Rillen of chillen bij een klimmende rente?

©EPA

De Europese Centrale Bank bouwt haar stimulus verder af, waardoor een hogere rente in het vooruitzicht ligt. Hoe moet u beleggen in tijden van geleidelijk stijgende rentevoeten?

De rente is een van de meest bepalende factoren om de economie en de beurzen richting te geven. Dankzij de nooit geziene lage intresten de voorbije jaren konden bedrijven en gezinnen goedkope kredieten aangaan, konden banken en overheden zich goedkoop financieren, en verbleekte het rendement van vastrentende effecten tegenover de dividendrendementen van aandelen, wat de beurzen hoger katapulteerde. Nu het beter gaat met de economie, moeten de centrale banken die rente niet langer kunstmatig laag houden. Want een langdurig te lage rente, kan zeepbellen doen ontstaan, bijvoorbeeld in de vastgoedsector of op de beurs. In de VS is de centrale bank (Fed) de basisrente al een tijdje aan het verhogen. Ook in de eurozone bouwt de Europese Centrale Bank (ECB) haar stimulerend beleid langzaam af. Donderdag kondigde ze aan dat ze vanaf januari de aankopen van obligaties op de markt halveert.

De Belgische langetermijnrente - dat is de opbrengst op overheidsobligaties met een looptijd van tien jaar - steeg sinds Nieuwjaar van 0,52 naar 0,64 procent. Dat verhinderde de Bel20 niet om 13 procent naar boven te gaan. ‘Een stijgend renteklimaat is niet a priori nefast voor beleggers’, zegt econoom Tom Simonts van KBC. ‘De rente is in principe de spiegel van de economische groei, en de conjunctuur doet het goed. Er zijn in het verleden veel voorbeelden geweest van een opwaartse rentecyclus die hand in hand liep met een stierenmarkt op de beurzen, al was dat soms de laatste fase van een stijgende markt.’

Een beperkte rente stijging zal de liefde voor aandelen niet significant bekoelen.
Tom Simonts
Econoom KBC

‘Een hogere rente verkleint het verschil tussen de opbrengst op veilig geachte effecten als staatsobligaties en het winstrendement van bedrijven. Maar het verschil tussen beide is nog erg groot omdat de winsten van de bedrijven fors zijn toegenomen’, legt Simonts uit. ‘Een beperkte rentestijging zal de liefde voor aandelen niet significant bekoelen. Dat zal pas het geval zijn als de langtermijnrente met zo’n 300 basispunten stijgt.’

Niet bruuskeren

Moeten we vrezen voor zo’n felle opstoot van de rente, waardoor u ook plots veel meer zou moeten betalen voor een woonkrediet of autolening? Vrijwel alle specialisten denken van niet. ‘De centrale banken blijven al bij al in een sussende rol’, stelt hoofdstrateeg John Bilton van JP Morgan Asset Management. ‘Wij blijven inzetten op aandelen, met een voorkeur voor de eurozone en Japan. Tijdens een late economische cyclus doen aandelen het meestal goed, tenzij de rente plots scherp zou stijgen. We zien dat niet gebeuren.’

Ook Koen De Leus, hoofdeconoom bij BNP Paribas Fortis, verwacht geen fors stijgende rente. ‘De ECB zal heel flexibel zijn met de afbouw van de stimulus, en zal blijven benadrukken dat het werk nog niet af is omdat de inflatie beneden de doelstelling van 2 procent ligt. ECB-voorzitter Mario Draghi is er zich heel bewust van dat hij de markt niet mag bruuskeren. Wij zien de Duitse rente klimmen van 0,45 procent tot 0,70 procent eind dit jaar, en 1 procent tegen midden 2018. Dat is nog erg laag, en zeker niet het peil waarop de rente de economie begint pijn te doen, of voor dramatische sectoromwentelingen zal zorgen.’

Toch raden veel specialisten aan om actief in te spelen op de renteklim. ‘Obligatiebeleggers beperken het best de looptijden in hun portefeuille om te grote kwetsbaarheid voor een rentestijging te vermijden’, zeggen meerdere beurshuizen. ‘De vermindering van de obligatieaankopen door de ECB is niet de enige reden waarom korte looptijden aan te bevelen zijn’, zegt Tom Mermuys, hoofd beleggingsstrategie van KBC. ‘Daarnaast zijn er ook de acties van de Amerikaanse centrale bank, de wereldwijd sterke economie en de verwachting dat de inflatie gaat oplopen. Alles wijst op hoger sluipende rentes en dus kwetsbare obligaties.’

‘Mijd staatsobligaties’

Peter De Coensel, hoofd obligatiebeheer van Bank Degroof Petercam, merkt op dat ook obligaties met vlottende rente minder kwetsbaar zijn voor een rentestijging. De rente van die obligaties is gekoppeld aan de kortetermijnrente. ‘We zien bij verzekeraars, pensioenfondsen en fondsbeheerders meer vraag naar zulke zogeheten floating rate notes.’

‘Mijd Europese staatsobligaties, zeker met een lange looptijd. En mijd ook sectoren die zich gedragen als quasi-obligaties zoals gezondheid, nutsbedrijven, voeding en drank, vastgoed of consumentengoederen’, stelt Jeff Taylor, hoofd Europese aandelen bij de vermogensbeheerder Invesco. ‘Veel professionele beleggers zien zulke bedrijven met hun betrouwbare cashflows en dividenden als een alternatief voor obligaties. Maar ze zijn dan ook zoals obligaties gewaardeerd: peperduur. Een bedrijf als Unilever is fantastisch, maar ik wil er niet 23 keer de winst voor betalen.’

‘Het klopt dat beleggers bij een stijgende rente beter cyclische en financiële aandelen kiezen boven rentegevoelige sectoren,’ meent ook aandelenspecialist Patrick Casselman van BNP Paribas Fortis. ‘Die eerste profiteren van de betere conjunctuur, de tweede ook van hogere rentemarges. Maar een groot deel van die zogeheten reflatie-trade heeft al plaatsgevonden. De sectorrotatie is al meer dan een jaar bezig. We moeten ons daarom de vraag stellen in welke mate het effect van de verwachte renteklim al in de koersen zit.’

Als we naar het Brusselse koersenbord kijken, zien we daar snel bewijzen van. Sinds Nieuwjaar scoren banken en verzekeraars als KBC (+23%) en Ageas (+13%) of industriële aandelen als Umicore (+41%) en Solvay (+13%) stukken beter dan rentegevoelige namen zoals winkelvastgoedgroep Retail Estates (-8%), winkelketens als Ahold Delhaize (-19%) en Colruyt (-6%), of een drankengroep als AB InBev (+3%).

‘Wij maken in onze strategie een gemengde keuze’, legt Casselman uit. ‘Op technologiebedrijven nemen we al wat winst. En bij de defensieve, rentegevoelige sectoren zijn we zelfs optimistisch over telecom en farma. Die combineren hoge cashflows met faire waarderingen en mooie dividendrendementen. Wij gaan uit van een geleidelijk klimmende rente.’

Ook Marc Leyder, directeur vermogensadvies bij Van Lanschot, denkt dat een deel van de renteklim die ons te wachten staat, nu al vertaald is in de beurskoersen. ‘Wij verwachten geen dramatische stijging van de rente. Zeker niet omdat de ECB de euro niet nog meer wil laten stijgen. Wijzelf hebben al op de renteklim ingespeeld. Bij onze vastrentende producten hebben we de langlopende Europese staatsobligaties fors afgebouwd. Daar valt niets meer te rapen. We vervangen die door alternatieven, zoals bijvoorbeeld ‘Fix-to-float’-papier: obligaties met nog enkele jaren een vaste rente, die nadien vervangen wordt door een rente boven op de toekomstige marktrente.’

‘Toch zou ik dividendaandelen niet te snel afschrijven’, gaat Leyder verder. ‘De rente zou al enorm moeten stijgen vooraleer die minder gaan opbrengen dan vastrentende producten. Het kan geen kwaad om bedrijven te hebben die met standvastige, door cashflows gedekte dividenden voor een vast inkomen zorgen.’

Je hele portefeuille omgooien omdat de rente wat stijgt, is een slecht idee.
Rik D’hoest
Beheerder Bank Nagelmackers

Ook Rik D’hoest, fondsbeheerder bij Bank Nagelmackers, waarschuwt niet te snel van stapel te lopen. ‘Je hele portefeuille omgooien omdat de rente wat stijgt, is een slecht idee. Spreiding blijft de beste basis. Al geven wij geleidelijk wel wat meer gewicht aan de zogeheten waardeaandelen: bedrijven die nog historisch goedkoop noteren tegenover hun winsten en boekwaardes. Dat zijn cyclische sectoren als de industrie, metalen, mijnbouw of banken. Ook IT ligt in de bovenste schuif. Als de economie groeit, hebben bedrijven de neiging meer in informatietechnologie te investeren. Bovendien kan je gewoonweg niet buiten sectoren die de toekomst zullen bepalen, zoals de elektrische of zelfrijdende auto en de digitalisering van de economie.’

‘Puur het momentum bespelen, doe je beter niet want dat is het moeilijkste wat er is,’ zegt ook Erik Joly, hoofd vermogensbeheer bij ABN Amro Private Banking. ‘Zolang de rente niet te snel stijgt, hoeft dat niet slecht te zijn voor aandelen. Te veel roteren, holt bovendien je rendement uit door de kosten die daarmee gepaard gaan. In onze obligatieportefeuilles verkiezen we nu wel cash boven nieuw papier en we houden de looptijden kort.’

Niet iedereen is het met een geleidelijke aanpak eens. ‘De markt prijst nog een deflatoir scenario in. Een terugkeer naar inflatie, betekent dat beleggers hun portefeuille volledig moeten omgooien’, oordeelt James Sym, fondsbeheerder bij Schroders. ‘Defensieve sectoren, zoals de drank- en voedingsbedrijven en producenten van consumentengoederen, zijn peperduur.’

Hoop voor kaskoeien?

‘Een aantrekkende inflatie en obligatierente is wel goed nieuws voor de banken’, gaat Sym verder. ‘Ook telecom is onze favoriet. De afgelopen vijf jaar hebben de telecombedrijven, waarvan er veel op bodemkoersen noteren, volop geïnvesteerd in 4G- en glasvezelnetwerken. Daarmee zijn ze voorbereid op de datavraag voor de volgende 30 jaar. Binnen drie jaar kunnen ze veel cash genereren.’

Voor de banken, die tot nu toe telkens stijgen op de beurs wanneer de langetermijnrente een dagje een opmars kent, is de correlatie tussen de rente en de historische prestaties minder groot dan velen denken, concludeerde KBC Asset Management in een studie. Drie maanden na een eerste renteverhoging, verloren banken gemiddeld 2 procent terrein. ‘Dat is verrassend. Maar de positieve invloed van de hogere rentes op het intrestinkomen wordt grotendeels tenietgedaan door een lagere waardering van de soms omvangrijke obligatieportefeuilles’, legt Tom Simonts uit. ‘In analistenjargon heet dat: de markt weet niet goed of ze meer waarde moet hechten aan het winstpotentieel dat hoger werd, of de intrinsieke waarde die daalde.’

Ten slotte is een hogere rente negatief voor bedrijven met veel schulden. Ze zullen die in de toekomst duurder moeten herfinancieren. Belgische ondernemingen met veel schulden zijn onder meer AB InBev, Telenet, Solvay, Proximus, Nyrstar en Euronav. ‘Je mag rekening houden met een uitsteleffect van 3 à 4 jaar’, sust Simonts. ‘Bedrijven maken vaak gebruik van indekkingsmechanismen voor hun interesten. En ze proberen de looptijden van hun schulden zo lang mogelijk te maken.’

Omgekeerd is een hogere rente goed nieuws voor de kaskoeien van de beurs. Bedrijven met rijk gevulde spaarboekjes als Colruyt, Barco of Moury Construct kunnen er eindelijk weer een schaarse vergoeding voor krijgen. Al ziet het er niet naar uit dat dat spectaculair zal zijn. Het spaarboekje zal wellicht nog jaren minder blijven opbrengen dan de inflatie.

2 rentewinnende Belgen

Twee Belgische bedrijven profiteren van stijgende rentevoeten. Dat is door de overheid zo vastgelegd. Het eerste is Fluxys Belgium, de beheerder van de vervoers- en opslaginfrastructuur voor aardgas in ons land. De opbrengst van de gereguleerde Belgische activiteiten hangt af van verschillende parameters, waaronder het geïnvesteerde kapitaal, de financiële structuur en de langetermijnrente. Hoe hoger de rente op tienjarige Belgische overheidsobligaties (OLO’s), hoe meer winst Fluxys Belgium mag maken. Omdat het bedrijf de strategie hanteert 100 procent van de nettowinst uit te keren, betekent een stijgende rente dus ook een stijgende coupon. De laatste coupon van 1,20 euro, waarvoor wegens de lage rente in de reserves moest worden getast, komt neer op een dividendrendement van 4,5 procent (netto 3,16%).

Ook bij Elia is de winstgevendheid gekoppeld aan de OLO-rente, zij het in mindere mate omdat de beheerder van ons hoogspanningsnet via het Duitse 50Hertz ook een groot deel van zijn omzet uit het buitenland haalt. Bovendien hangt het gereguleerde inkomen af van de rente twee jaar eerder, zodat er een uitsteleffect is. KBC Securities becijferde dat een schommeling van 10 basispunten van de OLO op 10 jaar een impact heeft van zo’n 1,5 miljoen euro op de nettowinst. Maar dat is niet alles. De regulator bepaalt ook de extra vergoedingen die Elia krijgt voor strategische investeringen. En die zakken bij hogere rentevoeten, zodat het niet makkelijk is de rente-impact op het bedrijf te meten. De laatste coupon van 1,58 euro levert bruto 3,19 procent op (2,23% netto).

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect