netto

Uw stroomteller wordt slim

De mechanische stroomteller zal op termijn verdwijnen. ©Lieven Van Assche

Over enkele jaren verdwijnen de terugdraaiende tellers uit de elektriciteitskast. Ze worden vervangen door slimme meters. Wat te verwachten?

Wat is een slimme meter?

Hoogstwaarschijnlijk hebt u nu een klassiek elektromechanisch meetsysteem, met een wieltje. Dat ziet u voortdraaien als u elektriciteit verbruikt, en eventueel terugdraaien op momenten dat u zelf meer elektriciteit produceert (bijvoorbeeld met zonnepanelen) dan u verbruikt en u dus uw overschot in het elektriciteitsnet injecteert.

'Een digitale meter geeft het verbruik niet weer met een draaischijf en een telwerk, maar op een display', zegt Kris Van Dingenen van Fedelec, de federatie van elektrotechnische ondernemingen. Afhankelijk van het type verschijnen twee cijfers: wat je via het net aan stroom binnenhaalt om te verbruiken, en - als dat het geval is - wat je in het net injecteert.

Verbruik en injectie kunnen per tijdseenheid helder worden opgevolgd, en vaak ook op afstand worden uitgelezen, bijvoorbeeld door de energieleverancier of de netbeheerder.

Wat heb ik eraan?

In een eerste fase vooral een beter inzicht en bewustzijn. 'Voeg je nog een groenestroomteller bij, in de kring van de zonnepaneleninstallatie, dan kan je precies opvolgen wat je produceert en verbruikt', zegt Van Dingenen. Zet je de wasmachine aan terwijl de zon schijnt, dan gebruik je rechtstreeks de stroom van je zonnepanelen. De groenestroomteller registreert àlle productie.

'Het grote voordeel voor de eindverbruiker komt pas in een tweede fase', legt Ruben Baetens van het energieconsultantykantoor 3E uit. 'Er zijn nieuwe toepassingen uit te werken. De elektriciteitsleverancier zou je per uur van de dag andere tarieven kunnen voorstellen: lager wanneer er weinig vraag is. Zo kan een deel van je verbruik goedkoper worden, maar wellicht wordt het op piekmomenten net duurder. Dat kan maar met een slimme meter, want je moet exact weten wanneer de gebruiker stroom afneemt. Zodra elektriciteitsleveranciers contracten aanbieden met tarieven die variëren doorheen de dag, ligt de keuze bij de eindgebruiker om daarin mee te stappen, of het bij een klassiekere formule te houden.'

'Als je een energiemanagementsysteem toevoegt, kan je inspelen op de prijsschommelingen', zegt Van Dingenen. 'Stel: je stelt 's ochtends in dat de afwas gedaan moet zijn als je om 18 uur thuiskomt. In de namiddag signaleert een lichtsensor dat de zon schijnt, je managementsysteem checkt via de weersvoorspelling of dat nog even zo blijft, en beslist de vaatwasser aan te zetten. Of nog: de elektriciteitsleverancier stuurt een bericht naar het systeem wanneer de stroom het goedkoopst is, en het laden van je elektrische wagen start.'

Leveren mijn zonnepanelen nog op zonder terugdraaiende teller?

Een slimme meter vervangt de wieltjestellers. Hij draait niet letterlijk terug maar je leest er rechtstreeks op af hoeveel stroom de klant in het net injecteert. De vervanging van de terugdraaiende tellers houdt dus niet noodzakelijk in dat zonnepaneleneigenaars geen voordeel meer halen uit wat ze injecteren. Je kan dat volume aflezen, en er een vergoeding aan koppelen.

Dat is ook de boodschap van Bart Tommelein, Vlaams minister van Energie: 'Het is niet de bedoeling dat mensen met zonnepanelen geen rendement meer realiseren.' Hoe ze gecompenseerd of vergoed worden, is nog voer voor discussie.

Het is niet de bedoeling dat mensen met zonnepanelen geen rendement meer realiseren.
Bart Tommelein
Vlaams minister van Energie

Je zou het geïnjecteerde volume kunnen aftrekken van het verbruikte, en enkel de rest aanrekenen - dat komt dan overeen met het effect van de huidige terugdraaiende teller. De kans is echter groot dat je injecteert op een moment van de dag dat stroom goedkoop is (midden in de dag, volle zon) en afneemt op een moment van dure stroom (bijvoorbeeld de avondpiek). Het valt te verwachten dat de injectievergoeding daar rekening mee houdt, meer dan nu mogelijk is.

Bovendien is er nog de kwestie van de netvergoeding. Zonnepaneleneigenaars betalen sinds augustus 2015 het zogeheten prosumententarief. Dat is een vergoeding voor het gebruik van het net, waar ze dagelijks op injecteren en afnemen. De hervorming van de stroomfactuur is in voorbereiding, en in het voorstel dat nu voorligt, wordt dat idee doorgetrokken naar alle stroomklanten: iedereen gaat dan een netvergoeding betalen, het 'capaciteitstarief', op basis van de capaciteit van de aansluiting op het elektriciteitsnet en los van het effectieve verbruik. Nu worden zo goed als alle componenten van een elektriciteitsfactuur berekend op basis van het verbruik.

Met een capaciteitstarief voor iedereen, met én zonder zonnepanelen, zou het prosumententarief vervallen.

Wat heeft de maatschappij eraan?

'Digitale meters zijn een essentiële stap om gebruikers actief te laten deelnemen aan de elektriciteitsmarkt', legt Baetens uit. 'Als je consumenten ertoe kan aanzetten hun verbruik meer te sturen naar luwe momenten, vlak je de vraagpieken af. Zo vermindert de nood aan back-upcapaciteit en extra kabels om het net te versterken. Maak je door een betere sturing meer gebruik van hernieuwbare energie, dan leidt dat ook tot een lagere algemene uitstoot. En door meer verbruik op momenten van lage prijzen, krijg je gemiddeld een lagere energieprijs.'

'Het huidige potentieel is nog redelijk klein, omdat er vrij weinig toestellen zijn die men kan sturen, zoals warmtepompen. Maar op termijn zullen er veel meer mogelijkheden zijn.'

Bedenk ook: als je betaald wordt voor heel het geinjecteerde volume, loont het om een goed gericht dak vol te leggen, wat kan helpen om de doelen qua hernieuwbare energie te halen. Nu is het zinloos meer dan het eigen verbruik te produceren.

Moet ik bij mijn zonnepanelen een thuisbatterij installeren?

Een thuisbatterij is geen must. Wel is het een van de toestellen die de mogelijkheden vergroten om ons elektriciteitsverbruik meer af te stemmen op de prijsschommelingen en het net in evenwicht te houden. Naast bijvoorbeeld elektrische wagens en warmtepompen die soms een paar uur kunnen wachten op lagere prijzen om aan te slaan.

Moet ik verplicht een slimme meter nemen?

Er waren in de voorbije jaren al proefprojecten met duizenden huishoudens om slimme meters technisch te testen en de logistiek van de uitrol in te schatten. Daarbij konden mensen kiezen of ze meededen.

Blijft in de toekomst de mogelijkheid bestaan een slimme meter te weigeren? 'Er is nog niets beslist rond de modaliteiten', luidt het desgevraagd op het kabinet van Tommelein. Er wordt benadrukt dat de minister in nauw overleg is met de Privacycommissie.

In de sector wordt verwacht dat de digitale meters eerst worden ingevoerd in bepaalde situaties: bij nieuwbouw of een grondige renovatie, bij prosumenten, en bij mensen met een budgetmeter. Plus bij wie er vrijwillig voor kiest.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content