Negatieve rente treft nu ook eerste rijke Belgen

©Pieter Van Eenoge

De private bank Puilaetco Dewaay verlaagt als eerste Belgische bank de rente onder nul op grote deposito’s van rijke klanten. Zij zullen dus moeten betalen om hun geld te parkeren bij de bank. Het is niet uitgesloten dat andere banken volgen.

 

Bankiers in België en de rest van de eurozone maken zich steeds meer zorgen over het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Ze waarschuwen al langer dat de negatieve rente hun rendabiliteit ondermijnt. De jongste renteverlaging van de ECB zette verscheidene topbankiers ertoe aan om in het openbaar het uitzonderlijk soepele monetair beleid van de centrale bank te bekritiseren.

De ECB verlaagde op 12 september de depositorente van -0,4 naar -0,5 procent. De depositorente is de rente die van toepassing is op de cashoverschotten die de banken parkeren bij de centrale banken van de eurozone. Een negatieve rente wil zeggen dat de banken een soort strafrente betalen aan de centrale bank.

-0,5
procent
De Europese Centrale Bank verlaagde op 12 september de depositorente van -0,4 naar -0,5 procent.

De banken van de eurozone worstelen met grote cashoverschotten omdat de ECB en de nationale centrale banken de jongste jaren voor 2.600 miljard euro staatsobligaties en ander schuldpapier hebben opgekocht. De banken van de eurozone betaalden vorig jaar zowat 7,5 miljard euro strafrente. De Belgische banken moesten ruim 400 miljoen euro betalen aan de Nationale Bank. De recente renteverlaging van de ECB zou normaal die bedragen nog verhogen, maar op de hoofdzetel in Frankfurt is beslist voortaan een deel van de geparkeerde cashoverschotten vrij te stellen van strafrente.

Toch blijft de negatieve depositorente een probleem. De banken kunnen of durven de daling van de marktrente niet volledig doorrekenen via een renteverlaging op de deposito’s van klanten. Als ze de rente op deposito’s van particulieren onder nul verlagen, is er een risico dat die klanten hun rekening leeghalen en het tegoed omzetten in bankbiljetten.

Extra handicap

De Belgische banken hebben een extra handicap. Een Koninklijk Besluit verplicht ze ertoe op gereglementeerde spaardeposito’s minstens een basisrente van 0,01 procent en een getrouwheidspremie van 0,10 procent uit te betalen. Een spaarder die zijn geld een jaar laat staan krijgt dus minstens 0,11 procent rente. Gereglementeerde spaardeposito’s zijn voor de banken een zeer belangrijke financieringsbron, want de tegoeden op spaarboekjes bedragen zowat 280 miljard euro.

De druk van de negatieve marktrente is zo hoog dat sommige Europese banken die ook toepassen op deposito’s van particuliere klanten. De Duitse Skatbank voerde in 2014 als eerste bank van de eurozone een negatieve rente in op deposito’s vanaf 500.000 euro. De Duitse coöperatieve bank Raiffeisen Gmund verlaagde in 2016 de rente onder nul voor deposito’s vanaf 100.000 euro. Intussen zijn er al meer dan honderd Duitse banken en spaarkassen die een of andere vorm van negatieve rente toepassen. Het gaat meestal om grote deposito’s vanaf 100.000 euro.

Ook in andere landen passen steeds meer banken een negatieve rente toe. De Zwitserse grootbank UBS voerde in juli voor Zwitserse klanten een negatieve rente in op deposito’s vanaf 2 miljoen Zwitserse frank (1,8 miljoen euro). Ze hanteerde al een negatieve rente voor grote deposito’s in euro. Maar Belgische klanten van UBS worden bediend vanuit Luxemburg en de bank wil niet zeggen welke tarieven daar gelden voor landgenoten. De Deense Jyske Bank past sinds vorige maand een negatieve rente toe op deposito’s vanaf 750.000 kronen (iets meer dan 100.000 euro). Voordien lag de drempel op omgerekend een miljoen euro.

Bedrijven

In België werden tot nu alleen sommige ondernemingen of andere niet-particuliere klanten geconfronteerd met een negatieve rente. KBC verlaagde in 2015 als eerste de rente onder nul op kortlopende deposito’s van zeer grote ondernemingen.

De facto is de rente op veel zichtrekeningen nu al negatief, omdat de klant geen rente ontvangt maar wel kosten moet betalen.

Maar dat verandert nu. Vorige week bleek al dat de Nederlandse onlinebroker Degiro, die duizenden Belgische klanten telt, vanaf 15 november een negatieve rente toepast op cashposities boven 2.500 euro. Degiro investeert de cash van klanten in geldmarktfondsen maar die leveren een negatief rendement op. Tot nu compenseerde Degiro die negatieve rente, maar dat is volgens de broker niet meer houdbaar is.

Ook rijke particuliere klanten van Belgische banken worden in het vizier genomen, leert een rondvraag van De Tijd. ‘In de nabije toekomst zullen we negatieve rente aanrekenen aan niet-discretionaire klanten die hoofdzakelijk belegd zijn in cash en voor bedragen boven 5 miljoen euro’, zegt Puilaetco Dewaay. De private bank is wellicht de eerste Belgische bank die de stap zet. Ze paste al negatieve rente toe op zichtrekeningen in sommige vreemde munten, zoals de Zwitserse frank en de Japanse yen. Maar voortaan geldt de negatieve rente dus ook op deposito’s in euro. Uitwijken naar een spaarboekje kan niet, omdat Puilaetco Dewaay dat niet aanbiedt. De private bank geeft voorlopig geen verdere toelichting.

Niet-discretionaire klanten zijn klanten die een contract hebben van adviserend vermogensbeheer. Dat soort klanten beheert zelf de beleggingsportefeuille, maar met advies van de bank. Bij discretionair beheer beheert de bank de beleggingsportefeuille van de klant.

Milderen

Andere banken proberen de impact van de negatieve rente te milderen door het bedrag van deposito’s van particulieren te plafonneren. ‘In principe kunnen klanten tot 5 miljoen euro deponeren. Dat plafond bestaat al vijf jaar’, zegt ABN AMRO. ‘In private banking is de relatie met een klant veelal gebaseerd op maatwerk. Dat geldt ook voor de maximaal te storten bedragen.’

Deutsche Bank kan al sneller ingrijpen. ‘Volgens ons algemeen reglement moet de cliënt een storting van meer dan 500.000 euro op zijn rekening voorafgaandelijk melden en hebben we het recht een storting te weigeren. Die verplichting heeft altijd bestaan. In de meeste gevallen vinden we alternatieve oplossingen.’ De private bank Van Lanschot is nogal vaag. ‘We hebben geen strikte maximumbedragen.’

BNP Paribas Fortis, KBC, Belfius en ING zeggen dat ze geen maximumbedrag hanteren voor deposito’s van particulieren. Ze maken wel een uitzondering voor de spaarboekjes waarop spaarders elke maand of elk jaar een maximumbedrag kunnen sparen.

Andere uitgangspositie

Bank Delen merkt op dat het probleem van veel cash zich niet stelt. ‘Ruim 93 procent van onze rekeningen is belegd in discretionair beheer. Mensen vertrouwen ons hun vermogen toe met het uitdrukkelijke doel te beleggen.’

Degroof Petercam sluit zich daar grotendeels bij aan. ‘We beschouwen cash als een werkingsmiddel om op een interessant moment in te stappen in andere activa. We houden over het algemeen geen langlopende cashdeposito’s aan.’ De bank zet cash van klanten op een beleggersrekening, waarop ze een nulrente toepast. Degroof Petercam biedt geen spaar- of zichtrekeningen aan.

De Duitse Skatbank voerde in 2014 als eerste bank van de eurozone een negatieve rente in op deposito’s vanaf 500.000 euro.

De rentetermijnmarkt verwacht dat de ECB in de komende maanden de depositorente nogmaals verlaagt en dat die rente nog verscheidene jaren lager blijft dan nul. Dat betekent dat de banken nog lang strafrente moeten betalen aan de centrale bank. Daardoor zal de druk op de banken groeien om op een of andere manier de rente op deposito’s verder te verlagen. De voorzitter van de Europese bankenfederatie, Jean-Pierre Mustier, vindt dat de ECB de banken moet aansporen om negatieve rentes door te rekenen aan bedrijven en vermogende klanten op deposito’s vanaf 100.000 euro.

Hogere kosten

Veel Belgische banken passen nu al een nulrente toe op zichtrekeningen en beleggersrekeningen van particuliere klanten. Ze kunnen die rente onder nul verlagen, maar dat lijkt op korte termijn onwaarschijnlijk. Een alternatief is een verdere verhoging van de kosten.

De facto is de rente op veel zichtrekeningen nu al negatief, omdat de klant geen rente ontvangt maar wel kosten moet betalen. Een andere optie is dat meer banken een maximum invoeren voor het bedrag dat particuliere klanten kunnen deponeren op een zicht- of spaarrekening.

Ten slotte kan de overheid de minimumrente van 0,11 procent op gereglementeerde spaarboekjes schrappen. Maar er zijn wellicht weinig of geen politici die dat aandurven.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect