nieuwsanalyse

Lage olieprijs raakt Noren harder dan financiële crisis

©Bloomberg

Terwijl Noorwegen een baken van veiligheid was tijdens de financiële crisis, kreunen het land en zijn munt nu onder de scherpe daling van de olieprijs. De vakbonden roepen op voor het eerst geld uit het staatsinvesteringsfonds te halen.

De olieprijs brokkelde gisternamiddag opnieuw 0,4 procent af tot 48,58 dollar, dichtbij het laagste peil in zes jaar. De redenen zijn bekend: het aanbod stijgt, terwijl de vraag niet in dezelfde mate volgt. Waarom is Noorwegen in Europa het grootste slachtoffer?

1. De economie is extreem afhankelijk van olie en gas.

De olie in de Noorse territoriale wateren was lang een financiële zegen voor het land. Sinds de eerste druppels in 1971 naar boven werden gehaald, zit Noorwegen bij de grootste 20 olieproducenten ter wereld. Dagelijks halen de Noren bijna 2 miljoen vaten naar boven. Het Scandinavische land is ook de zevende grootste gasproducent ter wereld, net voor Nederland.

©mediafin

De Noren zelf verbruiken weinig fossiele brandstoffen. Bijna de volledige elektriciteitsopwekking gebeurt er via waterkracht. Het gevolg is dat olie en gerelateerde producten meer dan de helft uitmaken van de totale uitvoer van Oslo.

De oliewinning creëerde een florerende toeleveringsindustrie. De Noren behoren tot de wereldtop in de productie en de uitbating van boorplatformen, het onderzoek van de zeebodem, telecommunicatie op zee, en raffinagetechnieken. Ook die sector ziet zwarte sneeuw. ‘De lage olieprijs zal substantiële gevolgen hebben voor veel deelsectoren van onze economie’, waarschuwde de voorzitter van de Noorse centrale bank, Oystein Olsen.

2. De oliedollars legden de Noren te veel in de watten.

De Noren behoren tot de rijkste Europeanen, met een bruto binnenlands product van zowat 100.000 dollar per inwoner. Dankzij de oliedollars kon het land zijn inwoners via een uitgebreide sociale zekerheid in de watten leggen en stegen de lonen er veel forser dan elders. Het gevolg is dat de gemiddelde Noor amper 33 uur per week werkt. En er zijn te veel mensen die niet aan de economie bijdragen. Dat geeft ook minister van Financiën Siv Jensen toe: ‘Ongeveer 600.000 Noren die deel zouden moeten uitmaken van onze arbeidsmarkt, zitten thuis door onze sociale zekerheid of door vervroegd pensioen.’ De arbeidsproductiviteit is er sinds 2007 gedaald. Sinds 2000 zijn de arbeidskosten er zes keer sneller gestegen dan in Duitsland.

De toeleveranciers van de oliesector, zoals verhuurders van boorplatformen, zien zwarte sneeuw.

‘Noorwegen moet nú handelen wil het een forse neergang vermijden’, zegt econoom Knut Anton Mork van Handelsbanken. ‘Oslo moet zijn economie herbalanceren naar een duurzamer model, weg van de olie. Dat kan via een interne devaluatie van de lonen tegenover de rest van de wereld, of via een devaluatie van de Noorse kroon. Zonder maatregelen wacht Noorwegen een structurele crisis gelijkaardig aan die van Finland na de ineenstorting van Nokia.’

3. De olie-investeringen drogen op.

Volgens de Noorse centrale bank kennen de investeringen in de olie- industrie de grootste terugval sinds 2000. De staatsoliemaatschappij Statoil zag de bui aankomen en schroefde de investeringen al een half jaar voor de daling van de olieprijs terug. Het aandeel Statoil bengelt een derde lager dan de top van vorig jaar en moest voor het eerst sinds zijn beursgang in 2001 een verlies bekendmaken.

©mediafin

Op de beurs worden vooral de toeleveranciers afgeslacht. Bedrijven als de explorateur DNO of de verhuurder van boorplatformen Fred Olsen zagen hun beurswaarde decimeren. De oliereuzen eisen lagere prijzen. Een voorbeeld: Total sloot recentelijk een deal met Fred Olsen voor de huur van de Borgsten Dolphin, een hulpschip voor boorplatformen. Het vorige contract gebeurde tegen 242.000 dollar per dag. In ruil voor een verlenging tot 2018 zakt de huurprijs naar 206.000 dollar. De operationele kosten liggen op ruim 161.000 dollar. Operationeel maakt Fred Olsen winst, maar ermee rekening houdend dat het vaartuig binnen drie jaar naar de schroothoop moet en de afschrijvingen 59.300 dollar en de afbetalingen 2.750 dollar per dag bedragen, vernietigt het contract waarde voor Fred Olsens aandeelhouders. Het toont dat veel bedrijven in overlevingsmodus zitten: de cashflow die binnenkomt, is beter dan niets en kan helpen de banken af te betalen.

4. De Noorse kroon zakt.

©mediafin

De Noorse kroon verliest van haar pluimen. Sinds Nieuwjaar noteert de munt zowat stabiel, maar tegenover de top eerder dit jaar verloor de kroon 9 procent tegenover de Europese eenheidsmunt. De kroon is vooral voor obligatiebeleggers een belangrijke munt. Op korte termijn is er weinig steun. De centrale bank verlaagde in juni de rente naar een dieptepunt van 1 procent. ‘En er is een kans van 70 procent dat we in september de rente opnieuw verlagen naar 0,75 procent’, zei gouverneur Oystein Olsen.

Toch is niet iedereen voor een rentedaling. De Noorse huizenmarkt boomt, de werkloosheidsgraad blijft er ondanks de ontslagen in de oliesector met 4,1 procent erg laag en het inflatiecijfer zit met 2,5 procent bij de hoogste in Europa.

5. Sommige Noren willen het staatsfonds openbreken.

De Noren zijn een vooruitziend volk. In 1990 richtten ze een staatsfonds op met de bedoeling het gros van de olie-inkomsten te herinvesteren, voor het geval de oliebronnen ooit zouden opdrogen. Vandaag zit er 748 miljard euro in het fonds, of 159.000 euro per Noor. Dat is niet alleen afkomstig van de olie, maar ook uit de koerswinsten, de dividenden en de coupons die het fonds kon opstrijken. De voorbije twee jaar haalde het rendementen van respectievelijk 7,6 en 15,9 procent. Het fonds is ook een van de grootste beleggers in Brussel, met belangen in onder meer Sioen, Ontex en Telenet.

Jaarlijks mag de regering 4 procent van de waarde van het fonds gebruiken voor de begroting. Die 4 procent is het minimumrendement dat het fonds op lange termijn moet nastreven, zodat alleen de opbrengsten en niet het kapitaal worden afgeroomd.

Voor het eerst roepen meerdere instanties op meer geld aan het fonds te onttrekken. ‘We moeten geld vrijmaken om jobs in de olie-industrie te redden’, riep de vakbond voor ingenieurs en technici deze week op. ‘Anders dreigen 40.000 van de 250.000 jobs in de olie-industrie te verdwijnen.’ Vakbondsleider Trond Markussen eist dat tenminste het dividend van Statoil volledig gebruikt wordt voor technologische vernieuwingen in de olie- en gassector en ‘misschien voor enkele groene projecten’.

Geen enkele regering staat echter te springen om als eerste het spaarpotje van de bevolking open te breken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud