analyse

Beleggers huiveren voor recessiespook

Handelaar op Wall Street. ©AFP

De sterke daling van de industriële activiteit in de VS heeft deze week de recessievrees doen toenemen en wereldwijd de beurzen doen zakken. Hoe groot is de kans dat de economische groei onder nul duikt en zijn aandelen te duur?

De beurzen zijn in de ban van de angst voor een recessie. Beleggers zijn erg zenuwachtig omdat de Amerikaanse industrie worstelt met een zware crisis. De activiteit van de Amerikaanse industrie daalde in september het meest in tien jaar, bleek dinsdag. Dat slechte nieuws toont aan dat de VS een zware prijs betalen voor de handelsoorlog met China. De industrie is het grootste slachtoffer van het handelsconflict omdat die veel meer exporteert dan de dienstensector en dus erg afhankelijk is van vrije wereldhandel.

De Amerikaanse dienstensector, die veel groter is dan de industrie, beperkt voorlopig de schade. Maar het ziet er steeds meer naar uit dat de krimp de rest van de Amerikaanse economie besmet. De groei van de dienstensector vertraagde in september tot het laagste peil in drie jaar. De arbeidsmarkt, die met vertraging reageert op de conjunctuur, houdt voorlopig beter stand. Maar de stijging van de werkgelegenheid vertraagt, net als de loongroei.

Niet alleen de Amerikaanse economie koelt af. In de eurozone is de economische groei in september bijna stilgevallen, omdat de industriële activiteit fors daalt. Duitsland, de grootste economie van de eurozone, flirt al met een recessie omdat de auto-industrie zware klappen krijgt. De Duitse economie is in het tweede kwartaal gekrompen en economen verwachten voor het derde kwartaal ongeveer een nulgroei.

Staat in de VS een recessie voor de deur?

‘Wij verwachten in de VS geen recessie voor de presidentsverkiezingen van november 2020’, zegt Philippe Gijsels, hoofdstrateeg van BNP Paribas Fortis. ‘De Amerikaanse president Donald Trump zal er alles aan doen om herverkozen te worden en de Amerikaanse centrale bank zal de rente verder verlagen.’ Gijsels merkt wel op dat de handelsoorlog tussen de VS en China en de brexit belangrijke risico’s zijn.

Jan Van Hove, hoofdeconoom van KBC, sluit zich daarbij aan. ‘Als het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie een akkoord bereiken over een zachte brexit en de handelsoorlog niet meer escaleert, is een recessie heel onwaarschijnlijk. De VS zijn ver af van negatieve groei.’

Ik denk dat de vrees van beleggers terecht is. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat ook de dienstensector verzwakt.
Hans Bevers
hoofdeconoom Degroof Petercam

Ook Vincent Juvyns, marktstrateeg van de Amerikaanse bank JPMorgan, is relatief optimistisch. ‘Ik maak mij het minst zorgen over de VS. De Amerikaanse economie is minder dan de Europese afhankelijk van de export en de industrie. We verwachten dat de Amerikaanse economie in 2020 met zowat 2 procent groeit.’

Sommige economen zijn wat somberder. ‘Ik denk dat de vrees van beleggers terecht is’, zegt Hans Bevers, hoofdeconoom van Degroof Petercam. ‘De conjunctuur in de industrie loopt voor op die in de dienstensector. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat ook de dienstensector verzwakt. Ik verwacht geen handelsakkoord tussen de VS en China dat lang standhoudt. Er wordt gezegd dat Trump een deal nodig heeft. Maar het argument dat Trump moet standhouden tijdens de onderhandelingen is minstens even sterk.’

De omgekeerde rentecurve in de VS, waarbij de kortetermijnrente hoger is dan de langetermijnrente, geeft aan dat de obligatiemarkt veel pessimistischer is dan de meeste economen. De jongste decennia was een omgekeerde rentecurve een betrouwbare voorspeller van recessies.

Hoe kwetsbaar is Europa?

Economen zijn het erover eens dat het risico van een recessie in Europa groter is dan in de VS. De groei is hier lager en dus is de kans groter dat die onder nul zakt. Bovendien zal de brexit een grotere impact hebben op de Europese economie.

‘Bij een harde brexit is de kans reëel dat sommige Europese landen te maken krijgen met een recessie’, zegt Van Hove. ‘België is een van de kwetsbaarste landen, omdat het Verenigd Koninkrijk een grote handelspartner is. In de eurozone als geheel zal er wel nog groei zijn.’

Juvyns voegt eraan toe dat Duitsland en de eurozone relatief afhankelijk zijn van de export en de industrie. ‘Bovendien heeft de Europese Centrale Bank (ECB) minder marge om de groei te stimuleren dan de Amerikaanse Federal Reserve (Fed).’ De depositorente van de ECB is nu al lager dan nul.

‘De PMI-indicatoren, die zijn gebaseerd op een peiling bij aankoopdirecteurs, suggereren een echte stilstand in de eurozone in de komende twaalf maanden’, zegt Bevers. Hij voegt eraan toe dat België als heel open economie kwetsbaar is. Ons land exporteert veel naar Duitsland maar houdt voorlopig stand. Dat is wellicht te danken aan de betere economische prestaties van Frankrijk en Nederland, de tweede en derde grootste afzetmarkten.

De meeste economen verwachten voor België en de eurozone als geheel een bescheiden groei. Volgens een recente consensusprognose van een groep banken zal de economische activiteit in 2020 met 0,9 procent stijgen in België en met 1 procent in de eurozone. De banken gaan er daarbij wel van uit dat het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie een akkoord bereiken over de brexit.

Kan de overheid de groei stimuleren?

In de eerste plaats kunnen de centrale banken de rente verder verlagen. De Fed heeft nog ruimte, want zijn basisrente bedraagt na de renteverlaging van vorige maand nog altijd 1,75 à 2 procent. Economen verwachten dat de Fed in de komende maanden opnieuw het mes zet in de rente. De ECB heeft veel minder marge. Ze verlaagde op 12 september de depositorente naar -0,5 procent, maar economen zien ook dat tarief verder dalen.

De vraag rijst wel of een verdere versoepeling van het monetair beleid in de eurozone nog effect heeft. Steeds meer economen geloven dat de negatieve rente contraproductief is. Ze denken dat de historisch lage rente de gezinnen ertoe aanzet meer in plaats van minder te sparen. Gisteren gepubliceerde cijfers lijken dat te bevestigen. De gezinnen van de eurozone spaarden in het tweede kwartaal het meest in negen jaar.

Voorts kunnen de regeringen de belastingen verlagen en/of de overheidsuitgaven verhogen om de groei aan te zwengelen. Maar veel landen kampen al met een hoge overheidsschuld. De VS hebben met 106 procent van het bruto binnenlands product een hogere schuldgraad dan België. In de eurozone zijn Duitsland en Nederland de enige belangrijke landen waar de regering ruimte heeft om meer geld in de economie te pompen. Maar beide aarzelen.

Welke invloed heeft een recessie op de beurs?

De ervaring leert dat de aandelenmarkten het meest dalen voor de start van een recessie, omdat beleggers proberen te anticiperen op een afkoeling van de economie en een terugval van de bedrijfswinsten. De aandelenkoersen zijn daardoor een voorlopende indicator van de economische conjunctuur.

De Bel20 zakte in de aanloop naar de jongste vier recessies in België met gemiddeld 19,5 procent en nogmaals met 5 procent tijdens de recessie zelf. Maar dat gemiddelde verbergt grote verschillen. De steraandelen van de beurs van Brussel zakten voor de start van de recessie van 2008-09 met 35 procent en voor de start van de recessie van 1992-93 maar met 10 procent. In de VS zakte de S&P500index rond de negen laatste recessies met gemiddeld 31 procent.

Als er een recessie komt, dalen de beurzen wellicht nog eens met minstens 10 tot 15 procent.
Philippe Gijsels
hoofdstrateeg BNP Paribas Fortis

‘Als er een recessie komt, dalen de beurzen wellicht nog eens met minstens 10 tot 15 procent’, zegt Gijsels. ‘Een recessie en een berenmarkt lopen vaak samen.’ Beursspecialisten spreken van een berenmarkt als de aandelenmarkten met 20 procent dalen. De Bel20 noteerde gisteren 14 procent onder de piek van 22 januari 2018. Bevers ziet de beurzen bij een recessie nog eens met 10 tot 20 procent dalen.

Moeten beleggers aandelen verkopen?

‘Wij beleggen minder dan normaal in aandelen’, zegt de hoofdeconoom van Degroof Petercam. ‘We denken dat de verwachtingen van analisten over de bedrijfswinsten te optimistisch zijn. Analisten voorspellen voor 2020 een stijging van de bedrijfswinsten met iets meer dan 10 procent in de VS en iets minder dan 10 procent in de eurozone.’

Ook bij KBC zijn de beleggingsportefeuilles ‘onderwogen’ in aandelen. ‘De Europese aandelenmarkten hebben nog geen serieuze groeivertraging ingeprijsd’, zegt Dirk Thiels, beleggingsstrateeg van de bank. ‘We verkiezen aandelen uit de VS omdat de Amerikaanse beurs minder kwetsbaar is voor een handelsoorlog dan de Europese en Aziatische.’ Van Hove voegt eraan toe dat de winstgroei in de VS hoger is dan in Europa.’

Juvyns zit op dezelfde golflengte. ‘Niet alleen zijn de economische vooruitzichten in de VS beter dan in Europa. Amerikaanse aandelen zijn een pak defensiever dan Europese, al zijn ze wel duurder.’

BNP Paribas Fortis is de enige van de ondervraagde banken die een normaal deel van de portefeuille in aandelen belegt. Gijsels: ‘We zijn niet te negatief over aandelen, omdat er misschien een handelsakkoord en een brexitdeal komen.’

De meeste banken beleggen ook minder dan normaal in obligaties, omdat de rente erg laag is. ‘Bij een rentestijging kunnen beleggers een aanzienlijk verlies boeken op obligaties’, zegt Van Hove. Een stijging van de langetermijnrente gaat gepaard met een daling van de obligatiekoersen. JPMorgan ziet wel wat potentieel in Europese bedrijfsobligaties. ‘De ECB zal niet snel de rente verhogen.’

De banken raden beleggers aan een groter dan normale cashpositie aan te houden, hoewel cash in Europa niets opbrengt. Van Hove: ‘De financiële markten zijn volatiel. Met cash kunnen beleggers inspelen op opportuniteiten.’

De grote onzekerheid over de economische vooruitzichten verhoogt ook de appetijt voor alternatieve beleggingen. BNP Paribas Fortis en Degroof Petercam beleggen een deel van de portefeuilles in goud.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect