analyse

Amerikaanse economie viert tien jaar groei

Terwijl de angst voor een recessie toeneemt, presteert de Amerikaanse economie opvallend sterk. ©Filip Ysenbaert

De economische expansie in de VS viert in juni haar tiende verjaardag en evenaart daarmee een record. Kan de Amerikaanse economie blijven groeien of moeten beleggers zich voorbereiden op een recessie?

Terwijl de angst voor een recessie toeneemt, presteert de Amerikaanse economie opvallend sterk. Juni 2019 wordt naar alle waarschijnlijkheid de 120ste opeenvolgende maand van economische expansie in de VS. Sinds 1854 kende de Amerikaanse economie nooit een langere periode van stijgende activiteit. Dat blijkt uit cijfers van het NBER, de belangrijkste organisatie voor economisch onderzoek in de VS. Alleen van april 1991 tot maart 2001 beleefden de VS een even lange periode van economische expansie.

Wat is een expansie en wat is een recessie?

Het NBER spreekt van een expansie als de economische activiteit substantieel stijgt, gespreid over de hele economie. De expansies sinds de Tweede Wereldoorlog duurden gemiddeld bijna vijf jaar. Een recessie is een significante daling van de economische activiteit gespreid over de hele economie. De recessies sinds de Tweede Wereldoorlog duurden gemiddeld elf maanden. De organisatie bepaalt de start- en einddatum ervan op basis van maandelijkse en driemaandelijkse cijfers van het bruto binnenlands product (bbp), de werkgelegenheid en het reëel inkomen.

Ze hanteert dus niet de klassieke definitie van een recessie. Volgens de meest gebruikte definitie is een recessie een periode van minstens twee opeenvolgende kwartalen waarin het bbp afkalft. In de praktijk leveren beide methodes vaak hetzelfde resultaat op. De Amerikaanse economie is sinds de start van de economische expansie, in juli 2009, nooit twee kwartalen op rij gekrompen. Het bbp daalde wel in het eerste kwartaal van 2011 en het eerste kwartaal van 2014.

Waarom duurt de Amerikaanse expansie zo lang?

De belangrijkste reden is wellicht dat de Amerikaanse economie veel tijd nodig had om te herstellen van de lange en diepe recessie van tien jaar geleden. De jongste recessie duurde van januari 2008 tot en met juni 2009 en het bbp kromp in die periode met 4 procent. Maar ook andere factoren speelden een rol.

Amerikaanse exporteurs anticipeerden op hogere Chinese importtaksen en hebben de export versneld.
Jan Van Hove
KBC-hoofdeconoom

‘Wij zien drie redenen waarom de Amerikaanse economie structureel minder recessiegevoelig is dan vroeger’, zegt Daan Struyven, een Belgische econoom bij Goldman Sachs. Hij verwijst naar onderzoek van de Amerikaanse zakenbank. ‘Ten eerste is het gewicht van de industrie in de economie gedaald. De industrie is traditioneel veel conjunctuurgevoeliger dan de dienstensector. Ten tweede is de Amerikaanse economie minder gevoelig voor olieschokken omdat de VS nu minder olie invoeren en relatief minder olie verbruiken. Ten derde heeft het betere monetaire beleid het risico op een te hoge inflatie verminderd. Daardoor is er minder kans dat de centrale bank de rente plots fors moet verhogen. Ontwikkelingen op de financiële markten waren de hoofdoorzaak van de laatste drie recessies. De financiële risico’s zijn structureel niet lager, maar lijken vandaag eerder beperkt. Regulering en voorzichtig gedrag van bedrijven en gezinnen sinds de crisis houden de financiële risico’s onder controle.’

Peter Vanden Houte, de hoofdeconoom van ING België, ziet andere redenen voor de langdurige expansie in de VS.

‘Er was een arbeidsreserve omdat de participatiegraad (de verhouding tussen de beroepsbevolking en de bevolking op arbeidsleeftijd) tijdens de laatste recessie en daarvoor was gedaald. Die ontmoedigde werknemers keren nu terug naar de arbeidsmarkt, waardoor de expansie kan voortduren. Bovendien was de economische groei in de huidige expansie iets lager dan in het verleden. Dat smeert het economisch herstel uit over een langere periode. Voorts gaf de belastingverlaging van de Amerikaanse president Donald Trump de economie een bijkomende stimulans. Ten slotte heeft de lange expansie, in tegenstelling tot vorige expansies, niet geleid tot grote scheeftrekkingen als een oververhitting of hoge inflatie. Alleen de schuldgraad van bedrijven is gestegen.’

KBC-hoofdeconoom Jan Van Hove merkt op dat de belastingverlaging en de handelsoorlog de expansie hebben verlengd. ‘Amerikaanse exporteurs anticipeerden op hogere Chinese importtaksen en hebben de export versneld. Er was een positief effect, maar dat is tijdelijk. De handelsoorlog tast op lange termijn de economische efficiëntie aan.’

De zeer lange expansie betekent niet noodzakelijk dat een recessie in de nabije toekomst onvermijdelijk is. ‘Ik denk niet dat de hoge leeftijd op zich expansies doet sterven’, zei Janet Yellen, de voormalige voorzitster van de Amerikaanse centrale bank (Fed), begin dit jaar.

Duurt de expansie in de VS langer dan in andere landen?

De Amerikaanse economie is minder recessiegevoelig dan vroeger.
Daan Struyven
Econoom Goldman Sachs

Als we ons baseren op de klassieke definitie van een recessie - twee kwartalen op rij met negatieve groei - begon de huidige expansie in de eurozone en in België in het tweede kwartaal van 2013. Dat is na de Europese schuldencrisis. In Japan begon de expansie pas begin 2016. Maar de VS zijn nog lang geen wereldkampioen. Australië kent al sinds 1991 een economische expansie, omdat het de voorbije decennia van de forse groei van de Chinese economie kon profiteren. Het wordt beschouwd als de hofleverancier van grondstoffen aan de Chinese industrie.

Hoelang de Chinese economie al groeit, is niet helemaal duidelijk. China publiceert pas sinds 2011 cijfers over de kwartaalgroei van het bbp. Volgens Saul Eslake van de Universiteit van Tasmanië in Australië is Japan de recordhouder. Het land van de rijzende zon kende een expansie van 33 jaar tussen 1960 en 1993.

Welke risico’s bedreigen de expansie in de VS?

Verscheidene economen wijzen naar de hoge schulden van Amerikaanse ondernemingen. De schulden van de niet-financiële bedrijven zijn in verhouding tot het bbp hoger dan ooit. ‘Er zijn excessen. Amerikaanse bedrijven kopen veel aandelen in en hun balansen zijn niet zo goed’, zegt Philippe Gijsels, de hoofdstrateeg van BNP Paribas Fortis. Bedrijven met veel schulden zijn kwetsbaar en weinig geneigd om te investeren.

Struyven relativeert de hoge bedrijfsschuld. ‘In verhouding tot de bedrijfswinsten en activa zijn de schulden niet extreem hoog. Veel bedrijven kunnen zich een hogere schuld veroorloven omdat de rente laag is en de winsten stabieler zijn dan vroeger. De langere looptijd van de schulden beperkt het herfinancieringsrisico. De inkomsten van de bedrijven zijn hoger dan de uitgaven. Daardoor zijn bedrijfsinvesteringen minder afhankelijk van externe financiering en is het risico op een scherpe daling van de investeringen beperkt.’

Wij vinden Amerikaanse aandelen nog altijd aantrekkelijk.
Jan Van Hove
hoofdeconoom KBC

Van Hove merkt op dat ook de Amerikaanse gezinnen en overheid veel schulden hebben. De overheidsschuld bedraagt 106 procent van het bbp in de VS, tegenover 102 procent in België. Washington zal de komende jaren onder druk staan om te besparen.

Een ander risico is de handelsoorlog tussen de VS en China. De VS hebben op 10 mei voor de vierde keer in minder dan een jaar de importtaksen op Chinese producten opgetrokken. China heeft net als de vorige keren tegenmaatregelen gelanceerd en op zijn beurt de invoerheffingen op Amerikaanse producten verhoogd. Vanden Houte: ‘De handelsoorlog weegt op de koopkracht, maar is op zich niet voldoende om een recessie te veroorzaken.’

Struyven kijkt vooral naar de financiële risico’s. ‘De financiële markten zijn belangrijker dan vroeger voor de Amerikaanse economie. De correlatie tussen de Amerikaanse aandelenmarkt en buitenlandse markten is toegenomen. Bij een grote schok in China is er een risico dat de VS voor het eerst een recessie importeren.’

Hoe groot is het risico op een recessie in de VS?

Vanden Houte ziet bijna 50 procent kans op twee opeenvolgende kwartalen met negatieve groei in 2020. ‘Een aantal negatieve factoren komen samen: het einde van de fiscale stimulus, de handelsoorlog en de vertraagde reactie van de economie op de renteverhogingen van de Fed. Maar ik verwacht geen zware recessie.’

©Mediafin

Gijsels verwacht dat het nog wat langer zal duren. ‘Mijn beste schatting van de timing van de volgende recessie is na de presidentsverkiezingen van november 2020. Als er een recessie komt, kan die ernstig zijn. Hoe langer de expansie duurt, hoe groter de mogelijke terugval is.’

Ook de recente omkering van de rentecurve, waarbij de langetermijnrente onder de kortetermijnrente daalde, heeft de angst voor een recessie doen toenemen. Ongeveer een jaar voor elk van de negen recessies sinds 1955 was de rentecurve omgekeerd.

Maar de Nationale Bank zegt in een dinsdag gepubliceerd artikel dat de rentecurve minder dan vroeger een betrouwbare voorspeller is van recessies. ‘Het inflatierisico is veel kleiner dan in het midden van de jaren 70. Bovendien hebben de centrale banken met hun obligatieaankopen bijgedragen tot een daling van de langetermijnrente.’

Struyven maakt zich geen grote zorgen. ‘Wij denken dat het risico op een recessie gematigd is.’ Goldman Sachs verwacht dat de Amerikaanse economie minstens tot 2022 blijft groeien. Ook Van Hove is relatief positief over de economische vooruitzichten. ‘We verwachten een zachte landing.’ KBC voorspelt 1,6 procent groei in 2020.

Economen waarschuwen dat Europa niet immuun is voor een recessie in de VS. ‘De hoop dat Europa zich kan loskoppelen van de VS bleek in het verleden meestal ijdel’, zegt Vanden Houte. ‘Ik zou daar niet te veel op hopen.’ Gijsels is het daarmee eens. ‘Als de VS in een recessie duiken, gaat Europa een stuk mee naar beneden.’

Welke lessen moeten beleggers hieruit trekken?

Veel hangt af van hoe ze de economische vooruitzichten inschatten. Hoe beter de groeivooruitzichten zijn, hoe aantrekkelijker aandelen zijn. De economische groei heeft een grote invloed op de bedrijfswinsten.

‘De beurs is vaak een goede voorspeller van de economie. Dat kan nu ook zo zijn’, zegt Gijsels. ‘De expansie zal wellicht nog wat voortduren. We staan neutraal tegenover aandelen en beleggen dus een normaal deel van onze portefeuille in aandelen. Het is niet zeker of Amerikaanse aandelen meer dalen bij een recessie in de VS. We beleggen minder dan normaal in obligaties en hebben een grotere cashpositie.’

Vanden Houte merkt op dat de beurs maar lichtjes voorloopt op de evolutie van de werkgelegenheid. ‘Als de jobcreatie in de VS stilvalt in de eerste helft van 2020, wat wij verwachten, dan worden de beurzen tegen eind 2019 zenuwachtiger. We zullen in de tweede helft van 2019 wat voorzichtiger zijn met aandelen en dollars in onze portefeuille. We bouwen het gewicht van aandelen en bedrijfsobligaties af en hebben wat meer cash en staatsobligaties.’

Van Hove staat positiever tegenover aandelen. ‘Wij vinden Amerikaanse aandelen nog altijd aantrekkelijk. In de eerste plaats zijn er weinig alternatieven voor aandelen. Bovendien zien we meer potentieel in Amerikaanse aandelen dan in Europese. De Amerikaanse economie groeit meer dan de Europese en de bedrijfswinsten zijn goed.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud