netto

Help, de wereldeconomie koelt af

©Filip Ysenbaert

De groeivooruitzichten voor de wereldeconomie zijn verslechterd. Dat maakt beleggers zenuwachtig. Wat zijn de belangrijkste risico’s?

De wereldeconomie heeft een relatief goed jaar achter de rug. De economische activiteit steeg in 2018 met 3,7 procent. Daarmee bereikte de groei het hoogste peil sinds 2011. De belastingverlaging en de verhoging van de overheidsuitgaven in de VS gaven de Amerikaanse en wereldeconomie een duw in de rug.

Maar de groei vertraagde sinds de zomer van 2018, vooral in Europa. Dat was te wijten aan de forse daling van de Duitse autoproductie, de bezorgdheid over de brexit en het Italiaans begrotingsbeleid, en de handelsoorlog tussen de VS en China. De VS hebben in drie stappen de importtaksen op Chinese producten met een waarde van 250 miljard dollar verhoogd.

Aandelengids 2019
Zaterdag 19/1, gratis bij De Tijd

Super koopjes op de beurs na de correctie van 2018?

60 Belgische aandelen om in de gaten te houden

Bovendien worstelden de groeilanden met de stijging van de Amerikaanse langetermijnrente en de duurdere dollar. Overheden en ondernemingen uit groeilanden met dollarschulden zien hun rentelasten stijgen en de schuldgraad in lokale munt toenemen. Bezorgde beleggers repatrieerden daarom kapitaal uit de groeimarkten. Vooral groeilanden met zwakke ‘fundamentals’, zoals Argentinië en Turkije, zagen kapitaal vluchten. De wereldeconomie is meer dan vroeger afhankelijk van de gezondheid van de groeilanden, omdat die sinds enkele jaren een groter economisch gewicht hebben dan de ontwikkelde landen.

De turbulentie op de financiële markten heeft de jongste weken de economische vooruitzichten verder doen verslechteren. De aandelenmarkten kregen in het vierde kwartaal van 2018 wereldwijd klappen, omdat de vrees voor een sterke groeivertraging en zelfs recessie is gestegen. De terugval van de beurzen dreigt via het zogenaamde vermogenseffect een negatieve invloed te hebben op de groei. Onderzoek toont aan dat gezinnen minder consumeren als de beurskoersen sterk dalen.

Donald Trump

Internationale instellingen hebben hun groeiprognoses voor de wereldeconomie al verlaagd. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voorspelt dat de wereldwijde groei in 2019 met 0,2 procentpunt zal dalen, naar 3,5 procent. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voorspelde in oktober nog 3,7 procent groei.

Chat met marktenspecialist Serge Mampaey

Zijn er koopjes te doen op de beurs na de correctie van 2018? En waar moet u dan op letten? Stel uw vraag aan onze marktenspecialist Serge Mampaey op maandag 21 januari om 12 uur. U kan nu al uw vragen posten.

Behalve de volatiliteit op de financiële markten zijn er nog factoren die in 2019 op de groei van de wereldeconomie wegen. Zo vermindert de Amerikaanse begrotingsstimulus. De verlaging van de personenbelasting en vennootschapsbelasting ligt achter de rug. De VS zijn wel van plan om dit jaar de overheidsuitgaven opnieuw op te trekken.

Voorts vormt het monetair beleid steeds meer tegenwind voor de economie in plaats van rugwind. De Amerikaanse centrale bank (Fed) verhoogde in 2018 vier keer de rente. Ze is van plan in 2019 nog twee keer de rente op te trekken. De Fed bouwt ook haar grote portefeuille staatsobligaties en herverpakte hypotheken af. De inkrimping van die portefeuilles en de verhoging van de beleidsrente deden de Amerikaanse tienjaarsrente in de herfst boven 3 procent stijgen. Maar later duwde de toenemende recessievrees de langetermijnrente weer onder 3 procent.

De Amerikaanse president Donald Trump maakt zich zorgen over de gevolgen van het strakker monetair beleid voor de groei. Hij heeft herhaaldelijk de renteverhogingen van de Fed bekritiseerd. Trump wilde in december 2018 zelfs Fed-voorzitter Jerome Powell ontslaan.

3,5%
wereldwijde groei
De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voorspelt dat de wereldwijde groei in 2019 met 0,2 procentpunt zal dalen naar 3,5 procent.

Brexit-onzekerheid

Het minder soepel budgettair en monetair beleid in de VS heeft de vrees voor een flinke afkoeling van de Amerikaanse economie sterk doen toenemen. Sommige analisten verwijzen naar de rentecurve. Die is eind 2018 gedeeltelijk omgekeerd omdat de Amerikaanse rente op twee jaar boven de rente op drie en vijf jaar is gestegen. Een volledig inverse rentecurve, waarbij de rente op twee jaar ook hoger is dan de tienjaarsrente, was in het verleden een betrouwbare voorspeller van recessies.

Niet alleen in de VS, maar ook in de rest van de wereld zetten de centrale banken een punt achter het uitzonderlijk soepel monetair beleid. De Europese Centrale Bank (ECB) staakte eind december haar obligatieaankopen. Ze bereidt de markten voor op renteverhogingen vanaf de herfst van 2019, maar de rentetermijnmarkt verwacht die pas in 2020. Zelfs de Japanse centrale bank begint na te denken over een normalisering van haar beleid.

Een verdere escalatie van de handelsconflicten blijft een belangrijke bedreiging voor de wereldeconomie, hoewel er recentelijk ook bemoedigend nieuws was. De VS en China werden het begin december eens om voor 1 maart geen extra importtaksen te lanceren en tegen dan een handelsakkoord te sluiten.

Het minder soepel budgettair en monetair beleid in de VS heeft de vrees voor een flinke afkoeling van de Amerikaanse economie sterk doen toenemen.

Als dat niet lukt, blijft Trump van plan de heffingen op Chinese producten verder te verhogen. China is meer dan de VS kwetsbaar voor een verdere escalatie van de handelsoorlog omdat het een groot overschot boekt op de onderlinge handel. Maar ook andere landen ondervinden de negatieve gevolgen van het protectionisme. Duitsland, Taiwan en Zuid-Korea, die veel exporteren naar China, zijn eveneens slachtoffer.

Ook zijn hoge schuld maakt China kwetsbaar. Het land probeert de stijgende schuldgraad van bedrijven en lokale overheden af te bouwen en de industriële, exportgerichte economie om te vormen tot een diensteneconomie met de consumptie als belangrijkste motor van de groei. Die transformatie weegt op de groei.

Bovendien is er nog altijd de onzekerheid over de brexit. Het Britse Lagerhuis heeft deze week het akkoord tussen de Britse regering en de Europese Unie over de voorwaarden van de Britse exit verworpen.

Die beslissing van de parlementsleden verhoogt het risico van een brexit zonder akkoord. Een ‘no deal’-brexit zou de handel tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie belemmeren en vooral voor de Britse economie zware negatieve gevolgen hebben. Maar Europese bedrijven die exporteren naar het Verenigd Koninkrijk zouden in de klappen delen.

Gele hesjes

Een ander risico in Europa - het Italiaans begrotingsbeleid - is voorlopig onder controle. De Italiaanse regering heeft na druk van de Europese Commissie de begroting 2019 bijgestuurd en het begrotingstekort verlaagd van 2,4 naar 2,04 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De Europese Commissie lanceert voorlopig geen strafprocedure tegen Rome, maar het valt af te wachten of Italië zijn nieuwe, ambitieuzere begrotingsdoelstelling zal halen.

Recentelijk heeft ook Frankrijk de begrotingsdiscipline laten varen. Het Frans begrotingstekort stijgt in 2019 boven 3 procent van het bbp omdat president Emmanuel Macron na protesten van de gele hesjes enkele belastingverlagingen aankondigde. Het is nog niet duidelijk hoe de Europese Commissie zal reageren.

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content