Duolegaat zonder zorgen nu ook zonder fiscale zorgen

©Jacques Moeraert

Via testament uw erfenis toewijzen aan een goed doel én een ver familielid of vriend en gelijktijdig de totale erfbelasting drukken, kan perfect. Maar wanneer u het testament opstelt, kunt u onmogelijk voorspellen hoe groot uw nalatenschap zal zijn. Gelukkig aanvaardt de Vlaamse Belastingdienst voortaan dat u die onzekerheid opvangt in uw testament.

Het lijkt te mooi om waar te zijn, maar het is mogelijk dankzij een testament met duolegaat: een deel van uw erfenis nalaten aan een ver familielid of een vriend én aan een goed doel zonder dat de te betalen erfbelasting de spuigaten uitloopt. Het goede doel in kwestie krijgt daardoor uw erfenis, bijvoorbeeld 100.000 euro, op voorwaarde dat de organisatie een deel daarvan, bijvoorbeeld 10.000 euro, doorschuift naar uw verre tante of vriend des huizes én alle verschuldigde erfbelastingen betaalt. Dus zowel op het doorgeschoven bedrag als op het eigen deel voor het goede doel. Een win-win voor uw tante en het goede doel. De fiscus verliest evenwel. Want het goede doel betaalt slechts het lage tarief van 8,5 procent erfbelasting, terwijl het tarief voor uw tante of vriend varieert tussen 45 en 65 procent in het Vlaamse Gewest.

In het klassieke duolegaat is het goede doel verantwoordelijk voor de vereffening en verdeling van de nalatenschap. Maar niet elk goed doel heeft daarvoor de kennis en/of de mankracht. Het kan dan ook aangewezen zijn de situatie om te draaien. De tante of vriend verkrijgt de hele nalatenschap onder last een bepaald bedrag, bijvoorbeeld 10.000 euro, te betalen aan het goede doel. Het goede doel blijft verplicht met dat bedrag de erfbelasting op zijn eigen deel en het deel van de tante of vriend te betalen. Dat noemt men het ‘omgekeerde duolegaat’.

‘Een omgekeerd duolegaat vergroot het comfort voor zowel de erfgenaam als het goede doel, zonder de schatkist in het nadeel te stellen. Want het klassieke en het omgekeerde duolegaat zijn fiscaal neutraal’, legt Nicoals Geelhand, professor aan de Universiteit Antwerpen en advocaat bij HCMGB Advocaten uit.

Suikertante

Neem het voorbeeld van suikertante Louise met twee zussen en vier nichten. Ze leeft in onmin met haar zussen en wil haar hele nalatenschap aan haar nichten nalaten. Ze kan een duolegaat in omgekeerde richting doen. De nichten worden aangesteld als algemene legatarissen. Ze moeten aan de vzw (de bijzondere legataris) een bepaald bijzonder legaat in geld uitkeren, onder de last om de erfbelasting van de algemene legatarissen te dragen. De besparing op de erfbelasting blijft dezelfde, maar de nichten krijgen wel het beheer over de nalatenschap en moeten voor de aangifte van nalatenschap zorgen.

Maar het omgekeerde duolegaat neemt niet alle kopzorgen weg. Want op het moment dat iemand zijn testament opstelt, weet hij nog niet exact hoe groot zijn nalatenschap zal zijn. Het risico bestaat dat het bedrag dat aan het goede doel wordt nalaten niet volstaat om het totale bedrag aan erfbelasting te betalen.

Bepaalbaar bedrag

‘Dat risico kan worden ingedijkt’, weet Geelhand. Door niet een ‘bepaald bedrag’ door te schuiven naar het goede doel, maar een ‘bepaalbaar bedrag’. Waar zit het verschil? In het eerste geval staat in het testament dat de tante of vriend een concreet bedrag, bijvoorbeeld 100.000 euro, moeten doorschuiven naar het goede doel. Met die 100.000 euro moet het goede doel de totale erfbelasting betalen. Wat nadien overblijft, is voor het goede doel. Is de te betalen erfbelasting hoger dan 100.000 euro, dan scheurt het goede doel zijn broek aan het legaat.

In het tweede geval wordt in het testament het bedrag vermeld dat het goede doel na betaling van de erfbelasting netto moet ontvangen, bijvoorbeeld 50.000 euro. Het brutobedrag dat door de tante of vriend naar het goede doel moet worden doorgeschoven moet op het moment van het overlijden berekend worden in functie van de te betalen erfbelasting. Dat brutobedrag is in het duolegaat dus nog niet ‘bepaald’, maar het is op het moment van het overlijden ‘bepaalbaar’.

Maar de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) stak een stok in de wielen. Vlabel hield bij de berekening van de te betalen erfbelasting enkel rekening met het nettobedrag van 50.000 euro voor het goede doel. Op het saldo werd de erfbelasting berekend alsof dat volledig naar de nichten ging, wat natuurlijk niet het geval is. ‘Terwijl voor de berekening van de erfbelasting het hele bedrag dat naar het goede doel wordt doorgeschoven in rekening moet worden gebracht, inclusief het deel dat dient om de erfbelasting te betalen, aldus Geelhand.

Na een vonnis van het hof van beroep in Gent heeft Vlabel nu zijn standpunt aangepast. ‘Voor de berekening van de erfbelasting zal rekening gehouden worden met het totale bedrag dat als bijzonder legaat doorgeschoven wordt naar het goede doel, op voorwaarde dat in de erfenisaangifte duidelijk vermeld wordt hoe dat bijzonder legaat berekend werd’, staat te lezen op de website van Vlabel. ‘Die voorwaarde zal niet tot problemen leiden’, meent Geelhand. ‘Zodoende komt er een eind aan de discussie van de fiscale uitvoerbaarheid van het omgekeerd duolegaat met bepaalbaar bedrag.’

Daarmee zijn alle kopzorgen van de betrokkenen van de baan.

- De familieleden en kennissen verkrijgen alle goederen van de nalatenschap en kunnen ze verdelen, verkopen enzovoort naar eigen goeddunken. Ze zijn ook verzekerd dat de erfbelasting betaald wordt door het goede doel.

- Het goede doel is zeker dat het een bepaald bedrag netto zal krijgen, wat er ook moge gebeuren. En dat zonder de last de vereffening-verdeling van de nalatenschap op zich te moeten nemen.

- De testator is er zeker van dat het goede doel netto een bepaald bedrag zal ontvangen, hoe zijn vermogen tussen het opmaken van het testament en zijn overlijden ook zal evolueren. Hij hoeft niet periodiek na te gaan of hij zijn testament moet aanpassen om te garanderen dat het goede doel dat bedrag kan ontvangen.

- Voor de schatkist verandert er niets. De erfbelasting wordt gedrukt zoals dat ook het geval is bij een gewoon (omgekeerd) duolegaat.

‘Een omgekeerd duolegaat met bepaalbaar bedrag verhoogt het comfort van de familieleden en kennissen, van het goede doel en van de testator zonder het belang van de schatkist te schaden. Wat wil men nog meer?’, besluit Geelhand.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect