Welke gevolgen voor uw portefeuille heeft verhuis naar buitenland?

©ANP XTRA

Na uw zomervakantie de knoop doorgehakt om tijdelijk of permanent in het buitenland te gaan wonen? Met een verhuizing over de landsgrenzen gooit u niet alleen uw leven om, er zijn ook verregaande gevolgen voor uw portemonnee en uw vermogen.

‘Het is hier toch veel aangenamer leven, hier wil ik komen wonen.’ Was dat uw besluit na uw zomervakantie? Of had u bij de aankoop van een tweede verblijf al in het achterhoofd om er op termijn permanent te gaan wonen? Misschien wilt u graag als expat gaan werken? Wat ook uw drijfveer is, een verhuizing over de landsgrenzen heeft verregaande financiële gevolgen. ‘Die zijn er niet alleen voor wie permanent het land verlaat, maar kunnen er evengoed zijn voor wie een paar maanden gaat overwinteren in warmere oorden’, weet Evelyne Van Der Elst, advocaat gespecialiseerd in de begeleiding van immigratie- of emigratieprocessen bij Cazimir.

Ook voor wie gaat overwinteren in warmere oorden, kunnen er belangrijke gevolgen zijn.

Gelukkig kiezen de meeste Belgen nog altijd voor Europese landen. ‘Gelukkig’ omdat door de Europese wetgeving de complicaties beperkt zijn voor wie in de Europese Economische Ruimte (EER) blijft. Die omvat naast de landen van de Europese Unie ook IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland. De uitdaging is veel groter voor wie het verder gaat zoeken.

1. Welke verblijfsdocumenten hebt u nodig?

Voor een reis in Europa moet u zelden of nooit uw identiteitskaart bovenhalen. Maar zodra u meer dan drie maanden elders gaat wonen, moet u registratieverplichtingen vervullen. Zo moet u bij de bevoegde lokale overheid een ‘verklaring van inschrijving’ aanvragen en kunnen aantonen dat u over voldoende bestaansmiddelen beschikt om uzelf - en desgevallend uw gezin - te onderhouden, zonder ten laste te vallen van de lokale sociale bijstand. Als u aan het werk bent, volstaan loonfiches. Wie al met pensioen is, zal vaste inkomsten zoals een pensioenuitkering of inkomsten uit spaargeld moeten aantonen. Daarnaast zal altijd een bewijs van ziekteverzekering worden gevraagd.

Voor landen buiten de Europese Unie hebt u een visum nodig. Dat lijkt evident voor bestemmingen zoals de VS, Zuid-Afrika en Canada, maar geldt ook veel dichter bij huis voor bijvoorbeeld Monaco, Andorra of Zwitserland. ‘Om te weten of u een visum zal krijgen, zal de immigratiewetgeving van het betrokken land worden geanalyseerd’, zegt Van Der Elst. Tal van landen - waaronder België - staan immigratie alleen toe als u er gaat werken als werknemer of zelfstandige. In die landen is het niet evident om een visum te krijgen om te gaan rentenieren. ‘Zo is er in Canada en de Verenigde Staten een significante investering in de lokale economie of in vastgoed nodig om een ‘investor visum’ te krijgen’, zegt Van Der Elst.

2. Laat u zich uit het Belgisch bevolkingsregister uitschrijven?

Voor uw vertrek uit België moet u ook hier formaliteiten afhandelen: u moet zich uitschrijven uit het bevolkingsregister in uw gemeente of stad. Eens in het buitenland laat u zich het best registreren bij de Belgische consulaat. Zo kan u administratieve bijstand krijgen bij onder andere de aanvraag van een Belgisch paspoort, het inschrijven van kinderen of een overlijden.

‘Het is belangrijk te beseffen dat een uitschrijving grote gevolgen heeft (zie verder). Wie nog niet zeker is of de verhuizing permanent is, kan zich registreren als ‘tijdelijk afwezig’ uit België’, zegt Van Der Elst. Die status kan u twaalf maanden aanhouden. Nadien moet u kiezen: ofwel terugkeren naar België ofwel u vestigen in het buitenland.

3. Hoe zit het met de ziektekosten?

Een kwaaltje, een ernstige ziekte of een ongeval? In België is de gezondheidszorg vlot toegankelijk en door de tussenkomst van de sociale zekerheid ook betaalbaar. Maar voor elk gezondheidsprobleem naar België terugkeren, is geen optie. Hoe uw medische kosten in het buitenland vergoed worden, verschilt van land tot land en naargelang u met pensioen bent of nog professioneel actief.

Als u een Belgisch pensioen krijgt en verhuist naar een land in de EER, dan hebben zowel u als de personen ten laste recht op geneeskundige verzorging in het nieuwe woonland en dat op kosten van de Belgische ziekteverzekering. U moet wel uw Belgisch ziekenfonds voor uw vertrek op de hoogte brengen. ‘Belgische gepensioneerden behouden het recht om bij een ernstige ziekte terug naar België te keren. Krijgt u een pensioen dat (deels) gefinancierd wordt door een andere lidstaat, dan is uw geneeskundige zorg ten laste van het land waar u het grootste deel van uw carrière werkte’, zegt Van Der Elst.

©Filip Ysenbaert

Blijft u na uw emigratie in de EER aan de slag als werknemer of zelfstandige? Dan bent u onderworpen aan het socialezekerheidsstelsel van het land waar u werkt en socialezekerheidsbijdragen betaalt. U bent gedekt onder dezelfde tarieven en voorwaarden als de inwoners van dat land. U moet zich inschrijven bij een ziekenfonds in uw nieuwe woonland, want uw Belgische ziekteverzekering wordt stopgezet. Breng vooraf uw Belgisch ziekenfonds op de hoogte.

De situatie is een stuk ingewikkelder als u de EER verlaat. ‘Ga na of België met dat land een bilateraal verdrag over de sociale zekerheid heeft gesloten. Daarin is geregeld welk land de geneeskundige zorgen ten laste neemt. Omdat de ziekteverzekering niet overal zo uitgebreid is als in België, is het verstandig een bijkomende privéverzekering te overwegen’, adviseert Van Der Elst.

4. Waar betaalt u belastingen?

Rijksinwoners van België betalen hier belastingen op hun wereldwijde vermogen. De fiscus hanteert twee vermoedens van rijksinwonerschap: u bent ingeschreven in het Belgisch bevolkingsregister of u bent gehuwd en uw gezin is in België gevestigd. Voorts is een duurzame en stabiele fysieke aanwezigheid in België vereist, rekening houdend met de locatie van uw familiale, professionele, culturele en economische belangen. Natuurlijke personen wier ‘zetel van fortuin’ of feitelijke woonplaats in België is gelegen, zal de fiscus ook beschouwen als Belgische rijksinwoners en dus in België belasten.

Maar ook andere landen hebben interne bepalingen die aangeven of iemand een rijksinwoner van het betreffende land is. ‘Bij wie banden heeft met verschillende landen ontstaan wel eens discussies over het inwonerschap. Als iemand het risico loopt in twee landen beschouwd te worden als een rijksinwoner, bieden de dubbelbelastingverdragen vaak een uitweg. Die bepalen welk land bevoegd is voor de heffing op een specifiek inkomen’, zegt Wim Vermeulen, advocaat bij Cazimir.

Voor de inkomstenbelastingen heeft België met heel wat landen dubbelbelastingverdragen gesloten. Maar als u gaat wonen in een land waarmee Brussel zo geen verdrag heeft - zoals Monaco - hebt u die bescherming niet en loopt u het risico simultaan in twee landen belast te worden.

5. Krijgt u nog een pensioen?

Bent u al met pensioen? Geen probleem, een Belgisch pensioen kan nagenoeg overal ter wereld worden uitbetaald. Het volstaat om de pensioendienst twee maanden voor uw vertrek schriftelijk op de hoogte te brengen van uw nieuw adres. Wel zal u jaarlijks via een formulier moeten aantonen dat u nog in leven bent. Alleen als u in Duitsland, Frankrijk of Nederland woont, hoeft dat niet.

Wordt u pas na uw emigratie pensioengerechtigd? Wie in een lidstaat van de Europese Economische Ruimte of in Zwitserland woont, moet zijn pensioen aanvragen bij de bevoegde autoriteiten in het woonland. In alle andere landen wendt u zich het best tot de Belgische pensioendiensten.

6. Wat gebeurt er met uw erfenis?

In welk land u woont, is bepalend voor de afwikkeling van uw nalatenschap. In een Europese context bepaalt de Erfrechtverordening welk erfrecht zal spelen. Volgens het algemeen principe is dat het recht van het land waar u uw verblijfplaats hebt. ‘Maar zelfs als u maar af en toe in het buitenland verblijft, zal niet automatisch het Belgische recht van toepassing zijn. Indien nodig kan u met een (internationaal) testament uitdrukkelijk kiezen voor het Belgisch recht’, zegt Van Der Elst. Ook bij een eventuele echtscheiding kan de verdeling van uw bezittingen tussen u en uw partner er anders uitzien dan in België, afhankelijk van welk huwelijksvermogensrecht van toepassing is.

Voor landen buiten Europa spelen de regels van het internationaal privaatrecht bij de afhandeling van een erfenis. De uitkomst hangt wel van land tot land af, een algemene regel is er niet.

Moeten uw erfgenamen in België of in het buitenland successierechten betalen? Zoals bij de inkomstenbelasting is het rijksinwonerschap het aanknopingspunt. Bij het overlijden van een Belgische rijksinwoner moeten in België successierechten worden betaald op het wereldwijd vermogen van de overledene. Is iemand geen inwoner meer van ons land, dan moeten alleen Belgische successierechten betaald worden op het vastgoed in België.

Omdat sommige landen geen erfbelasting kennen, kan het voor uw nalatenschap voordelig zijn een rijksinwoner van dat land te zijn.

Of iemand voor de heffing van successierechten als een rijksinwoner van België beschouwd wordt, is alweer een feitelijke beoordeling. ‘Omdat sommige landen geen erfbelasting kennen, kan het voor de nalatenschap voordelig zijn om rijksinwoner te zijn van een ander land dan België’, zegt Van Der Elst. ‘Dat is bijvoorbeeld zo in Cyprus of Portugal. Italië kent een vrijstelling tot een vermogen van een miljoen euro, daarboven geldt voor de afstammelingen maar een tarief van 4 procent.’

Let wel, sommige landen gebruiken het rijksinwonerschap van de erfgenamen als een aanknopingspunt voor de heffing van belastingen. ‘Beschouwen twee landen iemand als een rijksinwoner, dan is het risico op een dubbele belasting groot. Er is maar één dubbelbelastingverdrag om een dubbele erfbelasting te vermijden: met Frankrijk’, zegt Vermeulen. Wel voorziet de Belgische wetgeving in een vangnet. De in het buitenland verschuldigde successierechten mogen worden afgetrokken van de in België te betalen som.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect