Netto Het antwoord op al uw geldvragen
Advertentie
Advertentie

Hoe kunt u uw kleinkinderen een deel van uw nalatenschap geven?

Als grootouder zult u altijd actie moeten ondernemen als u er zeker van wilt zijn dat een deel van uw nalatenschap bij uw kleinkinderen terechtkomt. Ook als u geen voorzorgen hebt genomen, kan de erfenis nog bij uw kleinkinderen belanden, maar dan moeten uw rechtstreekse erfgenamen daar wel toe bereid zijn.
©Trui Chielens

Wie erft als de grootouders niets gepland hebben?

De meeste grootouders zien hun kleinkinderen dolgraag. Maar uit onwetendheid of soms ook door uitstelgedrag komen ze er niet toe om een deel van hun nalatenschap formeel aan hen toe te wijzen. Als ze overlijden, gaat hun vermogen dan ook automatisch naar hun eigen kinderen, die vaak al op een leeftijd zijn waarop ze hun schaapjes op het droge hebben.

De kleinkinderen via testament een som geld toekennen, is vaak fiscaal interessant.

Bent u in dat geval, dan had u misschien niets liever dan dat de bezittingen van uw overleden ouders rechtstreeks naar uw kinderen waren gegaan. Maar zelfs al hebben uw ouders niets geregeld, dan nog kunt u maken dat de erfenis volledig of gedeeltelijk naar uw eigen kinderen gaat.

>>>   Verwerp de erfenis

Een techniek die al lang bestaat, is het verwerpen van de erfenis. Als u dat doet, gaat uw erfenis rechtstreeks naar uw kinderen en wordt ze evenredig verdeeld. Het verwerpen van een nalatenschap in het voordeel van de eigen kinderen noemt men een ‘erfenissprong’ of ‘generatiesprong’. De erfenis maakt als het ware een sprong en slaat een generatie over.

De erfenissprong is vandaag ook fiscaal interessant. Vroeger moesten de kleinkinderen minstens evenveel erfbelasting betalen als hun ouder had moeten betalen als die de erfenis niet had verworpen. Maar voortaan betalen de kleinkinderen alleen nog erfbelasting in verhouding tot het erfdeel dat ze zelf ontvangen.

Voorbeeld

Als de ouder 250.000 euro erft, betaalt hij in Vlaanderen op de eerste schijf van 50.000 euro een erfbelasting van 3 procent en op de overige 200.000 euro 9 procent. In totaal levert dat een bedrag op van 19.500 euro, een som die de kinderen vroeger ook hadden moeten samenleggen. Maar als de erfenis van 250.000 euro rechtstreeks naar bijvoorbeeld vier kleinkinderen gaat, zullen ze elk apart op 62.500 euro worden belast. Volgens de gangbare tarieven betalen ze dan elk 2.625 euro, wat een totaal van 10.500 euro oplevert. Er wordt met andere woorden 9.000 euro erfbelasting uitgespaard.

In Brussel zijn er meer schijven met telkens een bijbehorend tarief. Op de eerste schijf van 50.000 euro bedraagt de belasting 3 procent. Van 50.000 tot 100.000 euro is dat 8 procent, tot 175.000 euro betaalt u 9 procent en tussen 175.000 en 250.000 euro 18 procent. Als de ouder erft, zou hij 25.750 euro erfbelasting betalen. De vier kleinkinderen betalen elk slechts 2.500 euro, wat een verschil oplevert van 15.750 euro.

>>> Maak gebruik van de doorgeefschenking

Notaris Carol Bohyn, woordvoerder van notaris.be, stelt vast dat het verwerpen van een erfenis soms toch een barrière vormt. ‘Het nadeel ervan is dat het alles of niets is. En dan is er ook het mentale aspect: mensen hebben soms het gevoel dat ze afstand doen van hun vader of moeder. Ze vinden dat niet respectvol.’

Sinds 2018 bestaat er in Vlaanderen een alternatief: u kunt ervoor kiezen om de erfenis te aanvaarden en dan binnen het jaar een deel ervan belastingvrij door te schenken aan uw kinderen. Die methode wordt de ‘doorgeefschenking’ genoemd. In Brussel bestaat die regeling niet.

12.500
euro
Als u als grootouder aan elk kleinkind maximaal 12.500 euro geeft, zal er in Vlaanderen nooit erfbelasting betaald moeten worden. Wie redelijk wat kleinkinderen heeft, kan dus al een mooi deel van zijn erfenis aan de kleinkinderen geven zonder erfbelasting te betalen.

Met een doorgeefschenking betaalt u zelf erfbelasting, maar uw kinderen moeten daarna geen schenkbelasting ophoesten als u binnen het jaar ‘doorschenkt’. Bovendien kunt u zelf beslissen welk deel van de erfenis u voor uw kinderen bestemt. De doorgeefschenking kan zowel met (een deel van) de geërfde spaarrekening als met (een deel van) de geërfde woning. De doorgeefschenking moet binnen het jaar bij notariële akte gebeuren. U moet de erfbelasting betaald hebben, en de bespaarde schenkbelasting mag niet hoger zijn dan de betaalde erfbelasting.

Voorbeeld

De ouder erft een spaarrekening van 250.000 euro en een woning van 250.000 euro. De ouder betaalt in Vlaanderen zowel op de spaarrekening als op de woning 19.500 euro erfbelasting of 39.000 euro in totaal. De ouder schenkt de woning door aan zijn enig kind en bespaart zo 13.500 euro schenkbelasting.

Ook de langstlevende echtgenoot of partner kan zijn erfenis, na het betalen van de erfbelasting, via een doorgeefschenking onbelast doorgeven aan de kinderen of kleinkinderen.    

Voorbeeld

Oma erft van opa op grond van een testament of huwelijkscontract een spaarrekening van 250.000 euro en de gezinswoning van 250.000 euro. In Vlaanderen geniet oma als langstlevende partner een vrijstelling voor 50.000 euro en betaalt 18.000 euro erfbelasting op de spaarrekening. Voor de gezinswoning geniet ze een volledige vrijstelling van erfbelasting. Oma beslist om de woning door te schenken aan haar enige kleinkind. De schenkbelasting van 13.500 euro wordt bespaard en is niet te betalen, omdat ze lager ligt dan de erfbelasting.

Een erfenissprong of een doorgeefschenking is interessant als er geen andere regelingen werden getroffen. Maar er zijn ook grootouders die graag zelf de regie bepalen en na hun dood niets aan het toeval willen overlaten. Ze kunnen kiezen tussen een schenking en een testament.

Hoe kunnen grootouders hun kleinkinderen laten erven?

Als u er als grootouder zeker van wilt zijn dat een deel van uw vermogen bij uw kleinkinderen terechtkomt, dan moet u actie ondernemen. Er zijn verschillende manieren om uw kleinkinderen in uw nalatenschap te laten delen.

>>> Doe een schenking bij leven

Een van de mogelijkheden is dat grootouders al bij leven een schenking doen aan hun kleinkinderen. Ze hebben twee mogelijkheden om dat te doen: bij notariële akte of als hand- of bankgift.

Bij een hand- of bankgift dient er geen schenkbelasting te worden betaald. Dat is dus de voordeligste manier, maar ze houdt ook een risico in. Want als de grootouders binnen drie jaar na de schenking overlijden, zal er toch nog erfbelasting op het bedrag moeten worden opgehoest.

Als u er als grootouder zeker van wilt zijn dat een deel van uw vermogen bij uw kleinkinderen terechtkomt, dan kunt u hen het best nog bij leven een schenking doen .

Kiest u voor een gift bij notariële akte, dan dient er een schenkbelasting van
3 procent te worden betaald. Vooral als het over bedragen van meer dan 50.000 euro gaat, vermijdt u zo bij overlijden de hogere tarieven die voor de schijven boven 50.000 euro gelden.

Voor het schenken van onroerend goed is altijd een notariële akte nodig. U moet dus sowieso schenkbelasting betalen. Zowel in Vlaanderen, Brussel als Wallonië geldt tot 150.000 euro een tarief van 3 procent. Daarna loopt het tarief verder op. Van 150.000 tot 250.000 euro bedraagt het tarief 9 procent en van 250.000 tot 450.000 euro is dat
18 procent. Boven dat laatste bedrag gaat het tarief naar 27 procent.

>>> Neem uw kleinkinderen op in uw testament

Grootouders kunnen hun kleinkinderen ook in hun testament opnemen. Maar er is een beperking. Wettelijk gesproken hebben hun kinderen als ‘reservataire erfgenamen’ samen recht op minstens de helft van het ouderlijk vermogen. Op dat reservataire of voorbehouden erfdeel kunnen ze altijd aanspraak maken. Met de andere helft doen de grootouders wat ze willen.

De kleinkinderen via testament een som geld toekennen, kan overigens in een aantal gevallen fiscaal interessant zijn. Stel dat iemand met een vermogen van 1 miljoen euro in cash één dochter en drie kleinkinderen heeft. Erft de dochter alles, dan zal ze 222.000 euro erfbelasting moeten neertellen. Vooral de 27 procent die op de schijf boven 250.000 euro moet worden betaald, weegt zwaar door.

Wordt de som via een testament bijvoorbeeld in gelijke delen van 250.000 euro verdeeld over de dochter en de drie kleinkinderen, dan blijft de gezamenlijke erfbelasting beperkt tot 78.000 euro. Op bedragen tot 50.000 euro wordt immers maar een belasting van 3 procent geheven en op de overige 200.000 euro van 9 procent.

In Brussel zal de dochter als ze alles erft een belasting van 235.750 euro moeten neertellen. De rekening wordt heel erg verzwaard doordat er op de schijf boven 500.000 euro een belasting van 30 procent wordt geheven. Wordt de som in vier gelijke delen van 250.000 euro verdeeld, dan bedraagt de erfbelasting in totaal maar 103.000 euro.

‘Er bestaat ook nog een interessante techniek waarbij wordt gebruikgemaakt van de vermindering in de erfbelasting voor een beperkt erfenisdeel’, zegt Bohyn. ‘Als de grootouders aan elk kleinkind maximaal 12.500 euro geven, betalen ze geen erfbelasting voor dat bedrag, omdat er tot dat bedrag een vermindering van toepassing is die erop neerkomt dat er uiteindelijk geen erfbelasting verschuldigd is. Als je redelijk wat kleinkinderen hebt, kun je toch al een mooi deel van je erfenis aan je kleinkinderen geven zonder erfbelasting te betalen.’ Voor Brussel geldt die regeling niet.

>>> Stel een erfovereenkomst op

Als u de puntjes op de i wilt zetten, kunt u bij uw erfenis- en schenkingsplanning ook een erfovereenkomst opstellen. Dat is geen testament, maar een document waarin bij leven afspraken worden gemaakt over enkele aspecten van al uitgevoerde schenkingen en de latere erfenis.

In zo’n erfovereenkomst kan bijvoorbeeld worden opgenomen dat de tussengeneratie ermee akkoord gaat dat het deel dat aan de kleinkinderen is geschonken, de wettelijke reserve overschrijdt. Op die manier zijn de grootouders gerust dat het na hun overlijden toch niet anders uitdraait en hun kinderen hun wettelijk bepaalde deel zouden opeisen.

Een erfovereenkomst kan ook klaarheid scheppen als niet elk kind of kleinkind hetzelfde soort vermogen heeft gekregen. Het zou best kunnen dat de ene cash krijgt, de andere een beleggingsportefeuille of een huis of bouwgrond. In dat geval kan in een erfovereenkomst de waardering van de verschillende activa worden vastgelegd.

Ook als niet elke tak van de familie evenveel kinderen telt, kan een erfovereenkomst een instrument zijn om duidelijke afspraken te maken. Als de grootouders elk kleinkind hetzelfde bedrag hebben geschonken, kan dat betekenen dat de ene familietak meer heeft gekregen dan de andere.

Via een erfovereenkomst kan de tussengeneratie zich ermee akkoord verklaren om de schenkingen aan de kleinkinderen aan te rekenen op hun erfdeel, zodat die ongelijkheid bij de verdeling van de nalatenschap van de grootouder wordt rechtgezet en zodat uiteindelijk elke familietak toch gelijk wordt behandeld.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud