Wat brengt de wereldeconomie in 2012?

De eurozone heeft meer dan ooit het lot van de wereldeconomie in handen. De escalatie van de schuldencrisis veroorzaakt een recessie in West-Europa en treft ook Oost-Europa en China. Gelukkig houden de VS voorlopig stand. Maar is dat voldoende om een wereldwijde recessie te vermijden? De Tijd stofte zijn glazen bol af en blikt vooruit op 2012.

De eurocrisis heeft de economische conjunctuur en vooruitzichten in de monetaire unie sterk doen verslechteren. De beurskoersen dalen, de zwakke landen zien de rente fors stijgen, nagenoeg alle lidstaten verstrakken hun begrotingsbeleid en het ondernemers- en consumentenvertrouwen daalt. Euroland bevindt zich in een recessie en de economische activiteit zal wellicht nog enkele maanden blijven dalen. Wat kunnen we nog verwachten in 2012? Ziehier vier prangende vragen en antwoorden.

Stevent de eurozone af op een zware recessie?

Neen. De daling van de inflatie en de goedkopere euro kunnen vanaf de lente of de zomer een geleidelijke heropleving inluiden. Daardoor zal de economische activiteit van de eurozone over het hele jaar slechts lichtjes dalen.

Maar de verschillen tussen de sterke en zwakke lidstaten zijn zeer groot. Griekenland ziet in 2012 zijn economie voor het vierde jaar op rij fors krimpen, zodat we van een depressie kunnen spreken. Ook Portugal en in mindere mate Spanje en Italië worstelen met een uitgesproken recessie. Duitsland, Frankrijk en de Benelux daarentegen, die samen ruim de helft van de eurozone vertegenwoordigen, mogen ongeveer een nulgroei verwachten.

De Europese overheden hebben stappen gedaan om een verdere escalatie van de crisis te voorkomen. De eurotop van december bereikte een akkoord over strengere begrotingsregels. De Europese Centrale Bank (ECB) lanceerde een krachtige zuurstofkuur voor de banken. Ze leende de banken liefst 489 miljard euro tegen een lage rente voor een periode van drie jaar. De basisrente van de ECB werd verlaagd tot 1 procent, een evenaring van het historische dieptepunt. Maar het is verre van zeker of die ingrepen volstaan.

Kan de eurocrisis nog erger worden?

Ja. Er zijn verscheidene redenen waarom de turbulenties op de financiële markten de komende maanden zullen aanhouden en nog kunnen toenemen. In de eerste plaats is het bijna zeker dat Frankrijk in de komende weken of maanden zijn AAA-rating zal verliezen. Het ratingbureau Standard & Poor’s overweegt zelfs het mes te zetten in de kredietrating van alle eurolanden. Dat zou de kredietwaardigheid van het Europese noodfonds doen dalen en financiële steun aan de zwakke eurolanden duurder maken.

Het valt op dat het Europees noodfonds nog steeds geen staatsobligaties van zwakke eurolanden koopt, hoewel het dat al kan. Het is de bedoeling dat ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) Europees staatspapier koopt, maar die interventies zullen pas over een paar maanden starten. Ondertussen moet Italië enorme bedragen ontlenen tegen hoge rentes, omdat de ECB weigert massaal overheidspapier op te kopen.

Voorts staat vast dat verscheidene eurolanden bij een ongewijzigd beleid hun begrotingsdoelstelling niet zullen halen, omdat de groeivooruitzichten zijn verslechterd sinds de opmaak van de begrotingen. Maar de Franse president Nicolas Sarkozy beklemtoonde al dat extra bezuinigingen uitgesloten zijn. Hij wil in de lente voor een tweede ambtstermijn worden verkozen. Spanje en België plannen wel extra saneringsmaatregelen, maar die zullen op korte termijn de economische groei verder ondermijnen.

Ten slotte werkt de geldmarkt bijna niet meer. De banken wantrouwen elkaar en weigeren geld te lenen aan elkaar. Ze parkeerden de jongste dagen een recordbedrag van ruim 400 miljard bij de ECB.

Loopt de eurocrisis helemaal uit de hand, dan kunnen we een zware recessie in de eurozone niet uitsluiten.

Zal Griekenland de eurozone verlaten?

Wellicht niet. Maar het tot voor kort ondenkbare is niet meer uitgesloten. Athene zelf waarschuwde deze week voor een exit uit de eurozone. Zonder akkoord over een tweede hulppakket kan Griekenland niet in de eurozone blijven, onderstreepte de woordvoerder van de regering-Papademos. De jongste dagen regende het opnieuw onheilsberichten over Griekenland. Het IMF signaleerde dat de Europese banken meer dan 50 procent van hun vorderingen op Griekenland moeten schrappen om een ontsporing van de schuld te voorkomen. Griekenland zal niet alleen de leningen van de banken, maar ook de kredieten van de eurolanden niet volledig terugbetalen, zegt Nout Wellink, de voormalige voorzitter van de Nederlandse centrale bank.

De vervanging van de euro door een goedkopere Griekse drachme zou de concurrentiekracht van Griekenland opkrikken. Maar als duidelijk zou worden dat Griekenland ernstig overweegt de eurozone te verlaten, ontstaat een massale kapitaalvlucht, stort het banksysteem volledig in en wordt de recessie in Griekenland nog zwaarder. Aangezien de nadelen van een exit groter zijn dan de voordelen zal Griekenland al het mogelijke doen om lid te blijven van de eurozone.

Zal de schuldencrisis een wereldwijde recessie veroorzaken?

Neen. De eurocrisis heeft vooral een grote impact op de groeivooruitzichten van buurlanden. Landen als het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland en delen van Oost-Europa krijgen de grootste klappen.

Ook het verre Azië ondervindt de gevolgen, zij het in mindere mate. China ziet zijn grootste afzetmarkt na de VS krimpen en worstelt ook met een crisis op zijn huizenmarkt. Daarom zal de groei er terugvallen tot het laagste peil in ten minste tien jaar. Maar met zowat 8 procent groei blijft China een krachtige motor van de wereldeconomie.

De VS hebben voorlopig nauwelijks last van de eurocrisis. ’s Werelds grootste economie houdt stand dankzij een combinatie van factoren. Washington blijft de groei ondersteunen met een soepel monetair en begrotingsbeleid. Het Congres besliste onlangs een belastingverlaging voor loontrekkenden te verlengen tot eind februari. Het is de bedoeling die maatregel te verlengen tot eind dit jaar.

Voorts bezitten de Amerikaanse banken weinig staatsobligaties van zwakke eurolanden. Dat is een belangrijk verschil met de crisis van 2008-09. Toen bleek dat herverpakte Amerikaanse rommelhypotheken waren gekocht door banken uit talloze landen. Die besmetting veroorzaakte een wereldwijde bankencrisis en recessie.

Ondanks de veerkracht van de VS zakt de groei van de wereldeconomie in 2012 wellicht tot 3 à 3,5 procent, tegenover 4 procent in 2011 en 5 procent in 2010. Een verdere escalatie van de schuldencrisis zou de economische expansie nog meer doen vertragen. Maar een wereldwijde krimp van de economische activiteit, zoals drie jaar geleden, is erg onwaarschijnlijk.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud