‘Olietrading is de oudste business die bestaat’

Schaal is cruciaal voor een olietrader als Trafigura, dat tentakels heeft in het enorme web van producenten, raffinaderijen en transportmiddelen dat de planeet omspant. ©Bloomberg

Dat de olieprijs vorig kwartaal even onder nul dook in de VS, deert Trafigura allerminst. Integendeel, de grondstoffentrader floreert in ontwrichte markten waar de hele nacht doorgewerkt moet worden. Op bezoek bij de traders in Genève.

Om te begrijpen wat Trafigura precies doet, volstaat een blik op zijn kantoren in Texas en China. Het zijn de twee snelst groeiende kantoren van de groep, en dat is geen toeval. Texas is het epicentrum van de Amerikaanse schalieolieproductie, een Wilde Westen van duizenden olieboeren die van de VS in geen tijd ’s werelds grootste olieproducent gemaakt hebben. China is dan weer de olieslokop van de planeet, met talloze kleine raffinaderijen die ingevoerde ruwe olie omzetten in brandstof. De job van Trafigura is beide verafgelegen werelden met elkaar te verbinden.

‘Het is de oudste business die er bestaat’, weerlegt Trafigura-hoofdeconoom Saad Rahim het beeld van een flitsend tradinghuis waar volop op de olieprijs gespeculeerd zou worden. ‘Wij beloven u een bepaalde hoeveelheid van een bepaald type product te verkopen voor een specifiek bedrag en met een vastgelegde leveringsplaats. ‘Handelaar’ is een beter woord voor wat wij doen.’

Dankzij satellieten kunnen we goed inschatten of een tanker richting Europa of de VS gaat, afhankelijk van zijn positie in de oceaan.
Saad Rahim
Hoofdeconoom Trafigura

Zo bekeken is Trafigura een logistieke tussenschakel tussen producent en consument, die verschillende types ruwe olie opkoopt bij meerdere partijen en die vervolgens opslaat, transporteert, vermengt, laat raffineren en ten slotte aflevert bij de klant. Dat de olieprijs hoog of laag staat, maakt daarbij niet uit voor Trafigura, wel of er sprake is van wilde schommelingen en een ontwrichting tussen vraag en aanbod.

Negatieve prijs

Vorig kwartaal was een voltreffer op dat vlak. In april kelderde het futurescontract voor de levering van West Texas Intermediate-olie (WTI) in mei even tot -40 dollar. Een negatieve prijs dus, waarbij je er als koper geld bovenop kreeg. Je moest de olie bij ontvangst dan wel fysiek kunnen opslaan, en dat was het probleem. Door de geïmplodeerde olievraag als gevolg van Covid-19 zaten de Amerikaanse olieopslagtanks vol, waardoor een rush ontstond op tankwagens, olietankers en pijpleidingen om het goedje tijdelijk op te slaan.

Wie opslagcapaciteit had, deed gouden zaken, en Trafigura was een van hen. ‘Wij hadden heel vroeg in de gaten dat een vraagprobleem zou ontstaan, zodat wij op voorhand extra opslagcapaciteit zijn beginnen vast te leggen’, vertelt Rahim. Trafigura, dat ook enkele eigen olietankers bezit, kon zo profiteren van een extreme vorm van ‘contango’. Dat is een situatie waarbij de ‘spot’-prijs van olie vandaag lager is dan de ‘futures’-prijs voor levering binnen bijvoorbeeld een maand. De negatieve olieprijs gold daarbij als prikkel voor spelers zoals Trafigura om toch maar olie te kopen, op te slaan voor toekomstige levering en zo de markt in evenwicht te brengen. Voor het personeel betekende de ongeziene situatie wel een lange nacht van handelen en regelen, laat Rahim verstaan.

Het regelen van de logistiek gebeurt door een team dat met de traders op een grote handelsvloer zit in het Trafigura- kantoor in Genève. Verspreid over zeven verdiepingen bevindt zich hier het zenuwcentrum van de tradingactiviteiten, vertelt Ben Luckock, cohoofd olietrading, terwijl hij door de verdieping van de olietraders wandelt. Boven het dak aan de overkant van de straat verschijnt de top van de waterstraal van de fameuze Jet d’Eau in het vlakbij gelegen meer van Genève.

Ook Luckock maakt duidelijk dat de traders er vooral zijn om risico in te dekken, niet om als speculanten risico te nemen. Grondstoffenhandel is een marge- en volumebusiness, benadrukt hij, het is zaak de beperkte marge zo veel mogelijk veilig te stellen via futures (zie inzet). Trafigura draait gigantische omzetten - 83 miljard dollar in het eerste halfjaar - waarop typisch brutomarges van 2 procent verdiend worden. Dankzij de grote volatiliteit was het eerste semester een uitschieter met een marge van 3,8 procent.

Schaal is daarbij cruciaal. Luckock heeft het over ‘een enorm web’ van honderden producenten, raffinaderijen en transportmiddelen dat de hele planeet omspant en waarin je als trader overal tentakels nodig hebt. Trafigura investeert zelf fors in infrastructuur en soms ook in eigen producenten, zoals met de Belgische zinkgroep Nyrstar. ‘Alles staat in het teken van de efficiëntie, die almaar opgevoerd wordt. Voor nichespelers wordt het steeds lastiger’, zegt Luckock. De schaalvergroting heeft ertoe geleid dat er naast Trafigura een handvol dominante grondstoffentraders overblijven, zoals Glencore, Mercuria, Gunvor en Vitol. Trafigura alleen verhandelt 3 tot 5 miljoen vaten ruwe olie per dag op een wereldproductie van ruwweg 100 miljoen vaten.

Alles staat in het teken van de efficiëntie, die almaar opgevoerd wordt. Voor nichespelers wordt het steeds lastiger.
Ben Luckock
Cohoofd olietrading Trafigura

Een grote schaal biedt dankzij haar diversificatiemogelijkheden een extra vorm van risico-indekking naast het gebruik van futures. Zo zijn activiteiten als opslag en transport communicerende vaten: als de olievraag - en dus het transport - even tegenvalt, is er meer nood aan opslag. Ook tussen verschillende grondstoffen onderling speelt er diversificatie. ‘Neem olie en metalen’, legt Rahim uit. ‘Misschien zal de olievraag de komende jaren ietwat krimpen als gevolg van de opkomst van elektrische wagens, maar dat win je meer dan terug door de extra verkoop van koper en nikkel voor de batterijen.’

Alle indekking ten spijt zijn tradingverliezen soms onvermijdelijk. Luckock kan daarmee leven. ‘Zolang je als trader maar een goed onderbouwde redenering volgde. Je kan altijd pech hebben.’ Risicobeheersing blijft primordiaal, vooral omdat grondstoffenhandelaars met grote geleende sommen en dus hefbomen werken, met de producten als onderpand. Een groot verlies kan snel enorme consequenties hebben.

Daarom is het ook cruciaal een goed zicht op de verwachte olievraag te hebben. ‘Het start allemaal met de vraag en dus de economische groei, want op het aanbod hebben we een vrij goed zicht’, zegt Rahim. Geopolitiek speelt een belangrijke rol voor de olieprijs: denk aan handelsoorlogen of conflicten in het Midden-Oosten. Ook de dollarkoers heeft impact omdat olie in de Amerikaanse munt verhandeld wordt, zodat een duurdere dollar een rem zet op de olievraag van vooral groeilanden. Het sentiment op de aandelenmarkten heeft eveneens invloed op de prijs, los van fundamentele vraag- en aanbodfactoren.

Extra lastig

‘De onzekerheid als gevolg van het coronavirus maakt het voorspellen van de vraag wel extra lastig vandaag’, weet Rahim. ‘Vergeet niet dat als de vraag 98 procent of zelfs 95 procent van het normaal bedraagt, er sprake is van een enorm probleem in de oliemarkt. Het lijkt misschien een klein verschil, maar 95 procent betekent algauw 5 miljoen vaten per dag minder. Dat is haast catastrofaal.’

Het toenemende gebruik van big data moet soelaas brengen. Trafigura investeert in analytische tools waarmee het de wereldwijde transport- en opslagstromen kan monitoren. ‘Zo leren satellieten dat het momenteel druk is in de Chinese havens. We kunnen ook goed inschatten of een bepaalde tanker richting Europa of de VS gaat, afhankelijk van zijn positie in de oceaan’, vertelt Rahim. Het biedt net dat extra tikkeltje informatie waarmee een olietrader zijn positie weer wat beter kan onderbouwen.

Hoe Trafigura het prijsrisico indekt

Olietraders willen zo weinig mogelijk ‘flat price’-risico lopen. Dat is het risico dat de olieprijs ongunstig evolueert tussen het moment dat de trader belooft een hoeveelheid olie te verkopen en het moment dat het product effectief geleverd wordt. Het indekken van dat risico gebeurt via futures, een contract met de afspraak een bepaalde hoeveelheid te verhandelen op een specifiek tijdstip tegen een afgesproken prijs. Stel dat de prijs van een vat Brent-olie vandaag 50 dollar bedraagt en bij levering binnen drie maanden nog maar 45 dollar. Als de trader niets doet, maakt hij 5 dollar verlies per vat. Maar hij kan de verkoopprijs op 50 dollar vastklikken door vandaag futures te verkopen en die binnen drie maanden terug te kopen. Met de verkoop van een future dekt hij zich in - of speculeert een speculant - tegen een prijsdaling, want hij verdient vandaag 50 dollar en koopt de future later terug voor 45 dollar. Die 5 dollar winst compenseert exact het verlies op de fysieke olietransactie van de trader, die zijn olie 5 dollar goedkoper moet verkopen (45 in plaats van 50 dollar). Intussen is zijn afgesproken marge, bijvoorbeeld 150 dollarcent boven op de olieprijs per vat, veiliggesteld. Heel soms zal Trafigura een speculatieve positie innemen op het flat price-risico, maar slechts een kleine groep mensen heeft daarvoor de toestemming. ‘We zitten niet in de business van de olieprijs voorspellen’, zegt Ben Luckock, cohoofd olietrading. ‘We willen daar maar weinig risico nemen, want we hebben er geen concurrentieel voordeel in. Wie weet wat president Trump morgen tweet dat de olieprijs beïnvloedt?’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud