Netto Het antwoord op al uw geldvragen

Warmtepomp: hoe werkt het, wat kost het, welke steun?

Veel energiepremies zijn vanaf dit jaar iets minder gunstig dan voorheen. Er is echter een uitzondering. Voor warmtepompen kan de premie in veel gevallen hoger uitkomen. Tijd om er eens naar te kijken?
Een warmtepomp is het rendabelst als ze water van slechts 35 à 45°C hoeft te produceren. ©BELGAIMAGE

1. Hoe werkt het?

Een warmtepomp maakt gebruik van de al aanwezige temperatuur in de buitenlucht, in de bodem of in het grondwater om uw woning te verwarmen. De werkvloeistof in het systeem wordt daarmee verdampt. Vervolgens wordt de werkvloeistof gecomprimeerd - als je gas samendrukt, stijgt de temperatuur. En met die hogere temperatuur wordt lucht verwarmd die in de woning wordt geblazen, of water dat dan door de leidingen van de verwarming gaat.

Voor de compressie moet energie worden toegevoegd, doorgaans werkt dat op elektriciteit. Voor eenzelfde warmteresultaat is echter veel minder elektriciteit nodig dan bij rechtstreekse elektrische verwarming. Een warmtepomp krijgt een COP-cijfer (coefficient of performance). Een COP van 3 bijvoorbeeld, betekent dat de warmtepomp 3 kWh warmte produceert op basis van 1 kWh elektriciteit. Omdat het rendement doorheen het jaar schommelt, onder meer doordat de starttemperatuur van de warmtebron varieert, wordt ook een SCOP (seasonal coefficient of performance) aangegeven, die het gemiddelde over een heel jaar weergeeft.

2. Nieuwe radiatoren nodig?

Een warmtepomp is het rendabelst als ze water van slechts 35 à 45°C hoeft te produceren. Een klassiek verwarmingssysteem werkt doorgaans met water dat aan 55 of zelfs nog 65°C de stookplaats verlaat. Een warmtepomp levert het beste comfort op in combinatie met vloerverwarming, of eventueel muur- of plafondverwarming: dat zijn lagetemperatuurssystemen. Een andere oplossing is met extra grote radiatoren of convectoren te werken.

Er bestaan warmtepompen die toch water van 65°C kunnen produceren, maar hun rendement uitgedrukt in COP of SCOP ligt dan lager. Met andere woorden: voor hetzelfde resultaat zal meer elektriciteit moeten worden toegevoegd. Veel adviseurs raden een warmtepomp af als er geen mogelijkheid is om met een verwarmingssysteem op lage temperatuur te werken.

Veel adviseurs raden een warmtepomp af als er geen mogelijkheid is om met een verwarmingssysteem op lage temperatuur te werken.

3. Welk systeem kiezen?

Zoals gezegd kan een warmtepomp werken op basis van verschillende bronnen. Een warmtepomp die werkt met de temperatuur van de buitenlucht (aerothermie) is het minst ingrijpend qua installatie, en ook het goedkoopst. Reken op 2.000 à 4.000 euro voor een systeem dat met een ventilator warme lucht de kamers inblaast (lucht/lucht), of 4.000 tot 8.000 euro voor een systeem dat het water in de leidingen van de verwarming opwarmt (lucht/water) en ook sanitair warm water levert.

Zulke warmtepomp kan in de winter best zorgen voor een binnentemperatuur die hoger ligt dan de buitentemperatuur, natuurlijk, maar bij erg lage (vries)temperaturen trekt ze het niet meer of wordt het rendement erg magertjes. Het valt te overwegen op de enkele dagen dat dat voorkomt, bij te stoken met een elektrisch stralertje.

Een andere oplossing is een combinatie van een minder performante (goedkopere) warmtepomp met een klassieke gasketel, die de verwarming overneemt wanneer het koud is. Mits een goede regeling en selectie wanneer de (minder straffe) warmtepomp dan wel klassieke ketel werkt, of samen, is er een mooi rendement te halen. Twee systemen betekent ook dubbele kosten.

De varianten op basis van de temperatuur van de bodem of van het grondwater kunnen hun warmte enkel afgeven aan een verwarmingssysteem met water . Die warmtebronnen hebben een stabielere temperatuur dan de buitenlucht, waardoor de warmtepomp ook een beter rendement haalt. Maar ze zijn duurder.

De goedkoopste vorm is die waarbij in de grond nabij de woning onder de oppervlakte (ongeveer een meter diep) een horizontaal buizennet kan worden aangelegd. Dat vergt wel veel plaats: voor een doorsneewoning 200 tot 400 m2. Het alternatief is de buizen verticaal en dieper (25 tot 150 m diep) in de grond te steken. Dat is duurder in installatie maar levert een nog stabielere brontemperatuur (nooit last van vorst) op. De startprijs voor het toestel ligt rond 8.000 euro, plus zeer variabele prijzen voor het buizenstelsel.

Wil u de temperatuur van het grondwater als warmtebron gebruiken, dan moeten er twee putten nabij de woning geboord worden, een pompput en een retourput, eveneens op 25 tot 150 meter diepte. De kostprijs van de boringen hangt af van de diepte, maar het is een werk dat in de duizenden euro’s loopt. Door de zeer stabiele warmtebron is grond/water-waterpomp het rendabelst, maar ze kost gauw 15.000 euro.

‘Dit zijn de gangbare prijzen in de Belgische handel, en die blijven redelijk stabiel’, zegt Yves Ceurremans, adviseur bij Van Marcke/Big Blue.

4. Wanneer terugverdiend?

Terugverdientijden moeten individueel worden bekeken. Ze zijn sterk afhankelijk van de volledige kostprijs (ook van boringen) en de warmtebehoefte. Kunt u de warmtevraag sterk beperken door zeer energiezuinig te bouwen en te leven, dan kan het erg lang gaan duren om via het relatief kleine verbruik de initiële investering terug te verdienen. Tegenover gas is een warmtepomp op elektriciteit in verbruik niet zo veel goedkoper.

‘Je kunt op de vraag naar de terugverdientijd niet precies antwoorden’, zegt Ceurremans. ‘Voor lucht/water varieert het meestal tussen 8 en 11 jaar. Voor bodem/water gaat het van 14 tot 18 jaar of langer. Al bij al is het op lange termijn nog altijd beter dan een spaarboekje dat niets opbrengt. Een warmtepomp, zeker in combinatie met fotovoltaïsche zonnepanelen, is ook een efficiënte keuze om het E-peil van de woning laag te houden en zo aan de normen voor nieuwbouw of grondige renovatie te voldoen.’ Wie het E-peil laag krijgt, krijgt een korting op of vrijstelling van de onroerende voorheffing.

Recentelijk werd in de nieuwsbrief van ODE (Organisatie Duurzame Energie) een case uitgewerkt waar een keuze moet worden gemaakt tussen gasverwarming plus zonnepanelen, of warmtepomp plus zonnepanelen, en de prijs van het jaarlijkse energieverbruik wordt vergeleken. Conclusie: het is met de huidige energieprijzen moeilijk concurreren tegen gas, zeker zonder zonne-installatie. In een lage-energiewoning (dat is nog geen passiefhuis) en met een warmtepomp met een SCOP4 lukt het wel om de energierekening lager te houden dan wanneer met gas de (lage) verwarmingsbehoefte wordt ingevuld.

5. Welke premie?

Vanaf 1 januari 2017 is het premiestelsel voor warmtepompen eenvoudiger geworden. Voor een geothermische warmtepomp bedraagt de premie nu 4.000 euro. Een lucht-waterwarmtepomp kan 1.500 euro aan steun opleveren, een hybride lucht-waterwarmtepomp (combi met gas of stookolie) 800 euro en een eenvoudige lucht-luchtwarmtepomp 300 euro. Het premiebedrag beslaat maximaal 40 procent van de factuur en wordt enkel toegekend als een beroep wordt gedaan op een aannemer met certificaat van bekwaamheid. In twee gevallen verdubbelt de premie: als er geen aardgasdistributienet is, of als de warmtepomp volledig een elektrische weerstandsverwarming vervangt in een woning die al voor 2006 op het elektriciteitsnet aangesloten werd. In de meeste gevallen ligt de huidige premie dus hoger dan vroeger. Let er wel op dat uw warmtepomp een reglementair testcertificaat heeft of een geldig Europees label A+.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud