Netto Het antwoord op al uw geldvragen
Advertentie

Uw prangende vragen over erfenissen beantwoord

Voor het derde jaar op rij kregen lezers van Netto/De Tijd de kans hun prangende erfenisvragen voor te leggen aan een notaris. De klassieker ‘kan ik mijn kinderen onterven’ ontbrak ook dit jaar niet. ‘Kan ik mijn ouders onterven’ was een opmerkelijke nieuwkomer die meteen met stip bovenaan in de lijst van meest gestelde vragen belandde. Een greep uit de vragen die u het meest beroeren.
Advertentie
Woensdagavond streken 28 notarissen en juristen neer op de redactie.Ze belden 200 lezers op met het antwoord op een vraag die zij hebben over hun erfenis. ©Kristof Vadino

Kan de fiscus moeilijk doen?

Mijn ouders verkopen hun woning en delen de geldsom cash uit aan de kinderen. Kan het zijn dat de fiscus na hun dood wil weten waar de opbrengst van de verkoop naartoe is, en de nabestaanden toch belast voor de waarde van de verkoop van de woning?

De fiscus gaat ervan uit dat alle goederen die de overledene in de drie jaar voor zijn overlijden bezat, in zijn nalatenschap vallen, geeft notarieel jurist Pieter Vanthourout aan. Kunnen de erfgenamen niet bewijzen dat de ouders de verkoopopbrengst weggeschonken hebben aan de kinderen, dan dreigen ze inderdaad erfbelasting te moeten betalen op de verkoopopbrengst als de ouders binnen drie jaar overlijden.

©Kristof Vadino

Maar zelfs als die bewijzen er zijn, bijvoorbeeld via begeleidende brieven van de bankoverschrijvingen, is het mogelijk dat de kinderen alsnog erfbelasting moeten betalen op dat bedrag. Dat zal het geval zijn als de verkoopopbrengst minder dan drie jaar voor het overlijden werd geschonken zonder dat daar schenkbelasting op betaald werd.

Het veiligste om te doen is dus ten eerste ervoor te zorgen dat er sporen zijn waarmee de kinderen kunnen aantonen dat de ouders de verkoopopbrengst aan hen geschonken hebben, en ten tweede dat zij op die schenking schenkbelasting betalen. In dat geval hebben de kinderen definitief afgerekend met de fiscus, waardoor bij het overlijden van de ouders die verkoopopbrengst niet belast zal worden met een erfbelasting.

Welke documenten moeten worden opgemaakt?

Ik ben enige zoon. Mijn moeder leeft nog, maar mijn vader overleed in 2011. Ik erfde toen de blote eigendom van de helft van de gezinswoning en de helft van het spaargeld. Moet dat niet ergens in de eigendomsakte van die woning opgenomen worden? Idem voor het spaargeld. Dat werd door de notaris wel geïnventariseerd, maar had dat niet overgeschreven moeten worden naar mijn rekening?

‘Voor de gezinswoning hoeft er geen nieuwe eigendomstitel opgemaakt te worden zolang ze niet verkocht wordt’, zegt notarieel jurist Pieter Vanthourout. ‘Bij het overlijden stelt de notaris de akte van erfopvolging op. Daaruit blijkt wie de woning geërfd heeft. Uit de aangifte van nalatenschap zal vervolgens blijken over welke woning het gaat. Op basis van die twee documenten samen kan de eigendomsverdeling van de woning gereconstrueerd worden.’

Ook voor het spaargeld is alles correct verlopen. De zoon heeft op dit moment enkel de blote eigendom geërfd, de moeder bezit nog het vruchtgebruik. Ook daar kan de opdeling via de akte van erfopvolging en de aangifte nalatenschap opgesnord worden. ‘De zoon kan wel vragen dat de bank de rekeningen gesplitst inschrijft op naam van hem als blote eigenaar en op naam van zijn moeder als vruchtgebruiker. Gebeurt dat niet, dan riskeert de zoon een tweede maal belast te worden op dat spaargeld wanneer zijn moeder overlijdt. Een gevolg van die wijziging is wel dat de bewegingsvrijheid van de moeder aan banden wordt gelegd. Ze zal dan altijd de toestemming van haar zoon nodig hebben om verrichtingen uit te kunnen voeren met het geld’, geeft Vanthourout aan.

Als later uw moeder overlijdt, zult u de volle eigenaar worden van dat spaargeld. Op dat moment zal dat geld worden overgeschreven naar uw rekening.

Niets voor de ouders

Ik ben een kinderloze single en heb geen contact meer met mijn ouders. Kan ik vermijden dat zij van mij erven?

Aangezien u geen kinderen hebt, kunt u momenteel uw ouders niet onterven. Zij moeten elk minstens een kwart van uw nalatenschap erven. Zijn uw beide ouders nog in leven en hebt u broers of zussen, dan moet elke ouder een kwart erven en gaat de andere helft naar uw broers en zussen. Leeft nog slechts een van uw ouders, dan gaat een kwart naar die nog levende ouder, en vloeit het andere 3/4de naar de broers en zussen.

Erfenisgids

Het nieuwe erfrecht in 30 vragen en antwoorden

Hebt u De Erfenisgids gemist? Geen nood, dit Netto-magazine is los te koop in de krantenwinkel. Prijs: 6,90 euro. Klik hier voor uw kortingsbon van €2.

Bent u abonnee van De Tijd? Klik hier om de gids (PDF versie) te lezen.

Vandaag zijn ouders reservataire erfgenamen. Dat betekent dat ze hun erfdeel kunnen opeisen via een ‘vordering tot inkorting’ als u dat deel aan iemand anders toegewezen zou hebben. Mocht u in de toekomst huwen of wettelijk samenwonen, dan kunt u de reserve van uw ouders wel uitschakelen ten voordele van uw partner door bijvoorbeeld een testament in die zin op te stellen.

Maar er is goed nieuws. Vanaf het najaar 2018-begin 2019, als het nieuwe erfrecht in werking treedt, luidt het antwoord op uw vraag anders. Ouders zullen nog steeds erven, maar ze hebben geen ‘reserve’ meer. Dat betekent dat u in de toekomst wel uw ouders zult kunnen onterven in bijvoorbeeld een testament. Daarop bestaat slechts één uitzondering: als uw ouders behoeftig zijn, zal er een beperkte en tijdelijke onderhoudsverplichting bestaan.

Niets voor de kinderen, alles voor de kleinkinderen

Ik wil mijn twee kinderen niets nalaten. De oudste zie ik al 26 jaar niet meer, de jongste al vijf jaar niet meer. Kan ik alles nalaten aan mijn kleindochter? En hoe moet ik dat dan doen?

U kunt tijdens uw leven al allerlei goederen schenken aan uw kleinkinderen. En u kunt een testament opstellen waarin u bepaalde goederen nalaat aan hen. Maar het is niet mogelijk uw volledige vermogen rechtstreeks na te laten aan uw kleinkinderen, tenzij uw eigen kinderen daar akkoord mee gaan.

©Kristof Vadino

Kinderen hebben altijd recht op een beschermd erfdeel (de reserve). Aangezien u twee kinderen hebt, bedraagt hun reserve momenteel twee derde van uw nalatenschap. Zodra het nieuwe erfrecht van toepassing is, zal de reserve van de kinderen wel worden teruggebracht tot de helft van uw nalatenschap, ongeacht hoeveel kinderen u hebt. De kleinkinderen zullen wel alles van u kunnen erven als hun ouders de erfenis verwerpen.

Als uw kind zijn deel uit uw nalatenschap verwerpt, erven de kinderen van dat kind immers in zijn plaats. Het deel dat het kind geërfd zou hebben wordt evenredig verdeeld tussen de kinderen van de verwerpende erfgenaam.

Liever de stiefkinderen dan de eigen kinderen

Hebben stiefkinderen dezelfde erfrechten als biologische kinderen? Zelf ben ik kinderloos, maar mijn vrouw heeft drie kinderen en vier kleinkinderen. Ik zou graag mijn nalatenschap aan die (klein)kinderen nalaten.

Stiefkinderen hebben geen wettelijk erfrecht. Als u uw stiefkinderen wilt laten erven, moet u stappen ondernemen. Daarvoor bestaan verschillende opties.

Ten eerste kunt u uw stiefkind via een omweg beschermen door uw partner (de biologische ouder van uw stiefkind) te bevoordelen door aan hem te schenken, door een testament in zijn voordeel op te stellen of door hem in het huwelijkscontract voordelen toe te kennen. Bij het overlijden van uw partner zal dat vermogen daardoor, weliswaar later, bij uw stiefkind terechtkomen. Het stiefkind erft immers rechtstreeks van zijn natuurlijke ouder. Er moet dan wel gekeken worden of dat fiscaal interessant is.

©Kristof Vadino

Een andere oplossing is rechtstreeks te schenken aan uw stiefkind of een testament in zijn voordeel op te stellen. Aangezien u zelf geen biologische kinderen hebt, kan dat een goede oplossing zijn.

Sommige stiefouders wijzen ook hun stiefkind aan als begunstigde van een levensverzekering.

Zorgt u ervoor dat uw stiefkinderen van u erven, dan is het goede nieuws dat zij dezelfde tarieven van erfbelasting betalen als biologische kinderen. Dat is het geval als u gehuwd bent, wettelijk samenwoont of minstens een jaar feitelijk samenwoont met hun biologische ouder.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud