Hogere nettarieven maken stroomfactuur 50 euro duurder

De tarieven voor het gebruik van het net zijn de belangrijkste post van de elektriciteitsfactuur voor gezinnen. ©BELGA

De energiefactuur van een gemiddeld Vlaams gezin gaat volgend jaar met ruim 5 procent de hoogte in. Dat is een stijging van ongeveer 50 euro.

De Vlaamse energieregulator VREG maakte op een persconferentie de nieuwe distributienettarieven bekend die de intercommunales van de netbeheerders Eandis en Infrax vanaf januari aanrekenen. De eigenlijke nettarieven (inclusief btw) gaan gemiddeld met 45 euro per jaar omhoog voor een gezin met 3.500 kilowattuur (kWh) verbruik (voor de tarieven per netbeheerder, zie grafiek onderaan).

Voor een alleenstaande met een verbruik van 1.200 kWh beloopt de stijging gemiddeld 17 euro (incl. btw). De federale en Vlaamse heffingen stijgen daarnaast met zo'n 5 euro, en iets minder dan 4 euro voor de kleine verbruiker. Dat komt door de indexering van die heffingen, waaronder de Vlaamse 'bijdrage energiefonds' die als de Turteltaks bekendstaat.

Het prosumententarief, de netvergoeding voor eigenaars van zonnepanelen, volgt de stijging van de nettarieven. Voor een installatie van 4,2 kW gaat het gemiddelde jaartarief van 402 naar 435 euro.

De nettarieven zijn de belangrijkste kostenpost op de elektriciteitsfactuur van gezinnen: ze staan nu al voor 38,44 procent van de factuur van een gemiddeld gezin, een hoger percentage dan ooit. Het aandeel van de eigenlijke energiekosten (productie en invoer) is voor het eerst onder 30 procent van de totale factuur gezakt, en wel naar 29,04 procent.

 

Vennootschapsbelasting

Er zijn meerdere verklaringen voor de stijging van de energiefactuur. Allemaal hebben ze te maken met 'exogene kosten', kosten die de netbeheerders aanrekenen maar waar ze weinig vat op hebben, en die nu al goed zijn voor 51 procent van de distributiekosten. De 'endogene' kosten voor de eigenlijke aanleg en onderhoud van het net staan nog voor 49 procent - deze kosten voor de kernactiviteit daalden licht.

Zo legde de overheid de netbeheerders in 2015 op dat ze vennootschapsbelasting moeten betalen en werd dat tot nu nog niet volledig doorgerekend.

Ook behoort het tot de openbare dienstverplichting van de netbeheerders om de energiepremies voor onder andere isolatie - niet voor elektrische wagens - te verdelen, en daar gaat een steeds groter bedrag naartoe. De 'solidarisering' van die kosten is doorgetrokken. De netbeheerders die hoge kosten hebben door het verplichte opkopen van groenestroomcertificaten aan een minimumprijs, mochten die vroeger maar tot een bepaald plafond in een gezamenlijke pot onderbrengen, maar dat plafond valt weg. In Limburg liggen bijvoorbeeld meer zonnepanelen, wat leidt tot meer certificaten en dus hogere kosten. Voortaan mogen die kosten over heel het Infrax-gebied worden gespreid.

Een deel van de gemeenten legt ook een bijkomende belasting ('retributie') op aan de netbeheerders, die ze mogen doorrekenen. De gemeenten in Eandis-gebied deden dat al, nu volgen gemeenten in Infrax-gebied. 

Voorts is een deel van de stijging toe te schrijven aan een andere verdeling van de kosten over particulieren en kleine kmo's die op het laagspanningsnet aangesloten zijn, en grotere kmo's die op het middenspanningsnet zitten. 'We hebben een weinig transparante tarifering van de federale overheid geërfd. Daar moest dringend meer transparantie en consistentie in komen', zegt Dirk Evercooren, directeur marktwerking van de Vlaamse energieregulator VREG, die de tarieven van de distributienetbeheerders moet goedkeuren, als die de opgelegde tariefmethodologie volgen.

Verschuiving van kosten

638 euro
Een kleine kmo die via het laagspanningsnet 50.000 kWh per jaar verbruikt, betaalt volgend jaar gemiddeld 638 euro meer.

De 'endogene' kosten - die de netbeheerders zelf in de hand hebben - zijn relatief gemakkelijk toe te schrijven aan de verschillende klantengroepen. De VREG vroeg de netbeheerders die verdeelsleutel door te trekken naar de 'exogene' kosten van energiepremies, budgetmeters, et cetera. Dat leidt er - tot verrassing van de Vreg - toe dat de distributienettarieven stijgen voor gebruikers op laagspanning, en dalen voor gebruikers op hoogspanning. Ten dele ligt de stijging dus aan een verschuiving van een aantal kosten van bedrijven naar gezinnen. Een kmo met een verbruik van 50.000 kWh op laagspanning ziet de factuur met gemiddeld 638 euro stijgen, een kmo met eenzelfde verbruik op middenspanning ziet ze ruim 800 euro dalen. 'Dit is de gemiddelde verwachte daling jaar op jaar en varieert sterk per bedrijf', benadrukt Thierry Van Craenenbroeck, de topman van de VREG. 'De gebruikers op middenspanning zagen vorig jaar een grote verhoging. De achterliggende redenen zijn verschillend, het resultaat over twee jaar is dat hun rekening min of meer gelijk blijft.'

De Vreg legt niet rechtstreeks op welke winstmarge de netbeheerders mogen nemen, wel onrechtstreeks: er is een kapitaalvergoeding van 5 procent - dit was voorheen 6 procent maar is bijgesteld gezien de lage rentetarieven op de financiële markten. Daarmee moet een netbeheerder zowel de kapitaalkosten dekken als eventueel een dividend uitkeren. Liggen de kapitaalkosten voor vreemd vermogen hoger, dan rest minder voor dividend. Overigens valt te verwachten dat de kapitaalkosten voor Eandis iets hoger worden, aangezien het zijn kredietrating zag verslechteren doordat de fusie van de zeven netbeheerders onder Eandis niet is doorgegaan.

Aardgas

Iets beter nieuws voor de gasfactuur: daar is slechts een lichte stijging van de distributienettarieven. Gemiddeld stijgt de factuur voor een gezin dat verwarmt met gas 8 euro. Dat is voor het gemiddelde verbruik van 23.260 kWh en een factuur van ongeveer 1.000 euro. In Vlaanderen ligt het gemiddelde verbruik lager, onder meer door een wijder verspreid gebruik van hoogrendementsketels, op ongeveer 17.000 kWh. Op zo'n factuur zal de vergoeding voor de distributie gemiddeld 5 euro hoger uitkomen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect