Netto Het antwoord op al uw geldvragen
Advertentie
Advertentie

Zes vragen die u moet stellen voordat u schenkt

Overweegt u een deel van uw vermogen weg te schenken? De waarschuwingen kunnen worden samengevat in drie spreekwoorden: ‘Bezint eer ge begint’, ‘Kleed u niet uit voor het slapengaan’ en ‘Gegeven is gegeven’. De reden? Wie schenkt, verarmt zich.
©Trui Chielens

Moet ik tijdens mijn leven al een deel van mijn vermogen wegschenken? ‘Wie een schenking overweegt, denkt vaak in de eerste plaats aan de erfbelasting. Maar de fiscaliteit en de technische uitwerking mogen niet het vertrekpunt zijn, wel het eindpunt. Aan de schenking moet een heel proces voorafgaan waarin wordt nagedacht over alle aspecten van de schenking’, zegt Jo Stremersch, financieel planner bij Stremersch, Van Broekhoven & Partners.

Het fiscale motief is een gevolg van de lagere tarieven voor de schenkbelasting in vergelijking met de erfbelasting. ‘Het fiscale voordeel wordt vaak overschat. Voor bijvoorbeeld twee ouders met drie kinderen en een gezinswoning als voornaamste bezit zal een schenking weinig of geen belastingbesparing opleveren’, zegt Joni Soutaer, notaris en woordvoerder van notaris.be. Welke vragen moet u stellen voordat u schenkt.

Guller nalaten aan partner, (klein)kinderen en vrienden

In de Erfenisgids leest u alles wat u moet weten voor een vlotte overdracht van uw nalatenschap.

  • Handigheidjes voor wie zijn echtgenoot extra wil beschermen
  • Waarop letten als u wilt nalaten aan een goed doel?
  • Hoe vermijden dat u te vroeg te veel wegschenkt?

1. Kan ik schenken?

Voor schenkingen – met uitzondering van die aan de huwelijkspartner – geldt het gezegde ‘gegeven is gegeven’. Als u iets wegschenkt, verdwijnt het uit uw vermogen en kunt u het slechts in uitzonderlijke gevallen terugvragen. Het moet dus gaan om bezittingen die u echt kunt missen. Het kan niet de bedoeling zijn dat u aan het einde van uw leven financieel moet inbinden omdat u te veel hebt weggeschonken. ‘De financiële crisis heeft pijnlijk aangetoond dat sommige mensen te veel op te jonge leeftijd hebben geschonken. Ze hadden geschonken met voorbehoud van vruchtgebruik, waardoor ze de inkomsten van de geschonken gelden kunnen opstrijken. Ze rekenden op een jaarlijks rendement van 4 procent, maar de dalende rente was een streep door de rekening’, zegt Mark Delboo van het gelijknamige advocatenkantoor.

De eerste vraag moet altijd zijn of u überhaupt kunt schenken. ‘Je moet uitrekenen hoeveel kapitaal je zelf nog tijdens je leven nodig zult hebben. Hoeveel moet je voor jezelf aan de kant zetten? Een zestigjarige zal veel meer kapitaal moeten hebben dan een tachtigjarige’, zegt Stremersch.

Daarbij spelen enkele onzekerheden. ‘Als je schenkt op je 55ste, kun je nog 40 jaar leven. In die tijd kan er heel veel gebeuren. Ik vraag mijn klanten om eens
40 jaar terug te kijken’, zegt Delboo. ‘Probeer je levensduur realistisch in te schatten en bouw ook nog marge in.’ Vaak wordt er gebudgetteerd tot een leeftijd van 100 jaar.

Belangrijk is dat de inkomens en uitgaven goed worden ingeschat. ‘Gemiddeld genomen doen zestigers en zeventigers het meeste geld op. Ze hebben nog een actieve levensstijl. Hoe ouder je wordt, hoe minder je uitgeeft. Mensen van hoge leeftijd gaan niet meer op reis, kopen geen grote nieuwe auto meer… Al kan op latere leeftijd de prijs van de verzorging oplopen’, zegt Delboo. ‘Wees ook realistisch over de mogelijke beleggingsopbrengsten. Een paar jaar geleden was een vaste rentevoet van 4 procent nog realistisch, maar vandaag zijn de rentes historisch laag. Als je niet kunt rekenen op beleggingsinkomsten heb je een groot vestigingskapitaal nodig.’

Ook de omvang van het vermogen maakt een groot verschil. ‘Aan een schenking kun je een facultatieve last koppelen. Daarin kan de schenker bepalen dat de begiftigde bijvoorbeeld een rente van 3 procent moet betalen als de schenker dat nodig acht. Hoe groter het vermogen, hoe hoger het inkomen zal zijn. Een last van 3 procent op 1 miljoen euro is 30.000 euro, op 10 miljoen euro is dat 300.000 euro’, zegt Delboo. ‘Als je een last oplegt, moet je erop letten dat het wel degelijk een schenking blijft. Als iemand van 50 jaar schenkt met een last van 8 procent is dat geen schenking. Een facultatieve last mag maximaal over 50 procent van het geschonken bedrag gaan.’

2. Wil ik schenken?

Dat u de financiële mogelijkheden hebt om te schenken, betekent niet automatisch dat u het wilt doen. ‘Aan een schenking is ook een belangrijke psychologische component gekoppeld. Ben je bereid om de controle en de zeggenschap over je vermogen af te staan? Of wil je een zakelijk recht behouden? Je kunt lasten opleggen en tot op bepaalde hoogte de controle behouden, maar wil je dat wel?’, zegt Stremersch. ‘Als je met een schenking de kinderen wilt helpen om bijvoorbeeld een huis te kopen, dan kun je ook een lening overwegen. In tegenstelling tot een bank hoeven ouders geen onderpand en kunnen ze een lager intresttarief hanteren. Communiceer open met alle kinderen en creëer een kader met leningsvoorwaarden.’

Wilt u met een schenking de kinderen helpen om bijvoorbeeld een huis te kopen? Misschien is een lening aan uw kinderen interessanter.

Om de controle over een schenking te behouden, werd in het verleden vaak gewerkt met een maatschap. Daarbij wordt het vermogen dat u naar de volgende generatie wilt overbrengen ondergebracht in een vennootschap. In ruil voor de inbreng krijgen de vennoten aandelen van de maatschap. ‘Door de recente wetswijziging is een maatschap veel minder in trek. Er is een verplichte inschrijving in het UBO-register met de begunstigden en de Kruispuntbank van Ondernemingen KBO. Bovendien moet je verplicht een boekhouding voeren. Daardoor is een maatschap veranderd van een discreet vehikel zonder administratie naar een juridisch platform dat gepubliceerd moet worden en administratieve verplichtingen vergt’, zegt Delboo. ‘Steeds vaker wordt gekozen voor een beheersvolmacht.’ Zoals de naam aangeeft, wordt daarbij een volmacht gegeven om een goed te beheren. Die beheersvolmacht kan, maar hoeft niet bij een notaris te worden opgesteld. De jaarlijkse opvolging is niet meer dan een A4’tje en blijft beperkt tot de begin- en de eindstand.

Wie nadenkt of hij wil schenken, moet zich er uiteraard van bewust zijn dat ‘gegeven is gegeven’. ‘In de praktijk zien we vaak mensen die een schenking willen terugdraaien als het contact verwatert of als een begiftigde nooit meer op bezoek komt. Maar dat kan nooit een reden zijn om een schenking te herroepen’, zegt Soutaer. ‘Aan een schenking kunnen wel voorwaarden gekoppeld worden, zodat de schenking herroepbaar is bij ondankbaarheid.’

De wet somt op wat er onder ‘ondankbaarheid’ valt. Het moet gaan om een aanslag op het leven van de schenker, een begiftigde die zich schuldig maakt aan misdrijven of grove beledigingen tegenover de schenker of een weigering om een schenker in financiële nood levensonderhoud te verschaffen. ‘Een ontbinding om die reden moet voor de rechtbank worden aangevraagd. Probleem is dat grove beledigingen soms moeilijk te bewijzen zijn’, zegt Soutaer. ‘Velen beseffen ook niet dat als ze schenken met voorbehoud van vruchtgebruik, ze niet langer zonder toestemming kunnen verkopen. En ze vergeten vaak dat de verkoopopbrengst hun niet meer volledig toekomt.’

3. Aan wie zal ik schenken?

Een klassieker zijn ouders die aan hun kinderen schenken. ‘De vraag is of je bij een deel van je vermogen je kinderen wilt betrekken. Hebben ze wel de nodige ervaring om dat geld te beheren of moet er nog bijgeleerd worden? En kun je je vinden in hun beleggingsvisie? De jongere generatie zal misschien willen beleggen in cryptomunten, terwijl je dat zelf niet wilt. Je moet er ook over waken dat een schenking geen bron van discussie wordt, je moet er met je kinderen over kunnen praten’, zegt Stremersch. ‘Ook andere familiale gevoeligheden kunnen opspelen. Zeventig- en tachtigjarigen willen doorgaans dat hun vermogen in de familie blijft, maar dat valt niet altijd in goede aarde bij de schoonkinderen.’

Notaris Soutaer krijgt soms de vraag om te schenken aan jonge kinderen of kleinkinderen. ‘Ik raad aan om daar bijzonder voorzichtig mee te zijn: niemand kan de toekomst voorspellen. Je kunt wel een ontbindende voorwaarde opnemen voor het geval de jongere op het slechte pad raakt.’

Daarbij wordt bepaald dat de schenking ongedaan wordt gemaakt als de begiftigde drugs-, alcohol- of gokverslaafd raakt, in een sekte treedt of een strafrechtelijk misdrijf pleegt, met uitzondering van een verkeersdelict. ‘Maar dat vangnet is niet altijd waterdicht, je moet het bewijs kunnen leveren’, zegt Soutaer.

De grootste belastingbesparing kunt u realiseren met een schenking aan verre familieleden of vrienden. Bij een erfenis tussen andere personen dan de (klein)kinderen, broers en zussen wordt de erfbelasting niet berekend per erfgenaam, maar op het totaal. Doordat de tarieven stijgen met het vermogen, loopt ook de belastingfactuur op. De schenkbelasting wordt daarentegen wel per begiftigde berekend. ‘Als mensen schenken aan bijvoorbeeld een neef of nicht, gaan ze daar ofwel heel lang mee wachten – bijna letterlijk tot de laatste dag – ofwel betonneren ze de schenking met een grote vorm van inkomsten’, zegt Delboo.

4. Wat wil ik schenken?

‘Een cadeau is maar beter positief, het mag geen vergiftigd geschenk zijn. Je moet je miserie niet doorschenken’, merkt Stremersch op. ‘Veel jonge kinderen krijgen Lego van de sint, maar zijn geen bouwheren. Op latere leeftijd is dat niet anders: de volgende generatie wil wel het rendement van een huis, maar niet de lasten.’ Neem bijvoorbeeld een appartement dat al 25 jaar in de familie zit en volledig afgeleefd is. Het vraagt veel kosten, en de huur levert een rendement op van amper 1 procent. Is het nog de moeite waard om dat appartement te schenken? Kun je het niet beter verkopen en de verkoopopbrengst schenken? ‘Dezelfde redenering kun je voor familiebedrijven maken. Niet elk kind is geschikt of wil in het familiebedrijf stappen. Vaak durft het begiftigde kind geen neen te zeggen, al zou het dat beter doen’, zegt Stremersch.

Delboo wijst er ook op dat u goed moet nadenken voordat u de gezinswoning wegschenkt: ‘Weet dat de langstlevende echtgenoot geen erfbelasting betaalt op de gezinswoning. Bovendien is er bij de kinderen  doorgaans weinig appetijt om er te gaan wonen. Als de ouder naar het rusthuis gaat, is het misschien een betere optie om de gezinswoning te verkopen en de opbrengst te schenken.’

5. Wanneer schenk ik?

Een schenking doen van roerende goederen, zoals geld, beleggingen en kunst, kan snel. ‘Voor roerende schenkingen kun je zeer lang wachten. Het volstaat dat de schenking geregistreerd is voor het overlijden en kan dus tot op het sterfbed’, zegt Stremersch. ‘Vastgoed schenken daarentegen is een stuk omslachtiger en vraagt opzoekingswerk. Daar gaat gemakkelijk een paar maanden over.’

3
jaar
3Wie meerdere keren aan eenzelfde begunstigde vastgoed wil schenken, kan maar beter drie jaar tussen de schenkingen laten. Bij de berekening van de schenkbelasting houdt de fiscus immers niet alleen rekening met de waarde van de huidige schenking, maar ook met die van eerdere schenkingen in de afgelopen drie jaar.

Ook de fiscaliteit is een argument om tijdig vastgoed te schenken. ‘Wie meerdere keren aan eenzelfde begunstigde vastgoed wil schenken, kan maar beter drie jaar tussen de schenkingen laten’, zegt Soutaer. Dat heeft te maken met het opduweffect in de schenkbelasting, in het vakjargon het ‘progressievoorbehoud’. De tarieven van de schenkbelasting stijgen met de waarde van de schenking. Bij de berekening van de schenkbelasting houdt de fiscus niet alleen rekening met de waarde van de huidige schenking, maar ook met die van eerdere schenkingen in de afgelopen drie jaar.

6. Kunnen er neveneffecten zijn?

Ja, die kunnen er zijn, zowel voor de schenker als voor de begiftigde. ‘Door een schenking kun je bepaalde premies of tegemoetkomingen verliezen of mislopen. Dat is bijvoorbeeld mogelijk voor de inkomensgarantie voor ouderen of het zorgbudget voor een ouder met zorgnood. Vraag dat altijd na bij de betrokken diensten’, zegt Soutaer. Het zorgbudget voor ouderen met zorgnood is een zorgbudget voor 65-plussers met een beperkt inkomen en gezondheidsproblemen. Bij de beoordeling van dat inkomen wordt rekening gehouden met de verkoop of schenking van eigendommen. De inkomensgarantie voor ouderen (IGO) is een uitkering voor 65-plussers die niet over voldoende financiële middelen beschikken. Daarbij wordt ook gekeken naar de waarde van goederen die minder dan tien jaar geleden werden weggeschonken.

De begiftigden moeten waakzaam zijn als ze voor hun huis of appartement de tijdelijke btw-verlaging voor sloop-en-heropbouw genoten. ‘Het belastingvoordeel is er alleen voor wie geen andere woning heeft’, zegt Soutaer. ‘Die voorwaarde moet vijf jaar vervuld blijven. Wie in die periode een woning geschonken krijgt, moet het genoten belastingvoordeel voor het jaar van de wijziging en de resterende jaren van de vijfjarige periode terugbetalen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud