nieuwsanalyse

Missie volbracht: Fed stopt inkoopprogramma

Janet Yellen ©Bloomberg

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve (Fed) maakt morgen hoogstwaarschijnlijk bekend dat ze stopt met haar programma om schuldpapier in te kopen.

De derde en laatste ronde ‘quantitative easing’, in het vakjargon QE3 genoemd, nadert zijn einde. Dat komt niet als een verrassing. De voorbije maanden heeft de Amerikaanse centrale bank de markt er al op voorbereid dat oktober de laatste maand zou zijn dat ze overheidsobligaties of herverpakte hypotheken in de markt opkoopt. November wordt daarmee de eerste in 37 maanden dat de Fed niet meer intervenieert. Onder QE3, die begon in september 2012, heeft de Fed voor meer dan 1.600 miljard dollar effecten ingeslagen.

Wellicht wordt het een stil einde voor een van de grootste monetaire stimuleringsprogramma’s die de wereld ooit heeft gezien. De Fed plant morgen geen persconferentie, zodat de markt het met een eenvoudige mededeling moet stellen. De voorbije maanden heeft de Fed al geleidelijk aan zijn steunaankopen teruggeschroefd, ‘tapering’ in het jargon. Op zijn hoogtepunt kocht de Fed maandelijks voor 80 miljard dollar schuldpapier op. Deze maand was dat nog voor naar schatting 15 miljard.

Zonder victorie te kraaien, heeft de Fed met QE3 zijn missie volbracht. Een van de expliciete doelstellingen van de operatie was een substantiële verbetering van de arbeidsmarkt. In tegenstelling tot de Europese Centrale Bank die alleen een inflatiedoel heeft, moet de Fed zowel de inflatie in toom houden als volledige werkgelegenheid nastreven. Toen QE3 startte, lag de Amerikaanse werkloosheidsgraad op 8,1 procent. Die is intussen gedaald tot 5,9 procent, het laagste peil sinds juli 2008. Vorige maand kwamen er nog 248.000 nieuwe arbeidsplaatsen bij.

We zien nog geen signalen van over verhitting op de financiële markten.
janet yellen
voorzitster federal reserve

Volgens James Bullard, hoofd van het Fed-kantoor in St.Louis, heeft de aankoop van schuldpapier een grote impact gehad op de daling van de langetermijnrente in de VS. Een recente studie van de Fed gaat uit van een effect tot 25 basispunten. Een lage rente moet ervoor zorgen dat bedrijven en gezinnen meer lenen, wat de economie moet ondersteunen. Daarnaast kan ook de overheid tegen goedkopere tarieven geld lenen.

Tegelijk heeft de actie van de Fed niet voor een opstoot van de inflatie gezorgd. Want door de geldcreatie die nodig is voor de aankopen, is de geldhoeveelheid fors gestegen.

De Fed stelt ook dat zijn acties geen zeepbellen hebben gecreëerd. Eerder deze maand waarschuwde onder meer het Internationaal Monetair Fonds nog dat er door de toevloed van goedkoop geld bubbels kunnen ontstaan, vooral dan op de obligatiemarkten. ‘We zien nog geen signalen van oververhitting op de financiële markten’, zei Fed-voorzitster Janet Yellen daar in juni over. Al zei ze er meteen bij dat er wel enkele tekenen van excessen opduiken in markten met meer risico, zoals die van minder kredietwaardige bedrijfsobligaties.

Een verhoging van de gewone basis- of depositorente door de Fed zit nog niet direct in de pijplijn. Beleggers kijken wel uit naar de exacte woorden over het rentebeleid morgen. In de vorige verklaring luidde het dat de belofte van een lage rente nog ‘geruime tijd’ (a considerable time) zou gelden. Stanley Fisher, vice-voorzitter van de Fed, zei daarover dat die timing slaat op ‘alles tussen twee maanden en een jaar’. Sommige bestuurders willen de verwijzing naar het rentebeleid er helemaal uit halen. Anderen willen naar verluidt de bewoording ‘geruime tijd’ vervangen door ‘enige tijd’ om de markten voor te bereiden op een renteverhoging.

Toch zou het niet verwonderen indien de Fed de bewoordingen bij het oude laat. De centrale bank heeft recent te kennen gegeven bezorgd te zijn over de negatieve impact van de vertraging in Europa en de groeilanden. Ook de duurdere dollar kan stokken in de wielen van de economische remonte steken. Een duurder dollar tempert bovendien de inflatie omdat ingevoerde producten goedkoper worden. Dat kan de ‘haviken’ temperen - diegenen bij de Fed die voorstander zijn van een strakkere monetaire politiek .

Met de drie sessies van ‘kwantitatieve versoepeling’ injecteerde de Fed in totaal bijna 4.000 miljard dollar (3.140 miljard euro) in de economie. Dat is bijna 10 keer het Belgische bbp. Aanvankelijk moesten de aankopen van schuldpapier het financieel stelsel overeind houden en de banken de nodige ademruimte geven. Later verschoof de focus naar het stimuleren van de slabakkende economie. Nu kan de Amerikaanse centrale bank starten met de geleidelijke afbouw van haar balans tot meer normale proporties. ‘Dat kan makkelijk tot het einde van dit decennium duren’, zei Yellen daar vorige maand over.

Sommige investeerders vrezen voor een correctie op de financiële markten wanneer de Fed de aankoop van obligaties stopt. Ze vrezen een stijging van de langetermijnrente omdat een grote koper in de markt verdwijnt. 
‘Het einde van het goedkope geld zal de beurzen 15 tot 20 procent lager sturen,’ verkondigde hoofdanalist Peter Boockvar van Lindsey Group op de zender CNBC. Toen QE1 eindigde, zakte de S&P500-index de drie maanden nadien 20 procent. Ook het einde van QE2 stuurde de index een vijfde lager. Herstel trad pas op wanneer QE3 werd aangekondigd.
Ook toen toenmalig Fed-voorzitter Ben Bernanke in mei 2013 aankondigde met de tapering te beginnen, corrigeerden de markten. De langetermijnrente ging toen 100 basispunten hoger. Beleggers trokken zich toen vooral terug uit meer risicovolle effecten, zoals de groeilanden.
De meeste economen verwachten nu een veel minder grote of zelfs geen impact. ‘Deze beslissing is goed voorbereid en gecommuniceerd. Bovendien is de Amerikaanse economie in veel betere staat dat bij het einde van de vorige kwantitatieve versoepelingen’, stelt hooofdeconoom Greg McBride van Bank Analyses.
‘We zullen perfect verder leven zonder QE’, vatte voormalig minister van Financiën Lawrence Summers het eerder deze week samen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud