Hoe een leger kleine beleggers grote fondsen op de knieën dwingt

Het hefboomfonds Melvin Capital stapte met een miljardenverlies uit de wankele verkoper van computerspelletjes GameStop. ©Bloomberg

Een leger kleine beleggers dwingt professionele investeerders die speculeren op lagere koersen hun posities te sluiten in bedrijven die niet veel waard zijn. Spectaculaire koersexplosies zijn het gevolg. Wat is zo’n short squeeze? Wie verdient eraan? En zijn er gevolgen voor de markt?

Aandelen waar u wellicht nog nooit van gehoord hebt, zijn plots in het nieuws door de spectaculaire koerssprongen die ze vertonen. GameStop , een Amerikaanse keten die computerspelletjes verkoopt in vooral bakstenen winkels, spurtte in goed twee weken 1.900 procent hoger. Woensdag kwam er weer 135 procent bij nadat een hefboomfonds dat short zat in het aandeel zijn positie had gesloten.

Brokers leggen handel in GameStop aan banden

Het aandeel GameStop steeg donderdag na de openingsbel maar viel nadien snel tientallen procenten terug. Ook andere bedrijven betrokken in een short squeeze gingen onderuit. Verschillende brokers legden de handel in de betrokken aandelen aan banden. De klanten van de gratis beursapp Robinhood signaleerden donderdagmorgen dat ze niet in de mogelijkheid waren om aandelen GameStop te kopen.

Ook Trading212, een Londense broker die vooral erg populair is bij jongeren, verbiedt de aankopen van GameStop. Klanten mogen enkel aandelen GameStop verkopen. 'We doen dit op de risico's van onze klanten te beheren', klinkt het bij de broker. 

De beslissingen lokken veel reacties uit. Zelfs professionele beleggers zijn het er niet mee eens dat kooporders verbieden voor kleine beleggers de juiste oplossing is. Het ondermijnt het gelijke speelveld op de beurs.

De met schulden overladen bioscoopgroep AMC vertienvoudigde in drie weken. De wankele maker van hoofdtelefoons Koss vertwintigvoudigde bijna. Dat is het gevolg van buitensporige shortselling door professionele beleggers en van tienduizenden kleine beleggers die daar op korte termijn iets aan proberen te verdienen.

Wat is shortselling?

Wie op de beurs belegt, kan dat op twee manieren doen. Wie gelooft in een aandeel, koopt het in de hoop de koers te zien klimmen. Ze zijn ‘long’ in het aandeel. Je kan ook overtuigd zijn dat een aandeel fundamenteel te duur is in het licht van zijn vooruitzichten. Als je denkt dat de koers zal zakken, kan je ‘short’ gaan.

De waanzin rond GameStop

Een shorter verkoopt aandelen die hij niet bezit, maar ontleent bij andere beleggers. De financiële instellingen hebben daar een pool van aandelen voor die de gewone aandeelhouders aan de shorters willen uitlenen in ruil voor een kleine financiële vergoeding. De shorter maakt winst als hij de stukken tegen een lagere prijs terugkoopt om aan de uitlener terug te geven.

Kan iedereen short gaan?

Professionele beleggers wel. In België laten de meeste banken en beursmakelaars het niet toe voor particulieren. Via buitenlandse platformen als DeGiro of Lynx kan je als kleine belegger wel bepaalde aandelen shorten.

Zijn shorters speculanten?

In de meeste gevallen niet. De shorters doen hun huiswerk erg grondig en specialiseren zich in de materie. Ze sporen actief bedrijven op die ze te duur vinden. Omdat de fundamentele richting van de beurs naar boven gericht is, moeten ze erg overtuigd zijn van hun gelijk om een aandeel te shorten. Shorters garanderen een beter evenwicht tussen hoop en vrees op de beurs.

Omdat een koersstijging geen limieten heeft, is het theoretische verlies voor een shorter onbeperkt.

Bovendien lopen shorters meer risico dan gewone beleggers. Je kan op een aandeel maximaal 100 procent verliezen. Maar omdat een koersstijging geen limieten heeft, is het theoretische verlies voor een shorter onbeperkt.

Wat is een ‘short squeeze’?

Squeeze is Engels voor uitknijpen. Zoals gezegd moeten shorters de aandelen op een bepaald moment terugkopen om hun positie te sluiten. Dat kan gebeuren als ze vinden dat de koers voldoende gedaald is en ze hun winst veilig stellen. Maar als er plots onverwacht goed nieuws van het bedrijf komt of de koers fel begint te stijgen, hollen ze samen naar de uitgang. Vaak gebeurt dat via stoplossorders die ze ingelegd hebben. Voor een shorter betekent dat dat hij automatisch aandelen terugkoopt als de koers boven een bepaald niveau stijgt.

Het terugkopen doet de koers klimmen, waarop ook andere shorters hun posities beginnen te sluiten omdat ze hun billen niet willen verbranden door een oneindig risico te lopen. De inkopen doen een sneeuwbaleffect ontstaan van snel en spectaculair oplopende koersen. Door de explosieve prijsstijging worden shorters als citroenen uit hun posities geknepen.

Kan een short squeeze bij elk aandeel voorkomen?

98%
SHORTPOSITIES
In de lente van 2020 stond 98 procent van de vrij verhandelbare aandelen van GameStop short.

Nee. Een voorwaarde is dat veel shorters in het aandeel zitten. Hoe meer shortposities er zijn, hoe groter de kans op een short squeeze. In de lente van 2020 stond 98 procent van de vrij verhandelbare aandelen van GameStop short. Het bedrijf vormde een ideaal doelwit om een short squeeze uit te lokken. Bovendien had GameStop in juni 2019 nog een bod op de eigen aandelen gedaan tegen 5 dollar per stuk, waardoor de kans op nog veel lagere koersen klein was.

In Europa moeten shortsellers hun positie bekendmaken zodra die 0,5 procent van het kapitaal overschrijdt. De meest geshorte aandelen op de Brusselse beurs zijn de luiermaker Ontex (5,25%), de oliereder Euronav (3,7%) en de beeldvormingsgroep Agfa-Gevaert (1,81%).

De grootste short squeeze ooit gebeurde in 2008 in Volkswagen. Hefboomfondsen speculeerden massaal tegen de Duitse autobouwer omdat de vooruitzichten tijdens de grote financiële crisis er slecht uitzagen. Maar toen Porsche bekendmaakte dat het via derivatencontracten een belang van 74 procent in VW had genomen, wilden de shorters zo snel mogelijk uit het verhaal. De koers vervijfvoudigde in twee dagen. Door de gekte kon VW even pronken met de titel van grootste bedrijf ter wereld.

Waarom en hoe lokken kleine beleggers een short squeeze uit?

Wie een short squeeze ziet aankomen of kan uitlokken, kan daar veel geld mee verdienen door de aandelen voor de hausse te kopen.

‘Eendracht maakt macht’, beseffen veel kleine beleggers. Wie een short squeeze ziet aankomen of kan uitlokken, kan daar veel geld mee verdienen door de aandelen voor de hausse te kopen. In de VS verzamelen tienduizenden eensgezinde kleine beleggers zich op chatfora als Reddit of Discord. Ze zoeken de meest geshorte aandelen uit en jagen via gezamenlijke aankopen de koers hoger. Hoe hoger de koers, hoe meer druk op de shorters om hun posities te sluiten, waarbij ze de prijs nog hoger katapulteren. Als amper beleggers hun aandelen willen verkopen, leidt dat tot stratosferische koersen.

De beleggersmeute hanteert bovendien slimme strategieën. Veel kleine beleggers werken via callopties om de prijs naar boven te sturen, om zo nog meer winst te maken en de markt hoger te duwen dan ze met gewone aankopen zouden doen. Een calloptie geeft het recht om in de toekomst een aandeel tegen een vastgestelde prijs te kopen. Zo’n optie is goedkoper dan een aandeel en genereert een hefboom ten opzichte van de aandelenkoers. Als een belegger pakweg voor 1.000 dollar callopties koopt, moet de optiehandelaar zich indekken door voor 10.000 dollar of meer de gewone aandelen aan te schaffen, want de handelaar wil een neutrale positie aanhouden. Traders noemen dit werken via opties een ‘gamma squeeze’. Dat gebeurt massaal. Woensdag werden 38 miljoen callopties op Wall Street verhandeld, een record.

Hoe eindigt een short squeeze?

2,75 miljard
VERLIES
Het hefboomfonds Melvin Capital moest 2,75 miljard dollar extra kapitaal aantrekken om zijn verliezen op GameStop aan te zuiveren.

Als het bedrijf waarvan de koers explodeert niet met fundamenteel goed nieuws komt, doet op termijn de zwaartekracht haar werk en zakt de koers weer als een pudding in elkaar. Want zodra de shorters hun posities gesloten hebben, vallen de aankopen vanuit die hoek weg. Woensdag meldde het hefboomfonds Melvin Capital van de techinvesteerder Gabe Plotkin dat het met een massaal verlies zijn shortpositie in GameStop heeft geneutraliseerd. Plotkin moest gaan bedelen bij enkele reuzen uit de hefboomfondsenwereld, zoals Ken Griffin en Steve Cohen. Die pompten 2,75 miljard dollar extra kapitaal in Melvin Capital om de verliezen aan te zuiveren.

Er kan ook verkoopdruk optreden van trackers waarin het aandeel zit. Veel trackers kennen een maximaal gewicht toe aan een bepaald aandeel. Als dat door de koersexplosie overschreden wordt, gaan ze automatisch verkopen.

De kunst voor de kleine beleggers is op tijd uit te stappen. Zodra de technische koopdruk stopt, kan de neerwaartse rit snel gaan als ook de particulieren langs een te kleine nooduitgang naar buiten willen. Als geen grotere gek meer wil kopen, stopt het verhaal en stuikt de piramide in elkaar.

Heeft de opbouw of het uiteenspatten van een short squeeze gevolgen voor de hele markt?

Op lange termijn niet, want het verandert de fundamenten voor de economie of de beurs niet. Op korte termijn zijn er wel risico’s. De speculatieve acties van tienduizenden beleggers bewijzen dat in bepaalde delen van de markt zeepbellen zitten. ‘De koersen houden in de verste verte geen rekening meer met de fundamenten. Dat kan de algemene risicoaversie aanwakkeren. Het geloof in een efficiënte werking van de markt, waarbij activa op hun faire waarde worden beoordeeld, wordt zwaar op de proef gesteld’, waarschuwt het beurshuis Jefferies.

Bovendien is er ook een rechtstreeks effect. De hefboomfondsen die zware verliezen torsen in de betrokken aandelen, hebben doorgaans longposities in andere aandelen. Om de verliezen op te vangen, moeten ze andere posities verkopen. Melvin Capital zou daarom voor honderden miljoenen aandelen Alibaba hebben gedumpt. Jefferies sluit een cascade-effect van gedwongen verkopen niet uit.

Het gaat echter te ver om de recente beurscorrectie alleen aan de speculatieve bubbels toe te schrijven. Ook het fundamentele plaatje werd slechter. De strengere lockdownmaatregelen en de trage vaccinaties in Europa doen de recente indicatoren versomberen. De Duitse regering verlaagde de groeiprognoses begin deze week. Daarnaast kwamen tenoren als Apple, Tesla, Facebook en Samsung met erg voorzichtige prognoses voor 2021. Het doet vermoeden dat de beursklim iets te veel vooruitgelopen was op de economie en dat een pauze welkom is.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud