VS en S&P in AAA-oorlog

Minister van Financiën Tim Geithner (links, naast Fed-voorzitter Ben Bernank) reageerde via een mededeling van de Treasury furieus op de S&P-beslissing (foto: AFP-

Washington gaat in de tegenaanval tegen S&P, nadat het ratingbureau de VS voor het eerst sinds 1941 de AAA-topkredietscore afnam. De Schatkist is scherp in zijn kritiek: 'Nadat we S&P op hun fout wezen, besloten ze door te zetten met hun foute redenering door die op politieke in plaats van economische gronden te verklaren.'

De kredietwaardigheid van de Verenigde Staten is door kredietbeoordelaar Standard & Poor’s verlaagd. Voor de eerste keer sinds 1941 verliest Amerika zijn AAA-status. Een schok, want Amerikaanse Treasuries staan nog altijd als grootste belegging ter wereld nog altijd als ultieme 'veilige haven' te boek.

En net als Europa telkens furieus reageert als een ratingbureau nog maar eens het mes zet in pakweg de Spaanse, Ierse of Portugse kredietwaardigheid, is ook de respons van politiek Washington furieus.

Als reden voor de verlaging met één trapje van AAA naar AA+, verwijst S&P naar het 'politieke risico' dat er ontoereikende maatregelen worden genomen om het overheidstekort aan te pakken.

S&P had vrijdagmiddag de Amerikaanse Schatkist op de hoogte gebracht van de nakende ratingverlaging. Daarop bestookten Treasury en S&P elkaar frenetiek met cijfers, maar uiteindelijk hield S&P voet bij stuk met de ratingknip.

S&P maakte een elementaire rekenfout met grote gevolgen

Treasury Department

De Amerikaanse regering zet vraagtekens bij de analyse van S&P die ten grondslag ligt aan de verlaging. Volgens de Amerikaanse regering heeft S&P zich voor 2.000 miljard dollar misrekend. De Amerikaanse Schatkist publiceerde zaterdagavond uitzonderlijk een persbericht (Gewoon de feiten: S&P's fout van 2 biljoen) uit over die rekenfout en stuurde daarrond ook gretig tweets uit.

Vertrekbasis

Concreet nam S&P de verkeerde vertrekbasis om de besparingen van toe te passen die de Congressional Budget Office, de begrotingsdienst van Capitol Hill, becijferd had. Met die S&P-startbasis zouden de besparingen die uit de begrotingsdeal voortvloeien meer dan 4.000 miljard dollar belopen.

En zou over 10 jaar de overheidsschuld 8 procentpunt lager uitkomen dan in de oorspronkelijke berekeningen van S&P. Wat een groot verschil is in een oordeel over de duurzaamheid van een begrotingsmaatregel.

'In een document die de Treasury vrijdagmiddag ontving, presenteerde S&P een oordeel over de kredietscore van de VS die gebaseerd was op een fout van 2.000 miljard dollar. Nadat de Treasury op die fout - een elementaire rekenfout met grote gevolgen - had gewezen, opteerde S&P er toch voor hun foute redenering door te zetten. Ze veranderden gewoon hun hoofdreden voor de ratingbeslissing van een economische naar een politieke argumentatie.'

Volgens de Schatkist gaf S&P eerst aan dat de ratingverlaging er kwam omdat de Amerikaanse begrotingsdeal de verwachte tekorten de komende tien jaar maar 2.000 miljard dollar terugdringt, in plaats van de verwachte 4.000 miljard dollar. 'In deze context vond S&P 2.000 miljard dus erg belangrijk. Echter, toen S&P door een wiskundefout de begrotingsinspanning met 2.000 miljard onderschat bleek te hebben, vonden ze diezelfde som onbelangrijk.'

Er rijzen grote vragen over de geloofwaardigheid en de integriteit van S&P

Treasury Department

Woede

'S&P gaf zijn fout toe en paste de berekening aan. En haalde vervolgens gewoon de economische rechtvaardiging van hun ratingverlaging uit het document.' S&P verwijst in zijn aangepaste ratingoordeel naar de geringe 'effictiviteit, stabiliteit en voorspelbaarheid van het Amerikaanse beleid'.

In zijn besluit doet de Treasury nauwelijks een inspanning om zijn woede te verhullen: 'De grootte van de fout - en de haast waarmee S&P zijn voornaamste argumentatie aanpaste - doen fundamentele vragen rijzen over de geloofwaardigheid en de integriteit van S&P', klinkt het scherp.

S&P reageerde zelf nog eens door zaterdagavond een uitzonderlijke persconferentie met journalisten te organiseren. Daarbij onderstreepte John Chambres, het hoofd van overheidsratings bij S&P, nog eens het 'debacle' van de Amerikaanse begrotingsdeal.

S&P begeleidde de verlaging met een ‘negatief advies’, wat betekent dat S&P de status de komende tijd verder kan verlagen. Onlangs liet de andere belangrijke beoordelaars Moody’s en Fitch nog weten de triple A-status (de best mogelijke beoordeling) te handhaven. Moody's liet ondertussen al verstaan dat het 'zeker nog mogelijk is' dat ook zij overgaan tot een verlaging van de rating van de Verenigde Staten.

De verlaging is een flinke klap voor de Amerikanen en het gevolg van zorgen over het Amerikaanse begrotingstekort en de groeiende schuldenlast. De verhoging betekent mogelijk dat het op termijn duurder wordt voor de Amerikaanse overheid, bedrijven en consumenten om te lenen.

Sputnik

'Niet zo lang geleden, was het ondenkbaar dat Amerika zijn AAA kon verliezen. De termen 'risicovrij' en 'Amerikaans staatspapier' waren zelfs onderling inwisselbaar.

Het wereldwijd financieel systeem is gebouwd op de veronderstelling dat de Amerikaanse AAA in de kern stabiel is, geen variabele

Mohamed El-Erian

Hoofdstrateeg Pimco

, vat Mohamed El-Erian, hoofdstrateeg van Pimco, in een opiniebijdrage voor de Financial Times samen.

El-Erian is een invloedrijke stem, aangezien hij de beleggingsstrategie uitstippelt voor één van de grootste obligatiebeheerders ter wereld. Hij vreest mogelijke naschokken. Bijvoorbeeld mocht S&P ook Frankrijk, voorlopig lid van het slinkend clubje AAA-landen, de wacht aanzeggen. Dat zou de redding van de Europese periferie door een almaar kleinere schare kernlanden alleen maar moeilijker maken.

Toch ziet de Pimco-strateeg ook een lichtpunt: 'Misschien wordt dit wel een Sputnik-moment, een zichtbare psychologische schok die Amerikanen kan verenigen'. 'Dit kan de beleidslui in Washington wakker schudden. Het is een luid en niet te mis te verstaan signaal van Amerika's economische achteruitgang en verminderde standing in de wereld.'

Federal Reserve

Analisten verwachten niet per se een grote impact, onder meer omdat andere kredietbeoordelaars de triple A-rating van de VS handhaafden. Het is bovendien lang geen uitgemaakte zaak dat de rentelasten stijgen, eenmaal een land zijn AAA-topscore verliest.  In 2001 nam S&P bijvoorbeeld de AAA-rating van Japan af. Dat had voor het land geen enkele impact op de rentelasten, niet op korte termijn (de tienjaarsrente zakte in de week nadien) en ook niet op lange termijn.

De Federal Reserve haastte zich al snel met een sussende boodschap. De centrale bank benadrukte dat ze Amerikaans overheidspapier gewoon als onderpand voor kredieten blijft aanvaarden en banken geen extra kapitaalbuffer zullen moeten aanleggen voor Treasuries.

Het was een bijzonder slechte week voor de Amerikaanse beurzen. De Dow Jones verloor in vijf dagen bijna zes procent. Voor de Amerikaanse beurzen was het dankzij deze cijfers de slechtste week in twee jaar tijd. Donderdag noteerde de Dow Jones het grootste dagverlies sinds oktober 2008.

Tijdens deze barre beursweek vluchtten beleggers massaal in Amerikaans staatspapier, wat de Amerikaanse rente fors lager duwde. Dat illustreert nog eens hoe zeer beleggers Treasuries tot nader order als ultieme 'veilige haven' beschouwen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n