Erfenis van een ‘OPEC-ster'

Morgen is het precies 25 jaar geleden dat Ahmed Zaki Yamani (81) aan de kant werd geschoven als Saudisch minister van Olie. Daarmee verloor de OPEC zijn ‘ster’ en ‘gematigd leider’. Zijn visie op het olieprijsbeleid sijpelt nog altijd door in het Saudi-Arabië van nu.

Zijn visie op het olieprijsbeleid vatte sjeik Yamani twee decennia geleden in één, ondertussen wereldberoemde, quote samen: ‘Het stenen tijdperk is niet ten einde gekomen door een gebrek aan stenen. Ook het olietijdperk zal stoppen lang voor alle oliebronnen uitgeput zijn.’ Te dure olie zal als een boomerang in het gezicht van de OPEC terugkomen, meende hij. Prijzige energie zal structurele veranderingen (isolatie, zuinige auto’s, ...) aanmoedigen. Daardoor streed hij 25 jaar lang voor een ‘gematigd’ olieprijsbeleid. Hij was dan wel de architect van het olie-embargo in 1973, maar verzette zich fel tegen de al te hoge prijsstijgingen die onder meer de Iraanse sjah eiste.

Dat gaf Yamani een pro-westers imago, wat hem in Arabische kringen niet in dank werd afgenomen. In 1975 leek hem dat fataal te worden toen de Venezolaanse terrorist ‘Carlos The Jackal’ een coup pleegde op de OPEC-conferentie in Wenen. Het doelwit van de operatie: Yamani, die vermoord moest worden. Na twee dagen werd hij vrijgelaten. Wie de opdrachtgever was, is nog steeds niet duidelijk maar de overleden Libische leider Moammar Kadhaffi is een van de namen die vallen.

Nachtmerrie

Yamani was tegen te dure olie. Maar ook te goedkope olie was als duivels. Zo speelde Saudi-Arabië in de jaren tachtig de rol van ‘good cop’. Het krimpte zijn eigen productie met miljoenen vaten in omdat de andere OPEC-leden veel meer olie oppompten dan de afgesproken quota. Saudi-Arabië droeg alle lasten van de OPEC, zo luidde de kritiek op Yamani, die door de koning aan de kant werd geschoven. Wat volgde was de grootste nachtmerrie van Yamani. Saudi-Arabië leerde iedereen een lesje, zette alle kranen open en de olieprijs kelderde.

Worst ever

25 jaar na Yamani kampt de OPEC nog steeds met dezelfde problemen. Het is een club die zijn leden geen verplichtingen noch boetes kan opleggen. Het gevolg is dat iedereen zeurt en niemand zich aan de afspraken houdt. Het is een praatclub met twaalf leden wiens belangen soms ver uiteen liggen. Dat leidde tot de - volgens Saudi-Arabië - ‘worst ever’ OPEC-vergadering in juni van dit jaar. Die pleitte zoals in 2008 - volgens het idee van Yamani - voor een productieverhoging uit vrees dat de problemen in Libië en de hoge olieprijs van 120 dollar per vat tot een nieuwe recessie zouden leiden.

Maar veel aanhangers vond Saudi-Arabië niet. De meesten liepen over naar het kamp van Iran en Venezuela, de prijshaviken in de OPEC. De oliereus besliste dan maar op eigen houtje de productie op te trekken.

Opnieuw blijkt de OPEC niet meer dan een praatbarak. Maar waarom zijn de leden dan nog steeds bereid om 2 miljoen dollar lidgeld te betalen voor de halfjaarlijkse vergaderingen in Wenen? ‘Ze beseffen dat als er een recessie uitbreekt, een gecoördineerde actie nodig is’, zegt een kenner.

Centraal bankier

Maar eigenlijk is het nog steeds Saudi-Arabië dat de olieprijs in zekere mate bepaalt door zijn reservecapaciteit al dan niet aan te spreken. Het koninkrijk is en blijft de ‘centraal bankier’ van de oliewereld: het enige land dat in enkele maanden de olieproductie met miljoenen vaten kan optrekken, terwijl andere landen al op volle toeren draaien.

Gisteren nog meldde de huidige Saoedische minister van Olie, Ali al-Naimi, dat zijn land de productieverhogingen van eerder dit jaar in augustus heeft gedraaid. ‘Ondanks hun wederzijdse antipathie hebben Iran noch Saudie-Arabië baat bij een olieprijs van minder dan 100 dollar’, zegt Leo Drollas van het Centre for Global Energy Studies, het consultingbureau dat Yamani uit de grond stampte. Die 100 dollar is volgens kenners zowat de prijs die nodig is om de dure beloftes die olieregimes deden in de nasleep van de Arabische Lente waar te maken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud