Netto Het antwoord op al uw geldvragen

Zo haalt u toch voordeel uit combinatie van warmtepomp en zonnepanelen

Bij de afschaffing van de terugdraaiende teller voor de eigenaars van zonnepanelen werden vooral de gebruikers van een warmtepomp in combinatie met zonnepanelen als de grootste slachtoffers gezien. Maar door slim gebruik kan een warmtepomp toch nog voordelen hebben.
©Roger Dohmen

De Raad van State liet de afgelopen week weten te kunnen leven met de regeling die de Vlaamse regering uitwerkte om de eigenaars van zonnepanelen te compenseren voor het afschaffen van de virtueel terugdraaiende teller. Die compensatie werd in het leven geroepen nadat het Grondwettelijk Hof beslist had dat de terugdraaiende teller afgeschaft werd.

Slimme warmtepompen kunnen communiceren met de zonnepanelen.
Hans Boon
Zaakvoerder Klimaterra

Het gevolg van die beslissing is dat de aanrekening van de netvergoeding voor eigenaars van zonnepanelen voortaan gebeurt op basis van de data van de digitale meter. Eigenaars van zonnepanelen moeten dus niet langer het forfaitaire prosumententarief betalen voor hun gebruik van het net, maar betalen nu voor het reële gebruik. Bovendien kunnen ze hun overtollige elektriciteit nog wel op het net zetten, maar dan wel tegen een veel lager tarief dan voordien.

De essentie

Eigenaars van warmtepompen worden vaak gezien als de grootste gedupeerden van het wegvallen van de terugdraaiende teller.

Slimme warmtepompen kunnen het zelfverbruik opkrikken door warmte te bufferen tijdens zonnige uren.

De invoering van het capaciteitstarief vormt geen probleem. Om piekverbruik te vermijden worden warmtepompen uitgeschakeld als andere toestellen aan het werk zijn.

Warmtepompen vormen een geschikte combinatie met dynamische elektriciteitscontracten. Ze worden ingeschakeld als de prijzen het laagst zijn.

De compensatieregeling zou volgens Vlaams minister van Omgeving en Energie Zuhal Demir (N-VA) een financieel rendement van 5 procent op de investering in de installatie moeten opleveren. Maar de vraag is of dat ook opgaat voor mensen die een warmtepomp met zonnepanelen combineren. Doorgaans hebben die uit de kluiten gewassen zonnepaneelinstallaties geplaatst, met de bedoeling het grootste deel van de productie in de zomer op het net te zetten om die er in de winter weer af te halen.

Daardoor lijken ze nu in een situatie te zitten die het terugverdiensysteem voor hun zonnepanelen onderuithaalt. Ze zullen veel stroom tegen lage prijs - pakweg 4 tot 5 cent per kilowattuur - op het net zetten. Nadien halen ze de elektriciteit weer van het net tegen een veel hogere prijs van zo’n 25 tot 27 cent per kilowattuur (kWh).

Zelfverbruik verbeteren

Eigenaars van zonnepanelen zullen ernaar moeten streven hun zelfverbruik te verbeteren. Dat wil zeggen dat ze hun verbruik beter moeten laten samenvallen met de productiemomenten van hun zonnepanelen.

‘Het prosumententarief was gebaseerd op een zelfverbruik van 27 procent van de productie van uw zonnepanelen’, zegt Bram Claeys, adviseur bij Regulatory Assistance Project, een internationale organisatie die advies verstrekt over de energietransitie. ‘Als u er nu met de digitale meter in slaagt boven een zelfverbruik van 27 procent uit te komen, dan gaat dat in de goede richting. Maar met de terugdraaiende teller werd wel alle elektriciteit die u produceerde gecompenseerd tegen het volle tarief. Dat verdwijnt.’

Volgend jaar wordt het capaciteitstarief ingevoerd. Het distributienettarief dat u betaalt, wordt dan gebaseerd op uw piekverbruik.

‘U zult het zelfverbruik dus significant moeten verhogen om dat nadeel te compenseren. Hoeveel hangt af van de situatie. Met een gemiddelde zonnepaneleninstallatie van 4 kilowattpiek (kWp) gaat u er door de afschaffing van de terugdraaiende teller niet noodzakelijk op achteruit. Bij grote installaties en een kleiner verbruik kan dat moeilijker liggen. Als vuistregel denk ik dat mikken op ongeveer 50 procent zelfverbruik nodig is om het rendement van uw zonnepanelen op hetzelfde niveau te houden als met de terugdraaiende teller. Dat betekent niet dat die zonne-installatie bij een lager zelfverbruik plots onrendabel wordt, integendeel.’

Slimme warmtepompen

De nieuwe generatie warmtepompen maakt het mogelijk beter in te spelen op de productie van de zonnepanelen, wat het zelfverbruik ten goede komt. ‘Slimme warmtepompen kunnen communiceren met de zonnepanelen’, zegt Hans Boon, de zaakvoerder van Klimaterra, een specialist in geothermische installaties. ‘De pomp krijgt een signaal van de zonnepanelen als ze in werking treden en dan is het de bedoeling om zoveel mogelijk van die productie meteen te gebruiken.’

De investering in geothermie is groter, maar ze betaalt zichzelf terug door een lagere stroomfactuur.
Hans Boon
Zaakvoerder Klimaterra

Een warmtepomp in combinatie met vloerverwarming en een boilervat voor warm water heeft een grote buffer. ‘We drijven de temperatuur van het water bijvoorbeeld op van 55 naar 65 graden, zodat minder opgeslagen warm water nodig is als u een douche neemt’, zegt Boon. ‘Maar ook in de vloerverwarming kunnen we een buffer aanleggen door de temperatuur tijdelijk van 21 naar 23 graden op te drijven. Nadien kan de warmtepomp ongeveer acht tot tien uur uitgeschakeld zijn zonder dat dat minder warmtecomfort oplevert. De uren overbruggen waarin de zonnepanelen geen energie leveren is dus vrij makkelijk.’

Capaciteitstarief

Vanaf volgend jaar wordt ook het zogenaamde capaciteitstarief ingevoerd. Vandaag wordt het volledige bedrag van de distributienettarieven bepaald door de hoeveelheid stroom die u afneemt. Vanaf 2022 wordt die vergoeding niet langer gebaseerd op het totale verbruik in kilowattuur, maar geeft het piekverbruik in kilowatt (kW) de doorslag. De digitale meter zal iedere maand het kwartier nemen waarin het hoogste vermogen van het net wordt gevraagd. Het gemiddelde van die maandpieken bepaalt het jaarlijkse capaciteitstarief dat u moet betalen.

Een zelfverbruik van ongeveer 50 procent is nodig om het rendement van uw zonnepanelen op hetzelfde niveau te houden als met de terugdraaiende teller.'
Bram Claeys
adviseur bij Regulatory Assistance Project.

Volgens Boon is de vrees ongegrond dat het nieuwe systeem hoge avondpieken zal opleveren op het ogenblik dat eigenaars van een warmtepomp de wasmachine, de oven en andere huishoudtoestellen gebruiken. ‘Om piekverbruik te vermijden slaat de slimme warmtepomp niet aan op het moment dat al veel andere apparaten aan het werk zijn. Als die apparaten weer uitgeschakeld zijn, kan de warmtepomp in werking treden.’

Hoeveel verbruikt een warmtepomp?

Warmtepompen halen de warmte voor de verwarming van uw huis en uw sanitair water uit de lucht of de grond. Maar om die installatie te laten werken is elektriciteit nodig. Met een geothermische warmtepomp, een installatie die haar warmte uit de grond haalt, produceert u per kilowattuur (kWh) elektriciteit 5,5 kWh aan verwarming. Koeling kost bij dat systeem bijna niets. Er is dan ook vele malen minder energie nodig om uw woning op temperatuur te houden dan bij andere verwarmingssystemen.

Een doorsneegezin van vier dat in een huis van 250 vierkante meter woont, heeft met een geothermische warmtepomp een verbruik van 3.500 kWh per jaar voor zijn verwarming. Dat is ongeveer evenveel als het verbruik per jaar voor alle andere elektrische apparaten in huis. Met een gasketel of stookolieketel zouden ze meer dan 15.000 kWh verbruiken.

Hebt u een luchtwarmtepomp dan ligt het rendement lager. Met zo’n pomp produceert u per kWh elektriciteit minder dan 4 kWh aan verwarming. Koeling is bij die systemen mogelijk, al zal de compressor daarbij ook energie verbruiken. In dat geval bedraagt het verbruik 5.500 kWh per jaar.
‘Met een lucht-waterwarmtepomp zult u zo’n 1.700 euro per jaar aan elektriciteit betalen’, zegt Hans Boon, de zaakvoerder van Klimaterra, een specialist in geothermische installaties. ‘Dat is ongeveer evenveel als de gasrekening voor een gelijkaardige woning. Maar met een geothermische pomp bedraagt de rekening ongeveer 1.000 euro per jaar. Geothermie is iets duurder als investering, maar u haalt het verschil eruit.’

‘Bovendien draaien goed gedimensioneerde warmtepompen vele uren en moeten ze niet in korte tijd een groot vermogen leveren. Als het vermogen lager is en gespreid in de tijd, zullen de pieken in capaciteit zeker niet hoger zijn dan bijvoorbeeld die van een elektrisch kookvuur.’

Dynamische contracten

De energieleverancier Engie zette afgelopen week als eerste een dynamisch contract voor particulieren in de markt. Met zo’n contract kan de klant inspelen op de laagste elektriciteitsprijzen die op de markt worden aangeboden. Door het elektriciteitsverbruik van bepaalde toestellen en toepassingen zo veel mogelijk te laten samenvallen met de uren met lage prijzen kunnen de contracten lonen voor de klant. Het is op die manier ook mogelijk nog meer gebruik te maken van duurzaam opgewekte energie. Die is er in grotere mate als de zon schijnt of als er wind is.

‘Dynamische contracten zijn zeker ook interessant voor eigenaars van een warmtepomp’, zegt Boon. ‘Dankzij de digitale meter gaan we kunnen vaststellen wanneer de elektriciteit het goedkoopst is en zal de warmtepomp zo veel mogelijk actief zijn op dalmomenten. Die technologie kan worden geactiveerd met één druk op de knop bij de warmtepompen die we in de jongste vijf jaar hebben geplaatst.’

‘Oudere’ warmtepompen

‘Toen wij onze warmtepomp vier jaar geleden kochten, was die nog niet zo slim’, zegt Claeys. ‘We beperken ons tot wat die warmtepomp wel kan, maar dat is in feite een heel rudimentaire sturing. Nadat wij ’s morgens allemaal gedoucht hebben, slaat de pomp aan omdat de temperatuur van het water gezakt is. Het verbruik van onze warmtepomp valt dan samen met de productie van onze zonnepanelen. Dat maakt het zelfverbruik van de elektriciteit van onze zonnepanelen hoger.’

Claeys beschikt nog maar sinds eind augustus 2020 over een digitale meter en kan dus nog geen conclusies op basis van een volledig jaar trekken. ‘We hebben niet alleen een warmtepomp maar ook een elektrische auto en dat leverde ons in de voorbije maanden een zelfverbruik van 66 procent op. Daar zitten natuurlijk wintermaanden in met relatief weinig productie. Dat maakt het makkelijk om tot een hoog zelfverbruik te komen, want de productie was beperkt en de consumptie hoog. De uitdaging zal zijn om dat op peil te houden in de maanden die komen.’

Claeys kijkt ook al uit naar de invoering van de dynamische tarieven. ‘Vanaf dan wil ik het opladen van de auto en de werking van de warmtepomp veel fijner aansturen. Maar daarvoor zal ik dan wel een nieuwe applicatie aan mijn digitale teller moeten koppelen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud