'Musk staat centraal in talloze manieën, tot het vertrouwen wegebt'

Elon Musk tweette recent de bitcoin zowel omhoog als omlaag. ©REUTERS

Euforische waarderingen, wraakzuchtige Reddit-beleggers, de verering van Elon Musk: de emoties laaien dezer dagen hoog op op de financiële markten. Erachter schuilt een piek in vertrouwen en een enorme zeepbel die mogelijk op springen staat, waarschuwt econoom-psycholoog Peter Atwater.

Emoties zijn nooit ver weg op de beurzen, en zeker niet in tijden van euforie en revoltes zoals vandaag. Het eerste blijkt uit snel oplopende waarderingen in allerlei uithoeken van de financiële markt, het tweede uit het leger kleine beleggers dat op het chatforum Reddit samentroept om hedgefondsen te pijnigen met gerichte beleggingen als die in GameStop.

Ze worden aangevuurd door bejubelde outsiders als Tesla-oprichter Elon Musk, en dat alles tegen een achtergrond van het beruchte K-vormige herstel van de economie sinds de coronapandemie. Het opwaarts beentje staat voor de winnaars, zoals grote techbedrijven en vermogenden die hun aandelenportefeuilles zien aandikken dankzij massale monetaire stimulus. Het neerwaarts beentje voor de rest.

Peter Atwater, econoom-psycholoog.

Al die fenomenen komen samen in de research van Peter Atwater, adjunct-professor in het economiedepartement van de William & Mary-universiteit. Als sociale psycholoog focust hij op de impact van wisselend vertrouwen op onze besluitvorming, waarbij de financiële markten als barometer van het vertrouwensniveau fungeren. Euforische markten corresponderen met groot vertrouwen. Het was ook Atwater die met het K-vormige herstel op de proppen kwam, een fenomeen dat de ongelijkheid vergroot en het ongenoegen voedt.

Hoe kijkt u vandaag naar de financiële markten en de waarschuwingen voor zeepbelvorming?

Peter Atwater: ‘De mate waarin over speculatie gepraat wordt, komt alleen voor in periodes van extreem groot vertrouwen. Mensen denken dat prijzen alleen nog kunnen stijgen, of het nu over de koers van GameStop, Tesla of de bitcoin gaat. De speculatieve koorts loopt het hoogst op in domeinen als elektrische wagens, cryptomunten en spacs (lege blancochequevehikels die speuren naar een overname, red.). Het gaat vaak om futuristische initiatieven die een groot vertrouwen weerspiegelen.’

Waar komt dat vertrouwen vandaan?

Atwater: ‘Zoeken naar de bron leidt vaak tot een vals narratief. Sowieso is sprake van een zelfversterkend proces waarbij stijgende prijzen het vertrouwen boosten via aandikkende beleggingsportefeuilles.’

‘Nog typisch in episodes van groot vertrouwen is het opstaan van cultfiguren als Elon Musk. De Tesla-oprichter staat centraal in talloze van de huidige beleggingsmanieën: elektrische wagens, zonne-energie, cryptomunten, duurzaam ondernemen, ruimte-exploratie. Zijn aantrekkingskracht dankt hij aan zijn imago van pionier en vrijbuiter, de underdog die het tegen het establishment opneemt. Al is hij intussen de rijkste man op aarde.’

Typisch in episodes van groot vertrouwen is het opstaan van cultfiguren als Elon Musk.
Peter Atwater
Adjunct-professor William & Mary

Hoe houdbaar is die spreidstand? Musk wordt toch zelf steeds meer het establishment?

Atwater: ‘Musk bevindt zich op een gevaarlijk pad, want die twee zijn onverenigbaar. Het gevaar is dat hij van bewonderde David naar verguisde Goliath gaat. Hetzelfde gebeurt met Amazon-oprichter Jeff Bezos: een outsider die snel het establishment wordt. Dat gebeurt voortdurend in de geschiedenis.’

Dreigt Musk het onheil niet over zichzelf af te roepen door GameStop-beleggers op te jutten en de bitcoin omhoog te tweeten, al dan niet manipulatief? Kleine beleggers die hem volgen, riskeren grote verliezen bij een crash.

Atwater: ‘Ik spreek mij niet uit over mogelijk bewuste manipulatie. Het feit is wel dat Musk een showman is en dat het verhaal dat hij verkoopt enorm aanslaat. Maar wat zal gebeuren als het vertrouwen wegebt, als de koers van Tesla of de bitcoin onder druk komt? Mensen die op de piek zijn ingestapt, zullen dan Musks gedrag onder de loep nemen en zich misleid voelen.’

Past de Reddit-beleggersrevolte in uw plaatje van het ongelijke K-vormige herstel sinds de pandemie?

Atwater: ‘Met de kleine belegger die het opneemt tegen de grote jongens past de Reddit-beweging daar zeker in. Maar er was meer aan de hand: iedereen daagde op om te spelen in de GameStop-saga, met emoties gaande van woede tot hebzucht. Het had iets van een climax, met wilde speculatie en het idee om snel rijk te worden.’

Duidt die climax op een zeepbel die op springen staat?

Atwater: ‘We krijgen mogelijk te maken met een gigantische zeepbel die barst. De manier waarop mensen maniakaal beleggen, is typisch voor een piek in een zeepbel. Er dreigt een forse daling, met de gekste beleggingen die eerst zullen dalen. Ik denk aan spacs. De term blancochequebedrijven alleen al drukt een enorm vertrouwen uit: een belegger vertrouwt zijn geld blind toe voor een toekomstige, onbekende overname.’

De twee beentjes van het K-vormige herstel zijn te ver uit elkaar gegroeid om stabiel te zijn.
Peter Atwater
Adjunct-professor William & Mary

Hoe ziet u het K-vormige herstel evolueren: lopen de beentjes verder uiteen of verwacht u dat ze naar elkaar toegroeien?

Atwater: ‘Ik verwacht dat ze weer naar elkaar toe bewegen. De beentjes zijn te ver uit elkaar gegroeid om stabiel te zijn. De vraag is dan: zal de onderkant oprijzen dankzij een boost in hun vertrouwen en welzijn, of zal de bovenlaag moeten buigen voor de groeiende woede tegen de rijken? Ik denk dat we beide zullen zien. Beleidsmakers in de VS hebben nu meer aandacht voor de laagste inkomens, zoals de voorgestelde verhoging van het minimumloon suggereert. Tegelijk groeit de woede tegen politieke en financiële elites, zoals de Texaanse senator Ted Cruz (die de koudegolf en stroompannes in zijn staat ontvluchtte, red.) mocht ervaren.'

‘De nieuwe president Joe Biden wacht de enorme uitdaging om het gevoel van verslagenheid en machteloosheid bij zowel het linkse als het rechtse deel van de bevolking weg te nemen. Intussen hopen de centrale banken – die kwetsbaar zijn voor kritiek dat ze de ongelijkheid vergroten – dat de politiek de rol overneemt via budgettaire stimulus.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud