Wat als het licht uitgaat?

©ANP

Zal het met dat afschakelplan echt zo’n vaart lopen? Wat kunt u doen om niet in het donker te belanden? Kan een thuisbatterij een oplossing bieden? Alles wat u moet weten mocht het licht dra uitgaan.

De berichten over onze elektriciteitsbevoorrading voor komende winter zien er niet goed uit. Volgens de analyse van de hoogspanningsnetbeheerder Elia komen we de komende maanden vrijwel zeker stroom tekort. Wat moeten we verwachten van een stroomonderbreking en kunnen we er ons op voorbereiden?

De binnenlandse elektriciteitsproductie wordt deze winter behoorlijk krap omdat zes van de zeven kerncentrales buiten dienst zijn. Zoals de kaarten vandaag liggen, komen we volgens Elia in november 1.600 tot 1.700 megawatt tekort. Federaal minister van Energie Marie Christine Marghem (MR) heeft intussen 750 megawatt extra productiecapaciteit bij elkaar gesprokkeld, maar dat volstaat nog altijd niet om het gat te dichten.

Hoe waarschijnlijk is het dat de stroom afgeschakeld wordt?

Ons land is niet alleen van de binnenlandse productie afhankelijk om de markt van elektriciteit te voorzien. Een deel van de capaciteit wordt uit het buitenland ingevoerd. België heeft een goede interconnectie met de omringende landen, maar de import van elektriciteit heeft technische grenzen. Volgens de gegevens van Elia is de invoer de komende maanden begrensd op 5.500 megawatt.

Maar de vraag is of de landen rondom ons voldoende capaciteit hebben om stroom uit te voeren en volledig aan onze behoeften te voldoen. Als de winter ook bij de buren toeslaat, dan zou dat wel eens kunnen tegenvallen.

Afschakelenplan: zoek uw straat
Wordt uw straat straks afgeschakeld?

Er dreigen deze winter opnieuw bevoorradingsproblemen op het elektriciteitsnet. De verschillende netbeheerders stelden daarom een plan op om bij schaarste te bepalen welke straten als eerste afgeschakeld worden, welke pas later aan de beurt komen en waar er nooit geschakeld wordt. Wij bundelden al die informatie op in een nieuwe tool, voorzien van een handige zoekfunctie.

‘Het kan natuurlijk snel gaan, maar op dit ogenblik is er nog geen probleem’, zegt Peter Claes, directeur van Febeliec, de federatie van industriële elektriciteitsverbruikers. ‘Momenteel bedraagt de prijs op de spotmarkt - de markt waarop u 24 uur op voorhand elektriciteit koopt - maximaal 400 euro per megawattuur. Het is pas als de prijs op die markt de grens van 3.000 euro bereikt dat er geen match tussen vraag en aanbod mogelijk is en er een tekort voor de volgende dag optreedt. Maar die prijs hebben we de laatste tien jaar niet meer gezien.’

Dat België er qua stroombevoorrading krapjes bij zit, hoeft nog niet te betekenen dat er meteen naar een afschakeling van de elektriciteit gegrepen moet worden. ‘Er kan ook nog altijd actie ondernomen worden aan de vraagzijde om pieken op te vangen’, verduidelijkt Claes. ‘Dat betekent daarom nog niet meteen dat industriële grootverbruikers hun productie volledig moeten stilleggen. Een bedrijf kan bijvoorbeeld hulpprocessen zoals de verpakkingsafdeling tijdelijk afschakelen.’

Particulieren kan bijvoorbeeld gevraagd worden niet te strijken op momenten waarop de vraag naar stroom erg groot is. Of de overheid kan u en mij vragen niet uitgebreid te kokkerellen op piekmomenten.

Wat werkt nog bij een afschakeling?

In principe werkt niets nog waar elektriciteit voor nodig is. Dat betekent niet alleen dat u de verlichting niet meer kunt aanknippen of eten kunt klaarmaken op uw fornuis. U zult het ook zonder verwarming moeten stellen, aangezien de verbrandingsketel van uw centrale verwarming elektriciteit nodig heeft om te functioneren.

Zet uw auto ook best buiten de garage, want de motor van uw elektrische garagepoort zal het niet doen. En als u met een elektrische wagen rijdt, maak dan dat die volledig opgeladen is, want ook de oplaadpunten zullen het niet doen. Hou er ook rekening mee dat de meeste treinen niet zullen rijden bij de afschakeling van de stroom.

3
Een stroomonderbreking zal maximaal 2 à 3 uur duren.

Mocht het tot een afschakeling komen in de buurt waar u woont, dan zal dat nooit onverwacht gebeuren. Dat wil zeggen dat u zich op de situatie kunt voorbereiden. Bovendien moet u weten dat een stroomonderbreking maximaal 2 tot 3 uur zal duren en dat die normaal tussen 17 en 20 uur valt.

België is onderverdeeld in acht afschakelschijven. Woont u in een gebied dat in schijf acht zit, dan gaat het licht eerst bij u uit en daarna volgen stapsgewijs de andere schijven. De afschakeling wordt ook afgewisseld, zodat niet altijd hetzelfde gebied zonder stroom zit. Wilt u weten in welke schijf uw straat zich bevindt, dan kunt u de website van uw distributienetbeheerder raadplegen.

Kunnen zonnepanelen mij redden bij een afschakeling?

Met zonnepanelen bent u niet veel tijdens een stroomonderbreking. De omvormers die de gelijkspanning van uw panelen in wisselstroom moeten omzetten hebben netspanning nodig om te kunnen functioneren.

Dat de omvormers uitgeschakeld worden als er geen stroom is, heeft te maken met een algemene veiligheidsmaatregel bij werken aan het net. Soms is het bij werken nodig om de normale elektriciteitstoevoer te onderbreken. Om te vermijden dat zonnepanelen onverwacht stroom op het net zouden zetten, worden de omvormers bij het wegvallen van de stroom meteen uitgeschakeld.

Maar u zou er ook niet veel mee zijn als de omvormers het toch zouden doen. De afschakelmomenten vallen in de winter op een tijdstip dat het al donker is. Uw zonnepanelen zouden dus sowieso geen elektriciteit genereren.

Biedt een thuisbatterij een oplossing?

Doorsnee worden zonnepanelen in combinatie met een teruglopende elektriciteitsmeter gebruikt. Maar u zou er ook voor kunnen kiezen de elektriciteit die u produceert op te slaan in een thuisbatterij. Pas als de batterij vol is, zal de overtollig geproduceerde elektriciteit aan het net worden geleverd. Omgekeerd zal er bij stroomverbruik zonder zonneproductie eerst uit de batterij worden geput. Pas als die leeg is, zal elektriciteit van het net worden gebruikt.

Om zonnepanelen te combineren met het elektriciteitsnet én een thuisbatterij zult u zogenaamde bidirectionele omvormers moeten installeren. In de ene richting stroomt de elektriciteit naar de batterij en in de andere richting naar het net.

Met een opgeladen thuisbatterij kunt u ongeveer voor een etmaal het verbruik van een doorsnee gezin afdekken. Als u intelligent gebruikmaakt van de beschikbare stroom, dan komt u een stuk verder.

Het interessante van een thuisbatterij is dat u meer van uw energie rechtstreeks consumeert. Volgens de berekeningen van Engie Electrabel gebruikt u gemiddeld 30 procent van de opgewekte energie onmiddellijk. De rest wordt in het distributienet geïnjecteerd. Door een thuisbatterij te gebruiken zult u 60 tot 80 procent van uw zonneproductie rechtstreeks gebruiken, dus zonder het eerst aan het net te leveren.

Meegenomen is dat u door gebruik te maken van een thuisbatterij het prosumententarief kunt vermijden. Dat prosumententarief is de jaarlijkse forfaitaire bijdrage die betaald moet worden om de elektriciteit van uw zonnepanelen aan het net te leveren. Afhankelijk van de netbeheerder en het vermogen van de omvormers kan het bedrag variëren van 400 tot zelfs 1.000 euro per jaar.

Als u een batterij gebruikt in combinatie met een bidirectionele meter die de injectie en het afgenomen volume apart meet, zullen enkel de kosten voor het effectieve gebruik van het net worden gefactureerd. Belangrijk om weten is dat uitstappen uit het systeem van de terugdraaiende teller ook betekent dat u minder vergoed wordt voor de aan het net geleverde elektriciteit.

U kunt ook een thuisbatterij installeren zonder dat u zonnepanelen hebt. In dat geval is de installatie vooral bedoeld als noodcapaciteit voor het geval zich een stroomonderbreking voordoet. Daarnaast kunt u een thuisbatterij ook gebruiken om in de daluren elektriciteit op te laden van het net tegen een goedkoper tarief. De opgeslagen energie kan dan overdag worden gebruikt.

Met een volledig opgeladen batterij kunt u ongeveer voor een etmaal het verbruik van een doorsneegezin afdekken. ‘Maar als u intelligent gebruikmaakt van de beschikbare stroom, dan komt u een stuk verder’, verzekert Mark Van Hamme, woordvoerder van Eneco. ‘Een thuisbatterij kan gekoppeld worden aan een aparte schakelkast waarin u zelf kunt bepalen welke stroomkringen wel en niet op de batterij worden aangesloten.’

Thuisbatterijen komen met een stevig prijskaartje. Afhankelijk van het merk en de opslagcapaciteit betaalt u tussen 4.000 en 10.000 euro voor een batterij. Als u zich zo’n batterij aanschaft, dan moet u het vooral doen omdat u geen hinder van een afschakeling van de elektriciteit wilt ondervinden. Het prijskaartje maakt het zo goed als onmogelijk om de investering snel terug te verdienen.

Stel dat u een batterij aan uw zonnepanelen koppelt en afstapt van de terugdraaiende teller. In dat geval betaalt u geen prosumententarief meer, maar ontvangt u ook een lagere vergoeding voor de geïnjecteerde elektriciteit. Engie-Electrabel berekende dat dit een besparing van 200 tot 295 euro per jaar kan opleveren, afhankelijk van de regio waarin u woont. Als uw batterij bijvoorbeeld 7.000 euro kost, dan bedraagt uw terugverdientijd met de grootste besparing nog altijd meer dan 20 jaar.

Een batterij in huis halen zonder dat u zonnepanelen hebt, is op dit ogenblik al helemaal onrendabel. Een gemiddeld gezin zal ongeveer 100 euro per jaar besparen.

Van Hamme verwacht dat de prijzen voor thuisbatterijen de komende jaren aanzienlijk zullen dalen. ‘Zonnepanelen waren vijftien jaar geleden ook nog heel duur. Het kantelpunt is pas zo’n vijf tot tien jaar geleden gekomen. Waarschijnlijk zullen thuisbatterijen dezelfde weg opgaan. Als de verkoop toeneemt, moet de productie volgen en zullen de prijzen automatisch dalen. Bovendien is op het vlak van batterijen ook nog veel innovatie mogelijk.’

Moet ik een stroomgenerator in huis halen?

Als u het zuivere bloed van een overlever door uw aderen hebt stromen, dan wilt u mogelijk een stroomgenerator aanschaffen om onderbrekingen op het net op te vangen. Een stroomgenerator gebruiken heeft zonder meer een avontuurlijke kant, maar een elegante oplossing is het eigenlijk nooit.

Als u met een stroomgenerator elektriciteit voor heel uw huis wilt leveren, zult u uw verdeelbord moeten uitrusten met een omschakelaar. Die schakelt uw thuisinstallatie af van het openbare net zodra de generator in werking treedt en schakelt die opnieuw in zodra weer stroom door het net loopt.

De vraag is of het de moeite waard is om voor een eventuele onderbreking van drie uur zo’n complexe en prijzige ingreep te doen. Het plaatsen van een omschakelaar zal in ieder geval moeten voldoen aan de regels van het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (AREI). U zult de aanpassing ook moeten laten keuren door een officieel controleorganisme.

U kunt daarnaast ook opteren voor een gewone stroomgenerator die los van het net staat. Maar dat wordt dan wel een kluwen met verschillende verlengdraden die vanuit uw huis tot bij de generator moeten geraken.

En wat alle generatoren met elkaar gemeen hebben: ze stoten uitlaatgassen uit, ze maken lawaai en ze verhitten. Bovendien is de frequentie van de geleverde stroom vaak niet stabiel, waardoor ze niet geschikt zijn voor fijngevoelige apparatuur zoals computers en tv’s. Daarvoor zou u dan uw toevlucht kunnen nemen tot een inverter-aggregaat, dat energie zonder schommelingen levert. Bijkomend voordeel van die generator is dat hij minder luidruchtig is, maar het nadeel is dan weer dat hij geen grotere apparaten kan voeden. En intussen staan er dan al twee generatoren aan uw achterdeur.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content