analyse

Nieuwe erfenisregels, nieuw testament

De nieuwe erfenisregels die na de zomervakantie van kracht worden, zijn voor veel mensen een aanleiding om hun testament te herbekijken. Wat moet u weten?

Alleen al in het eerste halfjaar registreerden de notarissen 30.217 testamenten in het Centraal Register van Testamenten (CRT). Dat zijn er 12 procent meer dan tijdens in het eerste halfjaar van 2017, toen 26.944 testamenten werden geregistreerd. Het gaat zowel om nieuwe testamenten als om aanpassingen. ‘De afgelopen maanden hebben de notarissen veel vragen gekregen over de nieuwe erfenisregels die op 1 september ingaan. Voor veel mensen was dat de gelegenheid om hun persoonlijke situatie te herbekijken. Vaak volgde dan een ingreep via een testament’, zegt notaris Bart van Opstal.

Wat verandert er?

Veel mensen hebben niet gewacht op 1 september en hebben al een testament opgemaakt waarin ze aangeven gebruik te willen maken van de nieuwe regels.

Nieuw is dat je via het testament een groter deel van de nalatenschap kan nalaten aan niet-reservataire erfgenamen. Dat is een gevolg van de aanpassing van de wettelijke reserve, het deel van de erfenis dat is voorbehouden voor de beschermde wettelijke erfgenamen, zoals je kinderen of je echtgenoot. Vandaag varieert de reserve van de kinderen naargelang hun aantal. Mensen met drie of meer kinderen zien hun beschikbare deel slinken tot een kwart. Vanaf 1 september hebben alle kinderen samen nog recht op slechts de helft van de nalatenschap, ongeacht het aantal kinderen. Over de andere helft kunnen de ouders vrij beslissen aan wie het toekomt.

Nog een nieuwigheid: vanaf 1 september zijn ouders niet langer beschermde erfgenamen. Vooral voor wie geen kinderen heeft, is dat een grote verandering. ‘De ouders blijven erfgenamen, maar de hervorming maakt het mogelijk hen te onterven en zo andere erfgenamen - zoals de partner - te bevoordelen’, zegt Van Opstal.

Moet je voor een testament langsgaan bij de notaris?

Je kan perfect zelf een testament opstellen, zolang het maar aan de vormvereisten voldoet. Je moet het zelf schrijven - het mag geen getikte tekst zijn of je mag het niet door iemand anders laten uitschrijven - en je moet het dateren en ondertekenen.

Dat hoeft niet noodzakelijk op papier. In principe mag je je testament op een bierviltje, een envelop of zelfs een stuk hout schrijven. ‘Het is wel aanbevelenswaardig ook een eigenhandig testament bij de notaris in bewaring te geven. Anders bestaat het risico dat het testament verloren geraakt of zelfs wordt achtergehouden door een benadeelde erfgenaam.’

Het is geen luxe om een zelf opgesteld testament even te laten nalezen door een notaris. Ongeveer de helft van de eigenhandige testamenten bevatten fouten die het testament ongeldig of onuitvoerbaar maken. ‘Bovendien geeft een eigenhandig testament vaker aanleiding tot conflicten’, zegt Van Opstal. Benadeelde erfgenamen voeren vaak aan dat de opsteller het testament niet zelf heeft geschreven, dat de handtekening niet de zijne is of dat de opsteller onder druk stond van de bevoordeelde erfgenamen.

Hoe gebeurt de opstelling van een testament bij de notaris?

Bij de notaris kan je aankloppen voor een notarieel testament, dat meer rechtszekerheid biedt dan een eigenhandig testament. Zo’n testament dicteer je aan de notaris in de aanwezigheid van twee neutrale getuigen (geen familieleden of begunstigden van het testament). De notaris schrijft het testament, leest het vervolgens voor en daarna ondertekenen alle aanwezigen het.

Wie een notarieel testament laat opstellen, is zeker dat het aan alle vormvereisten voldoet, juridisch correct is en dus ook uitvoerbaar is. De notaris is verplicht elk notarieel testament te registreren in het CRT. Bij een overlijden wordt dat register geraadpleegd om te achterhalen of er een testament is en welke notaris het bewaart.

Wat kost een testament?

Een eigenhandig testament opstellen kost niets. Als je het in bewaring geeft bij een notaris, die het opneemt in het CRT, betaal je daar ongeveer 100 euro voor.

‘Een eigenhandig testament brengt na het overlijden meer formaliteiten en kosten met zich mee’, zegt Van Opstal. In tegenstelling tot bij een notarieel testament moet bij een eigenhandig testament altijd de rechtsgeldigheid worden gecontroleerd door een rechter. Daarvoor is een dagvaarding nodig. Die wordt opgesteld door een advocaat, die daarvoor ook een ereloon aanrekent.

Voor een notarieel testament betaal je 250 à 400 euro, afhankelijk van de complexiteit van het testament. Dat omvat het ereloon van de notaris, de kosten voor de registratie en bewaring en de vergoeding voor de twee neutrale getuigen.

Wat met een erfenis in het buitenland?

Er bestaat ook een internationaal testament, bijvoorbeeld voor mensen die naar het buitenland verhuizen of van wie een deel van de nalatenschap (denk aan geld, beleggingen of vastgoed) in het buitenland zit.

Een internationaal testament is een notarieel testament dat beantwoordt aan internationale vormvereisten. Het wordt ook opgenomen in het Centraal Register, dat raadpleegbaar is voor buitenlandse notarissen. Als een Belg naar Spanje is verhuisd en daar overlijdt, kan de Spaanse notaris via het register achterhalen of in ons land een testament is opgemaakt en welke notaris het bijhoudt.

Lees meer over het nieuwe erf- en huwelijksvermogensrecht in de Erfenisgids van Netto, zaterdag 1 september bij De Tijd

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content