analyse

Banken tanken recordbedrag bij ECB: goed of slecht nieuws?

ECB-voorzitster Christine Lagarde. ©Adrian Petty/ECB/dpa

De Europese banken hebben 1.308 miljard euro ontleend bij de Europese Centrale Bank (ECB) tegen een negatieve rente. Is dat goed of slecht nieuws en wat zijn de gevolgen?

De banken van de eurozone kregen donderdag van de ECB de kans om voor een periode van drie jaar geld te lenen tegen een rente die lager is dan ooit. Ze hebben daarvan massaal gebruikgemaakt. Liefst 742 banken leenden samen een recordbedrag van 1.308 miljard euro.

De rente op de driejarige leningen bedraagt in principe -0,5 procent. De banken die hun kredietportefeuille tussen 1 maart 2020 en 31 maart 2021 op peil houden, kunnen lenen tegen een rente van -1 procent. Nog nooit hebben de banken zich bij de ECB kunnen financieren tegen zo een lage rente. Tot dusver bedroeg de bodemrente -0,75 procent. Een negatieve rente betekent dat de banken een vergoeding krijgen om geld te lenen bij de ECB.

Waarom is de rente zo laag?

De ECB gebruikt het verse geld om leningen te verstrekken aan banken of obligaties te kopen en zo de economie te ondersteunen.

De ECB wil de kredietverlening aan gezinnen en bedrijven op peil houden om de economische activiteit te ondersteunen. Daarom heten die leningen TLTRO. Dat is de Engelstalige afkorting van gerichte langetermijnherfinancieringsoperaties. Om de kredietportefeuille te stabiliseren moeten de banken vervallende kredieten vervangen door nieuwe. 

Zonder steun van de ECB is er een risico dat de banken hun kredietverstrekking verminderen omdat de kredietrisico's toenemen. De recessie zal tot gevolg hebben dat sommige gezinnen en bedrijven hun bankkrediet niet kunnen terugbetalen.

Waar komt het geld vandaan?

De ECB kan zoals elke centrale bank onbeperkt geld uit het niets creëren. In de volksmond wordt dan gezegd dat zij extra geld drukt. In de praktijk worden geen bijkomende bankbiljetten gedrukt. De ECB gebruikt het verse geld om leningen te verstrekken aan banken of obligaties te kopen en zo de economie te ondersteunen. 

Waar komt het geld terecht?

1.308 miljard is het bedrag dat de banken hebben ontleend. Maar tegelijk betalen de banken 760 miljard terug aan de ECB, vooral omdat overbruggingskredieten en oude leningen hun vervaldag bereiken. Bovendien hebben de banken andere oudere leningen vervroegd terugbetaald om vers geld te lenen tegen de nieuwe, betere voorwaarden. De extra financiering voor de banken bedraagt dus 548 miljard euro.

Het is de bedoeling dat de banken dat verse geld omzetten in leningen aan gezinnen en bedrijven. Economen verwachten dat de banken ook een deel van het verse geld beleggen in obligaties.

Blijft de kredietverlening op peil?

Dat is moeilijk te voorspellen. 'Enerzijds vermindert de vraag naar investeringskredieten', zegt Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING België. De ECB voorspelt dat de investeringen van bedrijven, gezinnen en overheden dit jaar met 15,5 procent dalen. 'Anderzijds stijgt de vraag van bedrijven naar werkkapitaal.' De groei van de bankkredieten aan niet-financiële bedrijven versnelde in april naar 6 procent jaar op jaar. De groei van de leningen aan gezinnen daalde naar 3 procent. 

Hoeveel lenen de Belgische banken?

Ook als banken het ECB-geld niet nodig hebben, verdienen ze erop.
Peter Vanden Houte
Hoofdeconoom ING België

KBC leende donderdag 19,5 miljard bij de ECB. Argenta leende 95 miljoen en gelooft dat het voldoende kredieten verstrekt om in aanmerking te komen voor de bodemrente van -1 procent. BNP Paribas Fortis, Belfius en ING België wilden geen bedrag meedelen.

Wijst monsterbedrag van 1.308 miljard op stress?

Vanden Houte denkt van niet. 'De rente op de interbankenmarkt is in maart en april gestegen, maar sindsdien teruggevallen naar het niveau van voor de coronacrisis. De banken hebben een zeer groot bedrag ontleend omdat de voorwaarden zo aantrekkelijk zijn.'

Is dit een cadeau van de ECB?

Ja. De banken ontvangen rente op het geld dat ze uitlenen en ze krijgen er nog een vergoeding bovenop van de ECB. 'Ook als banken het ECB-geld niet nodig hebben, verdienen ze erop', zegt Vanden Houte. 'Dan lenen ze tegen 1 procent en  parkeren ze het daarna weer bij de ECB en moeten ze een rente van slechts 0,5 procent betalen.' Frederik Ducrozet, ECB-watcher van de Zwitserse vermogensbeheerder Pictet, sluit zich daar bij aan. Hij raamt de meevaller voor de Europese banken op 15 miljard euro.

Maar andere maatregelen van de ECB kosten de banken geld, onderstreept Vanden Houte. 'Als de ECB obligaties aankoopt, zien de banken hun cashoverschotten stijgen. Zij parkeren die cashoverschotten bij de ECB en betalen daarvoor een rente van 0,5 procent.'

Wie betaalt dat cadeau?

In eerste instantie de ECB. Door geld te lenen tegen een negatieve rente boekt zij minder winst. Het gevolg is dat zij volgend jaar minder dividend uitkeert aan haar aandeelhouders. Dat zijn de nationale centrale banken, zoals in ons land de Belgische Nationale Bank. De nationale centrale banken zullen op hun beurt minder winst boeken en minder geld overmaken aan de schatkist van hun land.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud