Netto Het antwoord op al uw geldvragen
Advertentie
Advertentie

Trouwen vergroot opties voor wie wil nalaten aan partner

Verliefd, verloofd, getrouwd. Het is al lang niet meer het pad dat alle koppels volgen. Maar gehuwde partners hebben wel nog altijd een dikke streep voor als het gaat over wat ze van elkaar erven.
©Trui Chielens

Trouwen. Daar komt heel wat bij kijken. Zeker als u alles tot in de details geregeld wilt hebben. Wat u op die dag alvast cadeau krijgt, is dat u een bevoorrechte erfgenaam wordt van uw kersverse echtgenoot. Echtgenoten zijn namelijk wettelijk beschermde erfgenamen met een wettelijk beschermd erfrecht (de zogenaamde ‘reserve’).

Guller nalaten aan partner, (klein)kinderen en vrienden

In de Erfenisgids leest u alles wat u moet weten voor een vlotte overdracht van uw nalatenschap.

  • Handigheidjes voor wie zijn echtgenoot extra wil beschermen
  • Waarop letten als u wilt nalaten aan een goed doel?
  • Hoe vermijden dat u te vroeg te veel wegschenkt?

Boven op het feit dat gehuwden wettelijk meer van elkaar erven dan niet- gehuwden, hebben getrouwde partners ook meer opties om elkaar extra te beschermen.

Begin met een goed huwelijkscontract

Het huwelijkscontract bepaalt welke goederen van welke echtgenoot zijn en dus, bij het overlijden van de eerste partner, welke goederen in diens nalatenschap vallen. Echtgenoten kunnen met hun huwelijkscontract elkaar extra beschermen.

Niet alleen doordat ze een huwelijksstelsel op maat kunnen kiezen – het wettelijke stelsel van gemeenschap van aanwinsten of scheiding van goederen zijn de meest populaire – maar ook omdat ze er allerlei clausules (zogenaamde ‘huwelijksvoordelen’) in kunnen opnemen. Daarmee kunnen ze de vermogensverdeling naar eigen wens moduleren. Welke clausule voor u gepast is, hangt af van uw drijfveren. Enkele voorbeelden:

'Langst-leeft-al-heeft' beschermt echtgenoot maximaal

Met een ‘verblijvingsbeding’ - synoniemen zijn een ‘langst-leeft-al-heeft’-clausule of een ‘langst-erft-al’-clausule – bepaalt u dat het volledige gemeenschappelijk vermogen aan de langstlevende toekomt. De fiscale gevolgen daarvan zijn niet min: alles wat de langstlevende echtgenoot krijgt boven op de helft van de huwgemeenschap wordt belast in de erfbelasting.

Verrekenbeding voor onverdeelde goederen

Wie gehuwd is onder het stelsel van scheiding van goederen, kan de andere echtgenoot bevoordelen als hij een verblijvingsbeding opstelt met betrekking tot de onverdeelde goederen.

Hierdoor zullen de onverdeelde goederen waarop het verblijvingsbeding betrekking heeft (geheel/gedeeltelijk) bij het eerste overlijden toekomen aan de langstlevende echtgenoot. ‘Op dit ogenblik is er hiervoor geen erf- of schenkbelasting verschuldigd aan de Vlaamse Belastingdienst’, stipt fiscaal juriste Anouck Lejeune aan.

Keuzebeding biedt flexibiliteit

Koppels die gehuwd zijn onder het stelsel van gemeenschap van aanwinsten kunnen met een zogenaamd ‘keuzebeding’ in hun huwelijkscontract bepalen dat de langstlevende bij het overlijden van de eerste partner kan kiezen wat hij zal doen met het gemeenschappelijk vermogen.

Het voordeel daarvan is dat u zowat alle kanten uit kunt. De situatie van de langstlevende, de kinderen en hun onderlinge relaties kunnen (op financieel of gezondheidsvlak, of qua levensstijl) immers aanzienlijk verschillen naargelang u overlijdt op uw vijftigste of tachtigste.

Verrekening van aanwinsten

Koppels die willen dat alles wat ze al hadden vóór het huwelijk ‘eigen’ blijft, maar die het wel logisch vinden dat de langstlevende aanspraak maakt op al wat werd opgebouwd tijdens het huwelijk, kunnen trouwen volgens het wettelijk stelsel. Of ze kunnen kiezen voor een huwelijkscontract op basis van scheiding van goederen en daaraan een zogenaamd ‘beding van verrekening van aanwinsten’ toevoegen. Zo creëren ze onderling een vorm van solidariteit.

Bij de ontbinding van het huwelijk (door echtscheiding of overlijden) betaalt de meest kapitaalkrachtige partner dan aan de minst kapitaalkrachtige een compensatie. Er ontstaat in hoofde van de ‘arme’ echtgenoot een schuldvordering op de ‘rijke’ echtgenoot. Het echtpaar is gehuwd onder scheiding van goederen, maar intern verrekenen ze met elkaar alsof ze getrouwd waren onder het stelsel van gemeenschap van goederen.

Eigen goederen inbrengen in de huwgemeenschap voor extra solidariteit

Koppels die gehuwd zijn volgens het stelsel van scheiding van goederen, maar toch niet willen dat de langstlevende met lege handen achterblijft, kunnen een beperkt of aanvullend gemeenschappelijk vermogen opbouwen. De partners brengen daar naar keuze eigen goederen in. Stel dat de man een villa in Knokke ter waarde van 1 miljoen euro inbrengt. Daardoor staat er meteen 500.000 euro op het hoofd van zijn echtgenote. Dat behoort vanaf dan tot het vermogen van de vrouw, zodat zij bij het overlijden van haar man daarop geen erfbelasting meer moet betalen.

Let op met deze clausule als u hertrouwt

‘In gezinnen met alleen maar gemeenschappelijke kinderen is het mogelijk om alle huwelijksaanwinsten – eigenlijk alles wat werd verdiend en verworven tijdens het huwelijk – via huwelijksvoordelen te doen toekomen aan de langstlevende, zonder dat de kinderen daar erfrechtelijke aanspraken op kunnen claimen’, zegt Guillaume Deknudt van Deknudt Nelis Advocaten.

Fiscaal juriste Anouck Lejeune: ‘Houd er wel rekening mee dat na het overlijden van de eerste ouder het vermogen daardoor geconcentreerd zal zitten bij de langstlevende ouder.’ Aangezien de tarieven van de erfbelasting progressief zijn – ze stijgen naarmate de nalatenschap meer waard wordt – verhoogt dit de belastingdruk, zowel voor de langstlevende als voor de kinderen als die vervolgens aan de beurt zijn om te erven.

Voor wie al kinderen heeft uit een vorige relatie liggen de zaken anders. Stéphanie Berghman van Deknudt Nelis Advocaten: ‘Hertrouwen is niet zonder gevolg, want de kinderen zullen een deel van hun erfenis moeten delen met de nieuwe partner, die door het huwelijk gepromoveerd wordt tot een wettelijk beschermde erfgenaam.’ Daarom wordt de contractuele vrijheid in het huwelijkscontract om de nieuwe partner meer vermogen toe te schuiven via huwelijksvoordelen in belangrijke mate ingeperkt als er kinderen uit een vorige relatie zijn. ‘Zo vermijd je dat bij een nieuw huwelijk al wat de nieuwe echtgenoot verkrijgt via clausules in het huwelijkscontract verloren is voor de kinderen, aangezien er geen wettelijk erfrecht bestaat tussen stiefouders en stiefkinderen’, legt Berghman uit.

‘Daarom wordt al wat men via huwelijkscontract aan zijn nieuwe echtgeno(o)t(e) toebedeelt en dat meer bedraagt dan de helft van de huwelijkse aanwinsten beschouwd als een schenking’, zegt Lejeune. Dat betekent ook dat de kinderen zich ertegen kunnen verzetten en inkorting kunnen eisen. ‘Heb je kinderen uit een vorige relatie, dan blijf je met clausules om de langstlevende extra te beschermen maar beter binnen de grenzen van het beschikbare deel van de nalatenschap.’

Omgekeerd kunnen de nieuwe partners wel beslissen om hun eigen kinderen maximaal te beschermen. Gehuwden met kinderen uit een vorige relatie kunnen elkaar met een zogenaamde ‘Valkeniersclausule’ zelfs volledig onterven en elkaar het vruchtgebruik op de gezinswoning en de inboedel ontnemen. Om te vermijden dat de langstlevende onmiddellijk moet verhuizen, krijgt die het recht om nog minstens zes maanden te wonen in de gezinswoning en het huisraad te gebruiken. ‘Deze clausule hoeft niet wederzijds te zijn’, merkt Deknudt op. ‘De ene echtgenoot kan perfect verzaken aan zijn wettelijk erfrecht, terwijl de andere dat wel wil behouden.

Doe een schenking aan uw echtgenoot

Net zoals u aan uw kinderen of aan een goed doel kunt schenken, kunt u ook aan uw echtgenoot schenken. De enige beperking is dat u alleen eigen goederen kunt schenken. Gemeenschappelijke goederen kunt u niet weggeven. ‘Al wordt dat wel bediscussieerd in de rechtsleer’, merkt Bergh-man op.

Door te schenken kunt u uw vermogen naar uw partner verschuiven zonder dat die daar erfbelasting op moet betalen.

Door te schenken, kunt u een stuk van uw vermogen naar uw partner verschuiven zonder dat die daar erfbelasting op moet betalen. Voor onroerende goederen is de belasting op een schenking net zoals die op een erfenis progressief, maar voor roerende goederen is de schenkbelasting een vlak tarief. Met een bankgift kan dit zelfs vrij van schenkbelasting, al is er bij een overlijden binnen drie jaar wel nog erfbelasting verschuldigd.

Normaal geldt voor schenkingen het principe ‘gegeven is gegeven’. Maar niet zo tussen echtgenoten. Tenzij de schenking is opgenomen in het huwelijkscontract, kunnen echtgenoten onderling gedane schenkingen op elk moment en zonder enige motivatie herroepen. Overlijdt uw partner eerst, dan kunt u de gedane schenking herroepen en recupereert u de geschonken goederen. Koppelt u aan de schenking een zogenaamd ‘voorbehoud van vruchtgebruik’, dan behoudt u tot aan uw overlijden de inkomsten uit en de controle over de goederen.

Maar wees voorzichtig met wederzijdse schenkingen

Echtgenoten kunnen ook wederzijds schenken. De ene partner schenkt dan iets, terwijl de andere iets anders schenkt. Voor roerende portefeuilles kan dat een belangrijke besparing opleveren op het vlak van erfbelasting. Weet echter dat de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) dergelijke operaties met argusogen bekijkt. In een aantal dossiers heeft de administratie al geoordeeld dat er dan sprake is van fiscaal misbruik. Vooral een effectenportefeuille die de echtgenoten in onverdeeldheid hebben en waarbij elk de helft schenkt aan elkaar, ligt moeilijk.

Maak gebruik van een beding van aanwas

In plaats van te werken met een wederzijdse schenking kunnen echtgenoten ook gebruikmaken van een zogenaamd ‘beding van aanwas’. Dat is een kanscontract waar bij overlijden van de ene partner diens aandeel in een bepaald goed aanwast of aangroeit bij dat van de andere.

De techniek kan ook een alternatief zijn voor schenkingen tussen partners, waardoor schenkbelasting wordt uitgespaard. Op een beding van aanwas voor roerende goederen moet alleen een vast recht van 50 euro worden betaald als het contract wordt geregistreerd.

‘Maar let op. Besluit de Vlaamse Belastingdienst dat het beding uitsluitend wordt gebruikt om belastingen te besparen, dan kan hij dat als fiscaal misbruik beschouwen. Het is cruciaal dat je ook niet-fiscale motieven hebt als je zo’n beding opstelt’, waarschuwt Lejeune.

Houd een testament achter de hand

Voor echtgenoten wordt de erfbelasting apart berekend op het roerende en het onroerende gedeelte. Wie 500.000 euro vastgoed en 500.000 euro beleggingen erft, betaalt daardoor minder erfbelasting dan wie 1.000.000 euro aan vastgoed erft.

Met een testament kunt u het volledig beschikbare deel – het deel dat niet voorbehouden is aan de kinderen – overmaken aan uw partner. ‘Een testament kan nuttig zijn voor wie tijdens zijn leven geen (ingrijpende) actie wenst te ondernemen en wil dat hij eenzijdig een en ander kan wijzigen’, zegt Deknudt. Toch vindt hij een testament eerder een zwakke planningstechniek. ‘Los van het fiscale nadeel van de erfbelasting rijzen er bij testamenten vaak betwistingen over de geldigheid ervan’, stelt hij vast. Wel biedt een testament de optie om te werken met zogenaamde ‘strafclausules’, waardoor de erfgenamen gestimuleerd worden om met de bepalingen van het testament en/of eventuele voorgaande vermogensrechtelijke regelingen akkoord te gaan.’ ■

Hoeveel erf- en schenkbelasting betalen echtgenoten?

Echtgenoten betalen de meest voordelige tarieven in de schenk- en erfbelasting en genieten een aantal vrijstellingen. Zo betalen ze geen erfbelasting op de gezinswoning en ook niet op de onderste schijf van 50.000 euro roerende goederen.
Voor echtgenoten wordt de te betalen erfbelasting apart berekend op het roerende en het onroerende gedeelte. Wie 500.000 euro vastgoed en 500.000 euro beleggingen erft, betaalt daardoor minder erfbelasting dan wie 1.000.000 euro aan vastgoed erft.

De erfbelastingtarieven die ze betalen:

  • 3% op de onderste schijf tot 50.000 euro
  • 9% op de schijf tussen 50.000 en 250.000 euro
  • 27% op alles daarboven

De schenkbelastingtarieven bedragen 3% op roerende goederen en evolueren als volgt voor onroerende goederen:

  • 3% op de onderste schijf tot 150.000 euro
  • 9% op de schijf tussen 150.000 en 250.000 euro
  • 18% op de schijf tussen 250.000 en 450.000 euro
  • 27% op alles daarboven


Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud