Rechtszaak drukt centrale banken op klimaatverantwoordelijkheid

Pierre Wunsch, de gouverneur van de Nationale Bank. ©BELGA

Een rechtszaak tegen de Nationale Bank zet een urgent debat voor centraal bankiers op scherp. Moet hun beleid de actie tegen klimaatverandering een duwtje geven? Gouverneur Pierre Wunsch is terughoudend, ondanks zijn passie voor het klimaat.

De milieuorganisatie ClientEarth daagt de Nationale Bank (NBB) voor de rechter omdat ze obligaties van bedrijven met een hoge CO2-uitstoot opkoopt. De actie viseert eigenlijk niet de Nationale Bank, wel het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB). Zes nationale centrale banken, waaronder de NBB, kopen bedrijfsobligaties om de economie meer zuurstof te geven. Ze doen dat volgens een taakverdeling die in de ECB is afgesproken.

Omdat ClientEarth de ECB niet rechtstreeks kan dagvaarden voor het Europees Hof van Justitie, daagt de organisatie de NBB voor de rechtbank, meldden De Standaard en Le Soir dinsdag. Het nieuws werd aan De Tijd bevestigd.

De Nationale Bank heeft onder meer obligaties van de oliebedrijven Shell en Eni gekocht.

‘De Nationale Bank bezit meer dan een kwart van de obligaties van het ECB-programma, waaronder obligaties van bedrijven die een grote bijdrage leveren aan de uitstoot van Europa’, zegt Jamie Sawyer, de advocaat van ClientEarth. De Nationale Bank heeft onder meer obligaties van de oliebedrijven Shell en Eni. Daarom is zij het doelwit.

In principe kopen de nationale centrale banken een gelijk deel van de obligaties die per bedrijf in omloop zijn, omdat ze zich marktneutraal willen opstellen. Daardoor komen ook obligaties van bedrijven met een zware ecologische voetafdruk in aanmerking.

We hopen ook de ECB te beïnvloeden, zodat ze ambitieuze klimaatactie onderneemt.
Jamie Sawyer
Advocaat ClientEarth

Volgens ClientEarth is die marktneutraliteit in strijd met de afspraak in de Europese Unie om de CO2-uitstoot te reduceren. 'Door de Nationale Bank uit de dagen hopen we ook de ECB te beïnvloeden, zodat ze ambitieuze klimaatactie onderneemt en haar wettelijke verplichtingen nakomt', onderstreept Sawyer. Ook andere milieuorganisaties hebben de Nationale Bank en de ECB al opgeroepen hun obligatieaankopen te vergroenen.

In het kader van een evaluatie van haar strategie bekijkt de ECB of ze iets kan doen tegen de klimaatverandering. Een optie is meer obligaties aankopen van milieuvriendelijke bedrijven en minder van vervuilende ondernemingen.

Verkeerde inschatting

ECB-voorzitster Christine Lagarde vindt de strijd tegen de klimaatverandering erg belangrijk. Ze wil tegen september knopen doorhakken. Ze vindt dat de financiële markten de klimaatrisico’s niet correct inschatten.

Het is aan ons om te bewijzen dat de markt geen rekening houdt met sommige klimaatrisico's.
Pierre Wunsch
Gouverneur van de Nationale Bank en bestuurder van de ECB

ClientEarth vreest dat onder meer Wunsch minder ver wil gaan dan Lagarde. De gouverneur van de Nationale Bank, die ook ECB-bestuurder is, betwijfelt of de markten de klimaatrisico’s verkeerd inschatten. ‘Ik voel me niet comfortabel bij het idee dat we de markt systematisch kunnen kloppen’, zei hij vorige week in een interview met de nieuwsdienst Reuters. ‘Het is aan ons om te bewijzen dat de markt geen rekening houdt met sommige klimaatrisico’s.' Als centrale banken een eigen correctie doorvoeren boven op die van de markt, dreigen volgens Wunsch dubbeltellingen te gebeuren. Hij vreest ook groene zeepbellen.

Wunsch wil niet reageren op de rechtszaak van ClientEarth, maar onderstreept tegenover De Tijd dat klimaat belangrijk is. Hij maakte als student een thesis over klimaat en pleitte in februari voor een koolstoftaks om de klimaatdoelstellingen te halen. De Nationale Bank heeft al de duurzaamheidscriteria voor haar eigen portefeuille bedrijfsobligaties aangescherpt. Voorts verplicht ze de banken om bij de toekenning van een woonkrediet het energieprestatiecertificaat op te vragen om de impact van energievriendelijke woningen op de woningmarkt in kaart te kunnen brengen.

Politiek

Klimaatactivisten merken op dat de ECB niet alleen prijsstabiliteit moet nastreven maar ook het algemeen economisch beleid van de Europese Unie, zoals de Green Deal, moet ondersteunen. Ze verwijzen naar de secundaire doelstellingen in het Europees verdrag. ‘Die zijn zeer breed’, signaleert Wunsch. ‘Dat zou betekenen dat we met onze investeringen ook rekening moeten houden met bijvoorbeeld gender en ongelijkheid.’

Ik heb geen politiek mandaat. De fundamentele vraag is of wij als centraal bankier politieke evenwichten mogen beïnvloeden.
Pierre Wunsch
Gouverneur van de Nationale Bank en bestuurder van de ECB

Wunsch merkt op dat hij niet verkozen is. ‘Ik heb geen politiek mandaat. De fundamentele vraag is of wij als centraal bankier politieke evenwichten mogen beïnvloeden. We kunnen alleen een onafhankelijke centrale bank zijn als we werken binnen een beperkt mandaat. Als we buiten dat mandaat gaan, nemen we een risico. De belangrijkste instrumenten tegen klimaatverandering zijn een koolstoftaks, investeringen in onderzoek en ontwikkeling en regelgeving. Maar die zijn in handen van de regeringen.’

De ECB is verdeeld over wat ze kan doen tegen de klimaatverandering. De Franse bestuurder François Villeroy de Galhau wil de aankoop van bedrijfsobligaties vergroenen. De Duitse bestuurder Jens Weidmann is net als Wunsch terughoudend.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud