligaties verkopen tegen een prijs die wellicht oninteressant is. Beleggers die hun fonds aanhouden, zijn dan benadeeld.

Swing price

Ook een grote instroom kan de aandeelhouders van een fonds benadelen, omdat de netto-inventariswaarde ervan gebaseerd is op de 'bid'-prijs van obligaties. Stel dat een obligatie noteert tegen 99-101 procent. Dat wil zeggen dat een fonds die obligatie kan kopen tegen 101 procent van de nominale waarde en kan verkopen tegen 99 procent. Het fonds waardeert die obligatie tegen de verkoopwaarde van 99 procent. Een belegger kan tegen die waardering toetreden, hoewel het fonds voor de obligatie een hogere prijs moet betalen op de markt.

Om de bestaande aandeelhouders van beleggingsfondsen beter te beschermen heeft de toezichthouder FSMA actie ondernomen. Die vraagt beheerders van Belgische fondsen 'liquidity management tools' te voorzien.

Een van de mogelijkheden is een 'swing price'. Als de netto-intredingen of -uittredingen een bepaald niveau overschrijden, wordt de netto-inventariswaarde, de prijs waartegen een belegger kan kopen of verkopen, met een bepaald percentage verhoogd of verlaagd. Een andere optie is een 'anti-dilution levy'. Bij grote in- of uittredingen kan het fonds extra kosten aanrekenen aan in -of uittreders.

Spreiding orders in de tijd

Fondsen kunnen de uitvoering van aankoop- of verkooporders ook spreiden in de tijd met een 'redemption gate'. Dat geeft een fonds bij grote in- of uitstroom meer tijd om activa te kopen of verkopen.

Het Koninklijk Besluit van 22 april 2020 maakte het voor beleggingsfondsen mogelijk die instrumenten te gebruiken zonder dat ze hun prospectus of statuten moesten aanpassen. Maar dat KB was van kracht tot 31 juli en daarom hebben enkele kleinere financiële instellingen de jongste dagen statutenwijzigingen aangekondigd voor hun fondsen.

De extra kosten gaan naar het fonds en dus naar de beleggers, en niet naar de beheerder van het fonds.
Koen Van de Maele
Hoofdstrateeg Candriam

Fondsen van private bank Dierickx Leys kunnen weldra 'swing pricing' of de 'anti-dilution levy' toepassen als de netto-instroom of -uitstroom in één dag meer dan 5 procent bedraagt bij obligatiefondsen of 10 procent bij aandelenfondsen, zegt Sven Sterckx. De spreiding van de orders wordt alleen toegepast bij een grote uitstroom. 'De overschrijding van de drempel leidt niet tot een automatisch toepassing van de nieuwe instrumenten. Ik verwacht dat dat in de praktijk zelden tot nooit gebeurt.'

Ook de grote spelers KBC, BNP Paribas Fortis, ING, Degroof Petercam en Candriam, dat de meeste fondsen van Belfius beheert, creëren de mogelijkheid om sommige of alle nieuwe instrumenten te gebruiken. Ze passen indien nodig de statuten van beleggingsfondsen naar Belgisch recht aan of zijn dat van plan.

Van de Maele beklemtoont dat de extra kosten naar het fonds en dus naar de beleggers gaan, en niet naar de beheerder van het fonds. 's Werelds grootste vermogensbeheerders, zoals BlackRock en JPMorgan, gebruiken die liquiditeitsinstrumenten standaard. Ook fondsen naar Luxemburgs recht kunnen dat al meer dan 15 jaar.

Dit is goed toezicht. Niet de beheerder van het fonds maar het risicomanagement, een autonome afdeling, beslist.
Hugo Lasat
CEO Degroof Petercam AM

Hugo Lasat, CEO van Degroof Petercam Asset Management, verwelkomt het 'uitstekende' initiatief van de FSMA om het gebruik van liquiditeitsinstrumenten aan te bevelen. 'Dat is goed toezicht. Niet de beheerder van het fonds maar het risicomanagement, een autonome afdeling, beslist.'

KBC zal wellicht een drempel van 15 procent hanteren. Is de in- of uittreding hoger, dan kan de fondsbeheerder ingrijpen. Candriam en ING willen niet zeggen welke drempels ze toepassen. 'Die zijn vertrouwelijk om de gelijke behandeling van alle beleggers te garanderen', zegt ING. BNP Paribas Fortis moet de drempel nog bepalen.

Pensioenspaarfondsen

Ook pensioenspaarfondsen kunnen de nieuwe instrumenten gebruiken. KBC voorziet die mogelijkheid, BNP Paribas Fortis niet. Maar de kans dat pensioenspaarfondsen worden geconfronteerd met massale in- of uitstroom is beperkt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud