De comeback van de cowboymunt

©shutterstock

Bitcoin is back, en deze keer is het anders, zeggen believers. Maar zelfs als de moeder aller virtuele munten volwassen is geworden, blijven er veel wilde kantjes aan. ‘De markt is corrupt langs alle kanten.’

Drie jaar geleden, in het najaar van 2017, was de bitcoin ‘all over the place’ toen de virtuele munt het ene na het andere hoogterecord brak. De koers spurtte in enkele maanden van 2.000 naar meer dan 19.000 dollar. ‘Het betaalmiddel van de toekomst!’, toeterden de believers. ‘Geld voor criminelen en digitaal gekkengoud waar naïeve spaarders hun broek aan zouden scheuren’, waarschuwden de critici.

De rest van het verhaal kennen we. Niet veel later barstte de bom en crashte de bitcoin hard. Eind 2018 was een bitcoin nog 3.000 dollar waard. Met de lucht eruit leek de ‘godfather’ van het virtuele geld voorbestemd voor een bestaan in de marge, alleen nog op handen gedragen door de trouwste fans. Intussen bleven berichten binnenstromen over oplichterij via de bitcoin en het gigantische energieverbruik vanwege de complexe berekeningen die horen hij het ‘delven’ van nieuwe munten.

Maar intussen, aan het einde van het spectaculaire beursjaar 2020, is het culturele fenomeen van weleer terug van weggeweest en levendiger dan ooit. De virtuele munt, in 2008 bedacht door een onbekend individu onder het pseudoniem Satoshi Nakamoto die ook de onderliggende blockchaintechnologie uitvond, stootte deze week door tot nieuwe records, net onder de grens van 20.000 dollar.

Alleen: in vergelijking met drie jaar geleden lijkt iedereen dat haast normaal te vinden. Geen hype, geen headlines over patsers die zich met hun plotse winsten een dure sportwagen kopen, geen WhatsApp-berichtjes van een oom of tante die overwegen hun spaarcenten in bitcoins te steken. Evenmin is er amper het opgeheven vingertje van de trado’s in de financiële wereld die waarschuwen voor een nieuwe digitale hype. Integendeel: zelfs Wall Street-giganten als JPMorgan, waarvan topman Jamie Dimon de bitcoin in 2017 nog als fraude omschreef, stellen nu openlijk dat de virtuele munt een te duchten concurrent voor goud wordt. Is de bitcoinbom nu ontmijnd?

This time is different

Het grote verschil is volgens kenners dat deze keer ernstigere en meer conventionele investeerders hun vertrouwen uitspreken. Het gaat veel minder om kleine beleggers en nieuwkomers die de bitcoin en andere virtuele munten drie jaar geleden plots ontdekten als een speculatief spel en uit waren op de ‘quick win’. ‘Dat cowboyachtige en emotionele is eruit’, zegt Nicolas Van Hoorde, de CEO van Delta, een Gentse app voor cryptomunten die al ruim 2 miljoen keer gedownload werd. ‘De tegenstanders van toen, zoals de banken, staan nu open voor de bitcoin als waardevolle investering.’

Zwaargewichten van Wall Street, zoals de hefboomfondsmanagers Paul Tudor Jones en Stanley Druckenmiller, uitten zich de voorbije maanden als investeerders in de bitcoin. Ook de vermogensbeheergigant Fidelity lanceerde bitcoinfondsen. Eind oktober volgde een flinke boost toen het online betaalbedrijf Paypal aankondigde dat klanten via hun account bitcoins en andere crypto’s mogen kopen en verkopen. Amerikaanse klanten kunnen bitcoins opslaan in een portefeuille én gebruiken voor aankopen.

Het emotionele is eruit.
Nicolas Van Hoorde
CEO cryptoapp Delta

‘Structureel goed nieuws rond de bitcoin geeft de geloofwaardigheid een stevige duw’, zegt marketeer Pieter Aertgeerts. In volle hype drie jaar geleden richtte hij samen met twee partners een bedrijfje op, Investereum, om beleggers en bedrijven de basics van de bitcoin en de blockchain bij te brengen. Maar toen de markt keerde, ging de stekker eruit wegens niet meer levensvatbaar. ‘Wie er nu mee bezig is, is beter op de hoogte van de technologie. Drie jaar geleden begrepen weinigen die.’

Het goud van de 21ste eeuw?

Ooit droomden de hardcorefans ervan dat de gedecentraliseerde en niet aan een centrale bank gekoppelde bitcoin het ultieme betaalmiddel van de toekomst zou worden. Denk aan: even een brood halen met de bitcoin.

Maar daar lijkt de munt vandaag ver van verwijderd - ondanks de ‘endorsement’ van Paypal. Steeds meer is de bitcoin opgeschoven naar een alternatief vehikel om geld op te potten. Net als goud wordt de munt gezien als een veilige haven tegen mogelijk oprukkende inflatie in dit tijdperk van schijnbaar ongebreidelde stimulus. Ook de bitcoin is per definitie schaars. De voorraad is per protocol gelimiteerd op 21 miljoen stuks.

Of de bitcoin die rol echt kan spelen, is voorlopig enkel theorie. Bij goud is er nog het blinkende onderliggende fysieke edelmetaal, bij de bitcoin is er alleen digitale code. ‘De waarde is wat mensen eraan willen geven. Het blijft soms moeilijk te vatten’, zegt Van Hoorde. Veel meer dan die van goud blijft de koers van de bitcoin extreem volatiel. In maart donderde de munt in 48 uur 50 procent lager. Ook vandaag zijn de bokkensprongen duizelingwekkend.

1.785
De Economische Inspectie ontving in de eerste tien maanden van dit jaar 1.785 klachten over fraude met de bitcoin en andere cryptomunten.

De bitcoin mag dan wel meer mainstream zijn geworden, hoe veilig is de haven als de waarde zoveel wilder beweegt dan bij andere assets? Believers op sociale media doen de gekste voorspellingen, maar ook sommige professionele analisten hebben heel veel vertrouwen. Een analist van Citigroup voorspelde recent dat ‘het goud van de 21ste eeuw’ naar 318.000 dollar koerst tegen eind volgend jaar. Dat is een klim van zo’n 1.500 procent.

Analyses die lijken op horoscopen

Het klinkt sommigen veel te euforisch. Een insider die liever niet met naam en werkgever in de krant wil, beschrijft de bitcoinmarkt ondanks alles als het Wilde Westen. Hij hoopt dat het stilaan parate kennis wordt dat die markt volstrekt corrupt is, ‘met koersmanipulatie langs alle kanten’. Volgens de specialist zitten de eerste early adopters er met zoveel geld in dat ze de markt kunnen sturen. ‘Er zijn intussen meer dan 2.000 adressen die meer dan 1.000 bitcoin bezitten. Die ‘whales’ beheersen de markt, die per definitie niet transparant is.’

Er was ooit een tijd dat je voor 20 euro 5.000 bitcoin had. Vandaag gaat 350 miljard dollar om in de markt. ‘Er zijn nepverrichtingen om de markt te laten leven. Cryptoadepten zetten koersdoelen ‘to the moon’ op basis van analyses die lijken op horoscopen.’

Terwijl de bitcoin in de ogen van believers een ernstig en volwassen investeringsproduct is geworden in vergelijking met de waanzinnige rally van drie jaar geleden, blijft het er een met veel rafelige randjes. De bitcoin mag dan wellicht geen betaalmiddel worden, hij blijft een aantrekkingskracht uitoefenen op criminelen die er andere praktische gebruiken in zien, zoals mensen geld ontfutselen of er geld uit criminele praktijken in wegstoppen.

Te mooi om waar te zijn

Voor de toezichthouders op de financiële markten is de ongereguleerde bitcoin niet ontmijnd. Hoewel met de prijs ook de ‘fear of missing out’ om op een potentieel heel lucratieve golf te springen weer toeneemt, blijft de Belgische beurswaakhond FSMA waarschuwen. De bitcoin en de vele afgeleide cryptomunten blijven kwetsbaar voor fraude, vooral door een jungle aan niet-geverifieerde en labiele handelsplatformen die de inleg achterhouden. Ook zijn er advertenties op sociale media die snelle woekerwinsten beloven die te mooi blijken om waar te zijn.

De Economische Inspectie ontving vorig jaar 2.589 meldingen over fraude met virtuele munten, leert navraag. Volgens de recentste cijfers stond de teller eind oktober op 1.785. Dat aantal kan nog oplopen als fraudeurs van de nieuwe hausse gebruikmaken om slachtoffers te zoeken. Nu de bitcoin weer records breekt, duiken op sociale media meer advertenties op voor beleggingen in behoorlijk schimmige virtuele munten.

De meldingen die de Economische Inspectie ontvangt, hebben ook betrekking op zulke advertenties, waarbij vaak de naam van BV’s als Philippe Geubels of Tom Van Dyck zonder hun medeweten wordt misbruikt. ‘De inleg van de slachtoffers die ingaan op die valse berichten wordt omgezet in cryptomunten en vervolgens doorgesluisd naar de elektronische portefeuille van oplichters’, geeft de woordvoerster van de FOD Economie mee. Daarnaast zijn er klachten over frauduleuze investeringsplatformen en piramidespelen rond cryptomunten die niet eens bestaan.

Wie spaargeld kwijtspeelt, kan bogen op depositogaranties. Maar die is er niet voor de bitcoin en co., benadrukt de FSMA. Die raadde in 2014 in een eerste waarschuwing voor virtueel geld aan ‘extra voorzichtig’ te zijn. De wereld is misschien veranderd, maar het standpunt van de waakhond blijft hetzelfde, bevestigt een woordvoerder.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud