Ook omvallende aandelen kunnen u winst opleveren

Het aandeel van luierfabrikant Ontex is het meest geshorte Belgische aandeel. ©Emy Elleboog

Sommige beleggers verdienen geen geld als een aandeel stijgt, maar als de koers in elkaar stort. Die ‘shortsellers’ zijn ook erg actief op de Brusselse beurs. Ondanks hun kwalijke reputatie zijn ze wel degelijk nuttig. Ook u kunt een graantje van hun activiteit meepikken.

Shortsellers liggen bij veel beleggers in de onderste schuif. Velen bestempelen ze als de aasgieren van de beurs omdat ze profiteren van andermans miserie. Terwijl zowat alle kleine beleggers aandelen kopen in de hoop op een koersstijging - in vakjargon heet dat ‘long’ gaan - hebben zij hebben baat bij lagere koersen. Zij gaan ‘short’.

De werkwijze van een shorter is relatief eenvoudig. Eenmaal hij zijn prooi in het vizier heeft, gaat hij aandelen van het desbetreffende bedrijf verkopen op de beurs. Het gaat echter niet om zijn eigen aandelen. Hij gaat ze lenen bij andere partijen. De shorter betaalt daarvoor een dagvergoeding aan de aandeelhouders die hem hun stukken uitlenen. Op een bepaald moment moet hij ze wel teruggeven, en moet hij de geshorte aandelen terugkopen op de beurs. Als hij dat tegen lagere koersen kan, maakt de shorter winst.

©Mediafin

Shorten is vaak eenvoudiger dan te werken met opties om op een koersdaling te anticiperen. Bovendien kan het met alle aandelen, terwijl optiecontracten meestal voorbehouden zijn voor grotere bedrijven. De beurzen, afwikkelcentra en makelaars zorgen voor de administratieve mallemolen en het matchen van vraag en aanbod voor shortselling.

Professionele spelers nemen soms erg grote shortposities in. Wie een shortpositie van meer dan een halve procent in het kapitaal van een Belgisch genoteerd bedrijf heeft, moet dat melden aan de beurstoezichthouder FSMA. Voor 15 bedrijven kreeg die zo’n melding. ‘Dat betekent niet noodzakelijk dat dat de meest geshorte aandelen zijn in Brussel’, nuanceert een handelaar. ‘Posities onder een halve procent blijven onbekend. Wellicht is AB InBev het meest geshorte aandeel. Maar omdat niemand een shortbelang van meer dan een halve procent in zo’n gigant van 160 miljard euro beurswaarde wil of kan opbouwen, blijft dat onder de radar.’

We contacteerden enkele grote shortsellers in Belgische aandelen, maar geen enkele partij wou ‘on the record’ reageren. Een kleinere handelaar wil dat wel, maar wil wegens de kwalijke reputatie van shorten zijn naam niet in de krant. ‘De makkelijkste aandelen om te shorten zijn die van bedrijven die met zware operationele problemen kampen en waarvoor je niet snel goed nieuws verwacht wat de koers kan ondersteunen’, legt de trader uit. ‘Een voorbeeld is de luiermaker Ontex, die met zijn Braziliaanse overname een kat in een zak gekocht lijkt te hebben en die tegelijk last heeft van dure grondstoffen, een heftigere concurrentie en de crisis in de groeilanden. Zo’n perfecte storm is ideaal voor een shortseller.’

‘Of neem Greenyard: de groente- en fruitreus kreunt tegelijk onder een listeriabesmetting, de kurkdroge zomer die groeten veel schaarser maakt en lastige klanten die meer marge willen. En dat terwijl de hoge schuldgraad niet veel ruimte laat voor tegenvallers. Zulke bedrijven kunnen op termijn koopjes blijken als ze de zaken kunnen rechttrekken, maar daar ligt een shorter niet wakker van. Zolang er voldoende slecht nieuws is om de koers op korte termijn onder druk te zetten. Ook Nyrstar is daardoor een vogel voor de kat, zeker omdat recent de zinkprijs onder druk staat.’

‘Te dure’ aandelen

‘Een moeilijkere categorie om te shorten, zijn aandelen die gewoon te duur zijn’, gaat de handelaar verder. ‘Neem Colruyt, dat zowat een vijfde duurder noteert dan de warenhuissector en de jongste jaren zijn groeistatus kwijt is. Een dure waardering kan echter heel lang aanhouden, zeker als het bedrijf en de eigenaars massaal aandelen inslaan zoals bij Colruyt. In deze categorie zit ook Umicore. Tegen 35 keer de winst is het aandeel peperduur volgens de traditionele maatstaven. Toch is het een chouchou van veel beleggers omdat ze de leverancier van batterijmaterialen als de winnaar zien bij de doorbraak van de elektrische auto. Het is veel riskanter daartegen in te gaan.’

Thrombogenics belde in 2013 zijn grote aandeelhouders op om te vragen hun aandelen niet langer uit te lenen. Het bracht weinig zoden aan de dijk.

Shortselling gebeurt niet alleen door speculanten. Veel professionele spelers gebruiken de techniek ook om posities in te dekken. Of bij het uitwerken van bepaalde strategieën: long gaan op één aandeel en short op het andere. Als beide aandelen zakken, kan er winst overblijven zolang het ene maar minder hard zakt dan het andere. Dat is nuttig als de hele beurs in een negatieve spiraal zit.

Soms viseren shorters niet één bepaald bedrijf, maar is het een strategie om bij bepaalde gebeurtenissen hele sectoren te shorten omdat dat statistisch winst oplevert. In de biotechsector gaan veel partijen short op bedrijven die pas een product hebben gelanceerd omdat dat in acht op de tien gevallen op korte termijn niet oplevert wat ervan verwacht wordt.

Zo klaagde Thrombogenics in 2013 steen en been dat meer dan een tiende van zijn aandelen geshort waren na de goedkeuring en lancering van het oogmiddel Jetrea. Het bedrijf belde zelfs zijn grote aandeelhouders op om te vragen hun aandelen niet aan de shorters uit te lenen. Het bracht weinig zoden aan de dijk. De shorters kregen heel snel gelijk toen bleek dat Jetrea helemaal niet de verhoopte blockbuster was en het bedrijf het medicijn niet aan de straatstenen kwijtraakte.

Een euro voor Nyrstar

Kwatongen beweren dat shorters soms echte aanvallen op bepaalde bedrijven orkestreren, zelfs met misleidende informatie. Dat is strafbaar. In het buitenland zijn er al meerdere spelers voor bestraft. Sommige beleggers zien ook in de media of in analistenrapporten bewuste kwaadwilligheid. Toen het beurshuis ABN AMRO zijn koersdoel voor de zinkgroep Nyrstar eind vorige maand tot amper 1 euro verlaagde, klonk het op beleggersfora dat dat deel uitmaakte van een georkestreerde aanval omdat ABN AMRO veel shortsellers als klant zou hebben.

De waarheid is dat de ABN AMRO -analist gewoon zijn huiswerk uitstekend maakte. Hij wees op de vele schulden die voordien verborgen waren in een voetnoot bij Nyrstar. Hij stelde ook dat het bedrijf wellicht vaak gebruikmaakt van dure kredietlijnen die telkens op het einde van een kwartaal op nul werden gezet om een beter beeld dan de realiteit te laten uitschijnen.

Shorters vormen vaak een tegen gewicht voor overdreven enthousiasme, waardoor ze zeepbellen helpen te voorkomen.

De slechte reputatie van shortsellers als meedogenloze wolven die meehelpen aan de ondergang van bedrijven is onterecht. Volgens academische studies, waaronder een van de Amerikaanse Federal Reserve, hebben shorters hun nut, net zoals aaseters in de natuur. Ze zorgen voor een betere verhandelbaarheid van aandelen en dus betere prijzen, ook voor wie wil kopen.

Bovendien vormen ze vaak een tegengewicht voor het overdreven enthousiasme van beleggers, waardoor ze al te felle koersstijgingen temperen en zeepbellen helpen te voorkomen. Vaak doen ze trouwens erg goed hun huiswerk. Shorten is immers gevaarlijker dan aandelen kopen. Bij een aankoop kunt u hoogstens uw investering verliezen. Maar omdat een aandeel theoretisch duizenden procenten kan stijgen, is het potentiële verlies voor een shorter onbeperkt.

Alleen als het echt fout dreigt te lopen, kunnen shorters de schade verergeren. Bij de bankencrisis in 2008 duwden ze bij gebrek aan kopers de bankaandelen nog meer de dieperik in, waardoor de al precaire balansen onder extra druk kwamen. Zowel in de VS als bij ons werd het shorten van banken toen tijdelijk verboden.

Als u als particuliere belegger wil shorten, heeft u weinig mogelijkheden. De meeste Belgische beurshuizen laten het niet toe, al zijn er uitzonderingen. Zo kunt u short gaan bij Lynx of bij de Nederlandse onlinemakelaar DeGiro, maar alleen voor de grootste aandelen.

Een graantje meepikken

U kunt ook op een andere manier een graantje van shortsellers meepikken: door uw aandelen aan hen uit te lenen. Besef dan wel dat u hen munitie geeft om de koers van uw aandelen te doen dalen. De meeste makelaars strijken de opbrengst van het uitlenen van uw aandelen volledig zelf op. Maar er zijn uitzonderingen. BinckBank deelt de opbrengst evenwaardig met de klanten. Er moet wel vraag zijn bij de shorters, en er gaat nog 30 procent roerende voorheffing af.

6 %
Wie biotechaan delen uitleent aan shorters, kan een vergoeding van meer dan 6 procent per jaar opstrijken.

De meest gevraagde aandelen om te shorten bij Binck zijn het biotechbedrijf Galapagos, gevolgd door de vastgoedgroep Wereldhave, Nyrstar, de baggeraar Boskalis, de biotechspeler Pharming, de bouwgroep BAM en het diagnosticabedrijf Biocartis. De hoogste vergoeding krijgt u voor de meest risicovolle namen. Voor biotechers als MdXHealth en Celyad betalen shorters een leenvergoeding van meer dan 6 procent op jaarbasis. Stabielere en veiligere aandelen brengen amper enkele tienden van een procent op als u ze uitleent.

Enkele voorbeelden: voor 5.000 euro aandelen uitlenen levert u netto 3 cent per dag op bij Mithra, 19 cent bij Econocom en 90 cent bij Celyad. Hou er wel rekening mee dat u nog altijd de economische eigenaar bent als u effecten uitleent, maar niet langer de juridische. Met andere woorden: u heeft recht op het dividend, maar u mag niet stemmen op een algemene vergadering.

Nachtmerrie

De grootste nachtmerrie voor shorters is plots, voor ze kunnen handelen, met nieuws geconfronteerd te worden dat de koers spectaculair hoger jaagt. Een overnamebod bijvoorbeeld. Toen de Franse investeringsmaatschappij PAI in juni bekendmaakte Ontex te willen overnemen, schoot de koers bij de openingsbel 35 procent hoger. Veel shorters zullen even geslikt hebben.

Maar ze geven vaak hun prooi niet zomaar uit handen. Het ging bij Ontex om een intentie tot overname, niet om een officieel bod. Toen verder nieuws in de zomer uitbleef, verhoogden verschillende partijen hun shortposities. Met vette winsten tot gevolg, want begin september sprong de paringsdans tussen Ontex en zijn Franse minnaar af. Ontex is momenteel het meest geshorte Belgische aandeel.

Als een bedrijf plots écht goed nieuws bekendmaakt, waardoor het plaatje er veel rooskleuriger uitziet, kan dat leiden tot een ‘short squeeze’. De shorters keren dan massaal hun kar en sluiten hun posities door aandelen te kopen. Door die plotse koopdruk stijgt de koers op korte termijn vaak veel meer dan het nieuws rechtvaardigt. Als de gieren worden uitgerookt, smullen de gewone beleggers weer van de feestdis.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect