'Had Congo een eigen beurs, Texaf zou er meteen noteren'

Het standbeeld van Patrice Lumumba in Kinshasa. ©AFP

Congo is het grootste land ter wereld zonder beurs. Na 60 jaar onafhankelijkheid gaan er stemmen op om een aandelenbeurs op te richten. 'Het is een kleine investering voor wat een reuzesprong kan zijn voor de economie en de strijd tegen corruptie.'

In tegenstelling tot de buurlanden Rwanda, Oeganda en Angola heeft het grootste land van sub-Sahara Afrika geen beurs. Nooit gehad. Congo was in 2008 mee oprichter van de regionale beursindex BVMAC (Bourse des valeurs mobilières de l'Afrique centrale), maar de deelname van Congolese bedrijven aan die index bleef dode letter. BVMAC fuseerde met de beurs van Kameroen zonder ooit één Congolees bedrijf op de tabellen gehad te hebben. De Centrale Bank van Congo (BCC) verkende in 2013 pistes om een financiële markt op te zetten in Kinshasa. Die plannen raakten door de politieke onstabiliteit nooit uit de startblokken.

'De oprichting van een beurs in Kinshasa zou een grote stap zijn in de economische emancipatie van Congo', meent Johnny Nkulu Lunda, professor rechten van de universiteit van Lubumbashi. ' Hoe klein ze in veel gevallen ook zijn in termen van kapitalisatie, beurzen zijn in Afrika een bevestiging van de soevereniteit en het ontwikkelingspotentieel van een land.'

Philippe Croonenberghs deelt die mening. De topman van Texaf, de Belgische beursgenoteerde holding die in Congo actief is, maakte een nota over aan president Félix Tshisekedi. De oprichting van een aandelenbeurs is een van de belangrijkste aanbevelingen. 'We pleiten al tien jaar voor de oprichting van een beurs', zegt Croonenberghs. 'Met Tshisekedi voelen we voor het eerst dat de geesten beginnen te rijpen.'

De kapitaalmarkt in Congo bestaat alleen uit de uitgifte van kortlopend schatkistpapier.
Muriel Mosango
Analiste Degroof Petercam

'De kapitaalmarkt in Congo bestaat alleen uit de uitgifte van kortlopend schatkistpapier dat bijna uitsluitend door de banken wordt gekocht', zegt Muriel Mosango, een analiste bij Degroof Petercam. 'Een aandelenbeurs zou de uitgelezen manier zijn om een nieuw infuus te geven aan de Congolese economie. Die draait nu vooral op directe investeringen uit het buitenland. Congo is een perfecte kandidaat om een beurs op te richten.'

We pleiten al tien jaar voor de oprichting van een beurs. Met Félix Tshisekedi voelen we voor het eerst dat de geesten rijpen.
Philippe Croonenberghs
Voorzitter Texaf

In de eerste fase ziet Croonenberghs een beurs in Congo vooral als een marktplaats voor aandelen van internationale bedrijven die in het land actief zijn. 'Als internationale mijnbouwers die in Congo ontginnen (zoals Glencore, BarrickGold en BHP, red.) een klein deel van hun aandelen in Congo noteren, worden ze een stuk toegankelijker wat hen een sterkere verankering geeft. We zouden met Texaf geen minuut twijfelen. Mocht er morgen een beurs komen in Kinshasa, we zouden meteen voor een tweede notering gaan naast onze Brusselse notering.'

Muriel Mosango - analiste Degroof Petercam ©Wouter Van Vooren

'Een eigen beurs kan op termijn ook dienen voor lokale bedrijven om vers kapitaal op te halen', zegt Mosango. 'Nu is dat een hele uitdaging. De rechtsonzekerheid en de moeilijkheid om interbancaire financiering te vinden ontmoedigen banken om langlopende leningen te verstrekken', zegt de analiste. 'De looptijden van bedrijfskredieten zijn doorgaans beperkt tot drie à zes maanden, met rentetarieven die makkelijk boven 10 procent zitten.'

Een ander voordeel zit volgens Croonenberghs en Mosango in de rapportageplicht. 'Voor Congo is de verplichting om periodiek en transparant te communiceren over de bedrijfsvoering van onschatbare waarde.'

'In heel Afrika ontstonden in de voorbije decennia financiële centra, met Ghana en Nigeria als sterke voorbeelden van landen waar dat een gunstige impact had op de economie', zegt Mosango.

Het Congolese verbond van ondernemingen (FEC) onderzocht de voor- en de nadelen van de oprichting van een beurs. Het ziet nog grote struikelblokken in de organisatie van de geldmarkt in Congo, die in grote mate door contant geld wordt gedomineerd. Slechts 14 procent van de bevolking heeft een bankrekening en op het gigantische grondgebied zijn slechts 0,14 bankkantoren per 1.000 vierkante kilometer. Dankzij bankdiensten via de smartphone, die jaarlijks met 20 procent groeien, is een inhaalbeweging bezig. Ook het ontbreken van een centraal bevolkingsregister is een heikel punt. Onlinebankdiensten, laat staan brokerdiensten, kunnen alleen werken als de identiteit van de klant gekend is. Die identificatie is in Congo geen sinecure. 'Een beurs kan aanleiding geven tot de versterking van het bankwezen en andere hervormingen', zegt Mosango.

Ghana en Nigeria zijn sterke voorbeelden van landen waar de uitbouw van een eigen beurs een positieve impact had op de economie.
Muriel Mosango
Analiste Degroof Petercam

Philippe Croonenberghs, de voorzitter van Texaf. ©Dieter Telemans

'Het komt erop aan een juiste exploitant te vinden die een sterk technologisch beursplatform kan waarborgen', zegt Croonenberghs. 'Al met al is de oprichting van een beurs relatief eenvoudig en goedkoop. De baten zijn veel groter dan de kosten.'

Met een economische groei van gemiddeld 6 procent, een van de grootste en meest diverse grondstoffenreserves in de wereld, een gigantisch areaal aan onontgonnen landbouwgrond en een jonge populatie is Congo op papier interessant voor beleggers. Maar corruptie, armoede en onveiligheid blijven die voordelen overschaduwen. Congo staat vijfde in de wereldwijde index van gefaalde staten.

'De oprichting van een beurs kan een grote vooruitgang teweegbrengen', zegt Croonenberhgs. 'Er circuleert veel cash in de economie, die in de hogere kringen niet zelden op duistere wijze is bekomen. Ik pleit zeker niet voor een regularisatie van dat geld. Maar de Congolezen zouden er veel meer baat bij hebben dat die cash via de beurs de economie bereikt dan dat het geld wegvloeit naar een misdadig circuit of ondergebracht wordt in belastingsparadijzen.'

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud