netto

Waarom biedt het huwelijk nog altijd beste bescherming?

Tussen 1 januari en 10 juni van dit jaar hebben 32.510 Belgen bij de gemeente laten registreren dat ze samenwonen, terwijl er slechts 24.372 in het huwelijksbootje zijn gestapt. Het is voor het eerst dat in ons land meer mensen voor wettelijk samenwonen dan voor een huwelijk kiezen.

'Bij velen, vooral vrouwen, merken we een soort afkeer van het instituut huwelijk', verklaart socioloog Dimitri Mortelmans (Universiteit Antwerpen) in Het Nieuwsblad. 'Men ziet het als iets van de vorige generaties, en vooral bij vrouwen is er een beeld van machtsonevenwicht in hun nadeel." Mortelmans ziet een enorme stijging van het totale aantal mensen dat gaat samenwonen. De groep "wettelijke samenwoners" is volgens hem maar het topje van de ijsberg. "De statistieken tonen dat een grote groep veertigers en vijftigers die al een huwelijk achter de rug hebben, daarna herpartneren', zegt dan weer relatie-experte Rika Ponnet. 'Bijna 80 procent vindt een nieuwe, duurzame relatie. Maar zij kiezen voor een latrelatie of voor wettelijk samenwonen als nieuwe relatievorm.'

De keuze tussen de twee vormen van samen leven kan belangrijke gevolgen hebben. ‘De voorbije jaren heeft de wetgever inspanningen geleverd om de verschillen tussen beide samenlevingsvormen weg te werken. Maar nog altijd biedt een huwelijk een veel ruimere juridische bescherming’, zegt Eric Spruyt, notaris-vennoot bij Berquin Notarissen en docent aan de KU Leuven en de HUB Brussel. De belangrijkste aandachtspunten zijn de verdeling van de inkomsten en bezittingen en wat er gebeurt na het overlijden van de partner.

Inkomsten en bezittingen

Een huwelijk regelt het lot van de inkomsten en bezittingen van de partners. Wie geen huwelijkscontract opstelt, valt onder het wettelijke stelsel. Bondig gesteld behoren de inkomsten van na het huwelijk tot het gemeenschappelijk vermogen. Bezittingen van voor het huwelijk, erfenissen en schenkingen behoren tot het eigen vermogen van de partners. Wie wil afwijken van de wettelijke spelregels, kan bij de notaris een huwelijkscontract laten opstellen.

‘Voor wettelijke samenwoners bevat het burgerlijk wetboek een vorm van een beperkt stelsel van scheiding van goederen, maar inhoudelijk stelt dat niet zoveel voor. In tegenstelling met gehuwden ontstaat tussen wettelijke samenwoners tijdens hun relatie geen vermogensrechtelijke band’, zegt Eric Spruyt.

Volgens de wet behoudt een wettelijk samenwonende partner zijn beroepsinkomsten en de goederen (en de inkomsten daaruit) waarvan hij de eigendom kan bewijzen. De bezittingen (en de inkomsten daaruit) waarvan het niet mogelijk is de exclusieve eigendom aan te tonen, worden geacht in onverdeeldheid aan de partners toe te behoren. Voorts zegt de wet dat de wettelijke samenwoners hun samenwoning ‘naar goeddunken’ kunnen regelen via een samenwoningsovereenkomst.

Na overlijden

Zowel gehuwden als wettelijke samenwoners erven automatisch van elkaar. Daarvoor is geen testament nodig.

Het huwelijksvermogensstelsel bepaalt in grote mate wat gehuwden elkaar nalaten. ‘De langstlevende heeft het wettelijk vruchtgebruik op alle roerende en onroerende bezittingen. Dat is minstens het vruchtgebruik op de gezinswoning met alle huisraad en meubilair, de zogenaamde reserve’, preciseert Eric Spruyt. Zijn er geen kinderen? Dan erft de langstlevende het volledige gemeenschappelijke vermogen.

Bij een wettelijke samenwoning erft de langstlevende alleen het vruchtgebruik van de gezinswoning en de aanwezige huisraad. Maar dat biedt geen garantie. Wettelijke samenwoners kunnen elkaar door een testament of een schenking onterven, zelfs zonder medeweten van de partner. Gehuwden daarentegen kunnen elkaar slechts in heel uitzonderlijke omstandigheden onterven.

Wettelijke samenwoners die elkaar meer uit hun erfenis willen toestoppen dan wettelijk bepaald, moeten actie ondernemen. ‘Wil je de langstlevende bijvoorbeeld andere goederen laten erven? Dan is een testament noodzakelijk. Maar een testament kan altijd herroepen worden, waardoor de langstlevende geen zekerheid heeft.’ Dat is bij gehuwden helemaal anders. ‘Als via een huwelijkscontract het erfrecht conventioneel uitgebreid is, kan dat niet zomaar eenzijdig gewijzigd of herroepen worden’, zegt Eric Spruyt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect