'Macro-economen zijn niet de moedigste mensen. Ze beleggen niet'

Han De Jong, hoofdeconoom ABN AMRO. ©Emy Elleboog

Woensdag stopt Han de Jong na 14 jaar als hoofdeconoom van ABN AMRO. De Jong zegt in een afscheidsinterview bang te zijn dat onze angst voor risico's de dynamiek in de economie fnuikt.

'Om een of andere reden zijn negatieve verhalen over de economie interessanter dan positieve. Je merkt het in de discussies tussen academische economen. Die hebben sterk de neiging vooral de risico’s te onderzoeken.'

Hoofdeconoom Han de Jong van ABN Amro zegt dat macro-economen vaak te pessimistisch zijn. Zelf behoort hij meer tot de optimisten. ‘Als ik een verhaal houd dat het helemaal misgaat, staat het bij jullie op de voorpagina, als ik zeg dat het goed gaat zeker niet.’

Hij zegt al decennia te horen dat er te veel schuld is in de wereld. ‘Oké, maar zeg dan hoe veel schuld er mag zijn. Waar ligt de grens? Ook in hun eigen financiële leven zijn macro-economen vaak niet de meest moedige mensen en durven ze doorgaans weinig te beleggen. Als de beurs omhoog gaat zou ik zeggen: 'geniet. Maar dan is de reactie dat het om een bubbel gaat en vinden ze dat ze heel verstandig zijn geweest.’

De Jong zegt zelf wel te beleggen en dat gezien zijn rol ook van belang te vinden: ‘Ik zou een adviseur die vertelt hoe je moet beleggen niet vertrouwen als hij zelf niet belegt, de pijn niet kent van een verkeerde keuze. Je bent toch een stuk scherper als je ook zelf exposure hebt.’

De Jong verlaat ABN Amro. Woensdag is er een afscheidsseminar met onder andere ECB-bestuurder Klaas Knot als spreker. ‘Na veertien jaar is het tijd voor iemand anders. Op mijn afdeling moet een nieuwe stip aan de horizon worden gezet, een nieuwe strategie uitgezet en iemand anders kan dat nu beter dan ik.’ Sandra Phlippen volgt De Jong op.

Ik ben onafhankelijk, maar ik kan ook genegeerd worden.
Han de Jong
Afscheidnemend hoofdeconoom ABN AMRO

Hij heeft nog een aantal jaren te gaan tot zijn pensioen en gaat verder als zelfstandige met een eigen bedrijf, Crystal Clear Economics. ‘Mijn kinderen zijn de deur uit, mijn hypotheek is vrijwel afgelost. Mijn ouders hadden een banketbakkerij in Amsterdam en hebben me altijd voorgehouden dat zelfstandigheid het hoogst haalbare is in het leven.’

De Jong zegt in zijn eigen tempo te willen werken. Hij is gehuwd met een Ierse en woont in Ierland, vijftien kilometer ten Zuiden van Dublin, mooi landelijk aan de voet van nationaal park de Wicklow Mountains. In Amsterdam heeft hij een appartement voor de week. Iedere maandag heel vroeg het eerste vliegtuig nemen naar Amsterdam valt hem soms zwaar.

'We moeten het samen doen in Europa'

Als Europa zijn lot in eigen handen wil nemen zal het moeten samenwerken. Dat zegt Han de Jong, die in 1980 als stagiair bij de Europese Commissie nog voorstellen voor harmonisatie van de verschillende depositogarantiestelsels mocht doen. ‘Honderden jaren was Europa nummer één in de wereld, honderd jaar waren we nummer twee, en inmiddels staat we op drie. Dus de vraag is of je dat zo wilt?’

In zijn werkkamer hangt in een hoek een wereldkaart. ‘Kijk naar die kaart. Van een Fries en een Limburger zeggen wij dat ze heel verschillend zijn, maar op de wereldkaart zie je het niet. Kijk naar wat ons bindt. Werk samen want anders rest ons een perifeer bestaan. Hij wijst erop dat de Chinezen inmiddels de technologische standaarden voor de toekomst bepalen.

‘Dat kan prima zijn, maar we willen toch zelf ook nog wat bepalen. Uiteindelijk gaat het er natuurlijk om dat we gelukkig zijn.’

De Jong blijft niet in een andere rol bij de bank betrokken. ‘Hier en daar zal ik misschien een spreekbeurt houden. Ik ben in gesprek met een pensioenfonds om als onafhankelijk challenger met ze mee te denken. Ik kan als gastschrijver optreden.’

Hoe heeft u uw rol bij de bank ervaren?

‘Het was een superfijne periode. Ik heb een grote mate van vrijheid en hoef inhoudelijk echt niet te doen wat de directie zegt. Ik ben onafhankelijk. Ik had uiteraard contact met het bestuur, maar dat wisselt in de tijd en hangt ook af van wie die bestuurders zijn. Als het commercieel ergens misgaat ben ik nooit de kop van Jut. Je bent ook een beetje de hofnar van de organisatie, betrokken bij heel veel onderdelen van de bank. Maar ik kan ook genegeerd worden.’

U houdt spreekbeurten voor klanten. De banken kregen de schuld van de crisis. Hoe werd u door klanten bejegend? Vijandig?

‘Ja, soms echt vijandig. Niemand heeft zich voorafgaand aan de crisis briljant onderscheiden. De kredietbeoordelaars, de toezichthouders, en investeerders hebben verkeerde inschattingen gemaakt. Ook de banken, maar die kregen als enige de schuld.'

'Ik was nogal verrast door alle emotie. Dat was ongetwijfeld naïef. Ook goede vrienden hebben me na de crisis wel voorgehouden dat ik aan de verkeerde kant van de streep stond. Mensen hadden geld verloren en konden daar soms flink over doorvragen. Gerrit Zalm, voormalig topman van ABN Amro, verstond echt de kunst mensen een eerlijk en realistisch antwoord te geven. Niet altijd wat ze wilden horen, maar hij zei het op een manier dat ze er toch vrede mee hadden. Ik was daar minder goed in.’

ABN Amro was een bank van naam en faam. Toen volgde een overname door Santander, RBS en Fortis, en uiteindelijk toch weer een zelfstandige maar veel kleinere bank. Hoe kijkt u daarop terug?

‘Het was een hectische tijd. Bij de overname werd ik bij Fortis gedetacheerd, maar na vier maanden was het over. In de jaren ervoor zat de bank overal en ben ik de hele wereld over geweest. Het was geweldig dat ABN Amro een grote internationale speler was, althans als je daar gevoelig voor bent, maar dat is de bank niet meer. Toch maakt die verandering voor mij niet zo gek veel uit. Voor een econoom die de wereldeconomie analyseert verandert er bij een kleinere bank niet zo veel .'

Heeft de crisis de economie veranderd?

‘We zijn heel bang voor risico’s en onzekerheden, maar daarmee haal je wel de dynamiek weg. We zullen nooit weten hoe veel meer welvaart we zouden hebben zonder al die regels, maar het is wel een vraag die je moet stellen.'

‘We hebben nu te veel de neiging alles zo veel mogelijk dicht te timmeren. Meer regelgeving voor de banken, het zal prima zijn, maar verhoogt wel de kosten voor de klanten. Regels zijn er voor mensen, maar mensen zijn er niet voor de regels. We schieten soms door. Misschien is dat wel de reden dat we ondanks alle mooie nieuwe technologie toch de productiviteit nauwelijks zien verbeteren.’

Toezichthouders en accountants duwen ons richting modellen. Dan kun je je indekken. Als het niet goed gaat, kwam het door het model.
Han de Jong

Economen voorspellen vaak op basis van modellen. U bent er niet dol op.

‘Ik vertrouw liever op mijn intuïtie. Ik kijk heel veel naar cijfers en statistieken en vorm me dan een beeld. Ik wil graag begrijpen wat er gebeurt. Als ik met modellen werk, krijg ik lang niet altijd dat gevoel.'

'Een model is een black box en de daarin veronderstelde relaties kunnen veranderen. Maar de toezichthouders en accountants duwen ons richting modellen. Dan kun je je indekken. Als het niet goed gaat, kwam het door het model. Een model geeft de schijn van objectiviteit en accuraatheid en dat maakt het lastiger een deskundige mening te geven. Het kan zijn dat mijn opvolger toch meer voor modellen zal moeten kiezen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect