analyse

Hoe raak schiet de bazooka van de ECB?

Christine Lagarde, de voorzitster van de Europese Centrale Bank. ©AFP

Een extra stimulus van 750 miljard euro moet garanderen dat bedrijven en overheden voldoende goedkoop geld kunnen blijven lenen. De Europese Centrale Bank wil voorkomen dat de economie in een neerwaartse spiraal terechtkomt.

Enkele dagen na de Amerikaanse centrale bank (Fed) heeft de Europese Centrale Bank (ECB) woensdagavond net voor middernacht haar grote bazooka bovengehaald. Ze lanceert een tijdelijk aankoopprogramma van obligaties (PEPP) om de Europese economie te beschermen tegen de impact van het coronavirus.

Hoeveel miljard spendeert de ECB?

750 miljard
Stimulus
De ECB koopt voor 750 miljard euro obligaties op.

Voor het nieuwe programma trekt de centrale bank 750 miljard euro uit. Vorige week kwam de ECB al met een extra injectie van 120 miljard euro. Naast dat opkoopprogramma kondigde de ECB toen ook aan goedkoop geld uit te lenen aan banken die voldoende kredieten verstrekken aan kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's). Voor die maatregel noemde de ECB geen bedrag.

Met de jongste stimulus zal de centrale bank net als onder de bestaande programma's staatsobligaties, bedrijfsobligaties en bankobligaties met onderpand (covered bonds) aankopen. Bovendien zal de ECB voor het eerst ook kortlopend schuldpapier van niet-financiële ondernemingen (commercial paper) kopen. 

Waar gaat het geld naartoe?

Het geld van de ECB komt in eerste instantie terecht bij beleggers en banken, de bezitters van de verschillende soorten obligaties. Daarmee garandeert de ECB dat beleggers en banken meer financiële ruimte hebben om vers geld uit te lenen aan bedrijven en overheden. Via die stap komt het geld terecht op de plek waar de monetaire autoriteit het wil hebben: de echte economie. Een ander gevolg van de obligatieaankopen is dat ze de langetermijnrente drukken, waardoor geld lenen goedkoper wordt. 

Waarom moet er meer krediet naar bedrijven?

Het grootste economische probleem is dat voor Europese bedrijven een cashtekort dreigt. Dat komt door de quarantainemaatregelen. Die leiden ertoe dat consumenten binnenblijven of dat bedrijven volledig moeten sluiten. Daardoor dalen de inkomsten van de ondernemingen, terwijl sommige vaste kosten (huur, sommige lonen...) doorlopen. Daardoor kunnen veel ondernemingen tijdens de corona-uitbraak in geldnood komen.

Om een golf van faillissementen in de eurozone te voorkomen pompt de ECB massa's geld in de economie. Dat doet ze deels door de nieuwe aankopen en deels door de maatregelen van vorige week om tegen een bodemrente van -0,75 procent geld uit te lenen aan banken die veel krediet aan kmo's toekennen. Dat alles moet voorkomen dat het betalingsverkeer en de economische activiteit vastlopen.

En de overheden?

Een ander doel is de rentes op staatsobligaties naar omlaag te duwen. De jongste dagen liepen de rentes stevig op, vooral in Zuid-Europa. Dat was deels het gevolg van het gehamster van cash. Bezitters van staatsobligaties die contanten nodig hadden, verkochten het overheidspapier. In iets meer dan een week steeg de Duitse rente met 50 basispunten naar -0,24 procent dinsdag. In dezelfde periode klom de Italiaanse rente met 125 basispunten naar 2,43 procent. De ingreep van de ECB lijkt de rust wat te herstellen. De Italiaanse tienjaarsrente viel fors terug naar 1,8 procent, terwijl de Duitse tienjaarsrente licht steeg naar -0,18 procent.  

Door de rentes op staatsobligaties te drukken moeten de Europese landen die hard zijn geraakt door het coronavirus zich niet al te druk maken over hun overheidsfinanciën. In plaats daarvan kunnen ze zich volledig focussen op het bestrijden van het virus. Tegelijkertijd kunnen ze via hun steunmaatregelen aan ondernemers garanderen dat hun economieën niet te hard geraakt worden door de quarantainemaatregelen. 

Omdat de rente op kredieten aan ondernemingen en gezinnen min of meer de evolutie van de rente op staatsobligaties volgt, helpt de jongste stimulus de rente op bedrijfskredieten en woonkredieten te drukken. 

Zal dit de economie helpen?

Omdat het liquiditeitsprobleem bij bedrijven de grote bedreiging is voor de Europese economie, is het plan van de ECB meer dan welkom. Daarnaast zorgt de neerwaartse druk op de rentes ook voor verlichting bij de bedrijven.

Maar de ingrepen van de ECB zijn op zich niet voldoende. Want behalve liquiditeit verstrekken kan de centrale bank weinig doen. Ze kan ook de rente verlagen, maar de beleidsrente is met -0,5 procent nu al extreem laag. Nog lagere rentes dreigen contraproductief te zijn, omdat ze de winst van de banken en zo ook de kredietverlening ondermijnen.

De regeringen kunnen wel nog extra stappen zetten. Ze kunnen met inkomenssteun de consumptie van de gezinnen ondersteunen en waarborgen verstrekken aan de banken om grote verliezen op kredieten te voorkomen.

 

RELATED_ARTICLES

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud