analyse

De beurs kloppen kan je leren

Prem Watsa wordt wel eens 'de Canadese Buffett' genoemd. Hij wierp zich onlangs op als de redder van het gevallen gsm-icoon BlackBerry. ©Reuters

Is de beurs te kloppen? Ja, beweert de Belg Frederik Vanhaverbeke. In zijn boek ‘Excess Returns’ gaat hij op zoek naar het magische ingrediënt dat beurslegendes als Warren Buffett, Benjamin Graham, Joel Greenblatt en George Soros verbindt.

Beleggen is een late roeping voor Frederik Vanhaverbeke, beheerder van een obligatiefonds bij KBC Asset Management en in zijn vrije tijd auteur van beleggingsboeken. Een aantal ongelukkige beleggingsbeslissingen aan het eind van de jaren 90 zet de West-Vlaming ertoe aan het anders aan te pakken. Als doctor in de ingenieurswetenschappen beet hij zich met academische overgave vast in de beschikbare beleggingsliteratuur, boeken van en over topbeleggers als Warren Buffett, Seth Klarman, Walter Schloss en George Soros. Doel van al dat studiewerk? Leren hoe de groten het doen en een antwoord vinden op een cruciale vraag: Hoe kan de beurs geklopt worden?

Dat op zich is al een ambitieus opzet. Studie na studie toont aan dat de gemiddelde belegger al moeite heeft om de toonaangevende beursindexen bij te houden, laat staan ze te kloppen. ‘Toch is het mogelijk’, zegt Vanhaverbeke. ‘Succesverhalen van beleggers als Buffett, Greenblatt en Soros zijn niet terug te brengen tot geluk, eenmalige toevalstreffers waar ze jarenlang op teren of een significante financiële hefboom. Over periodes van tien tot zestig jaar zijn ze met gespreide aandelenportefeuilles in staat om consistent beter te doen dan de markt. Buffett heeft de voorbije 57 jaar de markt geklopt met een gemiddeld meerrendement van 12 procent per jaar. Joel Greenblatt, bekend van ‘The Little Book That Beats The Market’, is nog zo'n uitschieter. Over een periode van 20 jaar haalde hij een gemiddeld rendement van 40 procent. Dat is geen toeval.’

In zijn boek ‘Excess Returns, a comparative study of the methods of the world’s greatest investors’ legt Vanhaverbeke van naaldje tot draadje uit hoe topbeleggers koopwaardige aandelen selecteren, beslissen wanneer te kopen én te verkopen en de valkuilen vermijden waar menig belegger intrapt. We vroegen Vanhaverbeke naar de belangrijkste lessen voor beleggers.

It's the psychology, stupid!

Een eerste eigenschap die topbeleggers onderscheidt van gewone beleggers is dat de eerste groep zich heel erg bewust is van de spelletjes die onze geest met ons speelt. ‘Nog voor de term behavioural finance (de wetenschappelijke stroming die psychologie tracht te verzoenen met economie, red.) in zwang raakte, hadden topbeleggers geleerd dat onze menselijke psyche ervoor zorgt dat we fouten maken op de beurs. We fixeren ons bijvoorbeeld op de prijs waartegen we een aandeel gekocht hebben, en weigeren te verkopen zolang het aandeel niet boven die prijs noteert. Soms zal het aandeel nooit meer boven die prijs noteren. Topbeleggers raden aan om de aankoopprijs te vergeten en nooit naar historische grafieken te kijken. Of we worden verliefd op een aandeel, en houden het daardoor te lang in portefeuille. Om die fout te vermijden gooide Michael Steinhardt om de zoveel jaar zijn gehele portefeuille buiten. Daarna startte hij met een schone lei en zonder vooroordelen.’

‘Vaak reageren we impulsief op slecht nieuws en verkopen we wanneer de markt overreageert. David Einhorn raadt dan aan om een time-out in te lassen. Meer algemeen is het nooit goed om de meute te volgen. Intelligente beleggers proberen zich af te schermen van dergelijke invloeden door onafhankelijk aandelen te analyseren. Ze vermijden ook zoveel mogelijk prikkels van buitenaf. Warren Buffett heeft op zijn bureau enkel een stapel droge jaarverslagen liggen waar hij zich doorheen worstelt. Hij heeft geen Bloomberg-terminal en kijkt niet naar de financiële televisie. Hij leest wel een zevental kranten per dag om op de hoogte te blijven van wat er gebeurt in de bedrijfswereld. Maar hij vermijdt daar wel de dagelijkse beurspagina’s. Ook adviezen van strategen en analisten zijn aan hem niet besteed.’

Slim zijn is niet genoeg

Een tweede les is dat intelligentie niet hetzelfde is als beleggersintelligentie. Vanhaverbeke: ‘Het grootste genie dat ooit geleefd heeft, Isaac Newton, heeft enorm veel geld verloren in de South Sea Bubble. Daarna verbood hij zijn entourage om ooit nog de woorden South Sea uit te spreken.’

George Soros dwong de Britse schatkist in 1992 tot een devaluatie en verdiende zo 1 miljard dollar op één dag. ©Bloomberg

‘Vaak is intelligentie zelfs een handicap als je niet de juiste ingesteldheid hebt. Intelligente mensen zijn vaak overmoedig en hebben te veel zelfvertrouwen. Topbeleggers zijn net bescheiden over hun kunnen, leren uit hun fouten en hebben realistische verwachtingen. Dat tezamen met passie, geduld en een gedisciplineerde aanpak die emoties uitsluit, is nog de beste omschrijving van beleggersintelligentie.’

Kiezen is winnen

Al jaren wordt in beleggerscursussen aangeleerd om je geld en je risico’s te spreiden over verschillende beleggingen. ‘Maar heel wat topbeleggers hebben slechts een beperkt aantal aandelen in portefeuille’, zegt Vanhaverbeke. ‘Het voordeel is dat ze die bedrijven door en door kennen. Kies de beste bedrijven uit en zorg dat je er zo veel mogelijk over weet.’

Het opsnorren van die interessante bedrijven is een hele klus. Topbeleggers zoeken doorgaans op plaatsen waar andere beleggers overheen kijken en vermijden hypes. ‘Bedrijven als Ubizen, Sioen, Metris, Real Software, Option, Resilux, Bekaert en Deceuninck die in het verleden zijn genomineerd als Onderneming van het Jaar, of waar de CEO verkozen werd tot Manager van het Jaar, hebben allemaal zwak gepresteerd in de jaren volgend op de prijs. Door de persaandacht is de waardering vaak al fors opgelopen en zitten er onrealistische verwachtingen in de beurskoers verrekend. Intelligente beleggers hebben vaak ook geen interesse in complexe bedrijven. Ook ondernemingen die zwaar in de schulden zitten of die nog nooit winst gemaakt hebben, moeten worden genegeerd.'

Waar zoeken ze dan wel? ‘Ze kiezen vaak voor onpopulaire aandelen, die niet of nauwelijks worden opgevolgd door analisten of institutionele beleggers. Speciale situaties, zoals bijvoorbeeld een spin-off of een bedrijf dat terugkeert naar de beurs na een faillissement, bieden ook vaak mogelijkheden. Kijk maar naar Arseus, dat na de afsplitsing van moeder Omega Pharma op de beurs maal vier is gegaan.’

George Soros praat over 2015.

Beleg voor delange termijn

Vele topbeleggers houden hun aandelen jaren, soms zelfs decennia bij. ‘Maar dat betekent niet dat je je aandelen niet regelmatig tegen het licht moet houden. ‘Buy and hold’, de leuze van Buffett, mag nooit ‘buy and forget’ worden.

Vanhaverbeke: ‘Laat je niet uit je lood slaan wanneer je een jaar achter blijft op de beursindexen. En wissel zeker je langetermijnaanpak niet in voor kortetermijnfocus. Intelligente beleggers hebben niet als doelstelling om elk jaar de beurs te kloppen, maar om de beurs te verslaan over een volledige beren- en stierencyclus. Van een aantal topbeleggers die over de lange termijn de beurs klopten met meer dan 10 procent per jaar, deden de meesten het zelfs slechter dan de beurs in ongeveer één jaar op de drie. Warren Buffett liep in zijn fenomenale beurscarrière in één op de zes jaren achter op de beurs.’

Beperk je tot wat je kent

Warren Buffett is op zijn 84ste nog actief, al liet hiji recent wel een paar steken vallen. ©AFP

‘Een heel belangrijk advies van topbeleggers is dat je het meeste kans hebt om de beurs te kloppen als je je beperkt tot je eigen ‘cirkel van competenties’. Beleggen is een heel competitieve bezigheid en dus loont het om je te richten op de domeinen waar je meer expertise in hebt dan de meeste andere beleggers. Bijvoorbeeld, een arts of apotheker heeft meer kans om succesvol te beleggen in farmabedrijven dan in bedrijven die totaal niets hebben te maken met de gezondheidszorg.’

‘Spendeer ook geen tijd en energie aan zaken die toch niet werken. Zo geven topbeleggers unaniem toe dat het onmogelijk is om te verkopen op de piek en te kopen op de bodem. Ze houden zich dan ook niet bezig met het vinden van de perfecte ‘timing tool’ om hun aankopen en verkopen te bepalen.’

Vermijd de klassieke koop- en verkoopfouten

Een kort interview met Warren Buffett

Te veel traden is ook nefast voor het rendement van je portefeuille, net zoals een aandeel dat op verlies staat bijhouden tot het weer op je aankoopkoers staat. ‘Die aankoopprijs is irrelevant, het enige dat telt is de huidige prijs en de faire waarde van het aandeel.’ Ook een aan- of verkoop uitstellen tot het aandeel een bepaalde richtprijs haalt, is volgens Vanhaverbeke onzinnig. ‘Het is onmogelijk om de correcte prijs van een aandeel te bepalen tot één of twee cijfers na de komma. Mensen die dat toch doen, lopen het risico dat ze een overgewaardeerd aandeel niet verkopen, of dat ze een spotgoedkoop aandeel niet kopen. Topbeleggers kopen en verkopen doorgaans gespreid in de tijd binnen een bepaalde prijsvork om dergelijke fouten te vermijden.

Leer wat risico echt inhoudt

De algemene opvatting is dat volatiliteit, de mate waarin beurzen schommelen, reden is om risico af te bouwen en een stap terug te zetten. ‘Maar volgens topbeleggers heeft risico weinig te maken met volatiliteit’, beweert Vanhaverbeke. ‘Risico komt evenwel van een onvoldoende kennis over de bedrijven waarin men belegt. Risico volgt ook uit beleggen in speculatieve markten en in speculatieve aandelen, of het aangaan van schulden om te beleggen. Ook niet tegen de markt durven in te gaan kan een bron van risico zijn. Een mooi voorbeeld is Prem Watsa, de Canadese Warren Buffett. Jaren voor de kredietcrisis waarschuwde hij al voor een kredietzeepbel en een overgewaardeerde vastgoedmarkt. Gedurende verschillende jaren keek hij aan tegen een negatief rendement op zijn posities. Maar toen hij in 2007 en 2008 gelijk kreeg, boekte hij monsterwinsten. Je moet dus geduld en discipline hebben om vier jaar van verliezen te doorstaan.’

Om die reden vindt Vanhaverbeke Prem Watsa een van de grootste beleggers uit de geschiedenis. Het is een bescheiden, zelfs wat timide man, die zich in het verleden zwaar vertild heeft aan een overname van een verzekeraar. Maar hij heeft die moeilijkheden overwonnen met geduld, discipline en passie. Hij belichaamt alles wat een intelligente topbelegger is.

Excess Returns, A comparative study of the methods of the world’s greatest investors - Frederik Vanhaverbeke

Uitgegeven bij Harriman House

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect