Regels om uw erfenis te verdelen voortaan gelijk in heel Europa

©Pieter Van Eenoge

Hebt u een tweede verblijf of een bankrekening in het buitenland? Of overweegt u te verhuizen naar een ander Europees land om uw erfenis te verdelen naar eigen goeddunken? Let op, want vanaf maandag veranderen de regels voor de verdeling van internationale erfenissen.

‘Alsof in de Europese Unie voortaan dezelfde verkeersborden gebruikt worden. Zo kunt u de wijziging van het erfrecht het best omschrijven’, zegt Nathalie Labeeuw van advocatenkantoor Cazimir. Vanaf maandag gelden nieuwe regels voor erfenissen met een internationaal karakter. ‘Jaarlijks zijn er ongeveer 450.000 dergelijke nalatenschappen. Ongeveer 12,3 miljoen Europeanen wonen niet in het land waarvan ze de nationaliteit hebben’, duidt haar collega Bart Verdickt het belang van de nieuwe regels. Wat verandert er?

Maandag treedt de Europese Erfrechtverordening in werking. Die dateert van 17 augustus 2012, maar is vanaf maandag in alle landen van de Europese Unie, behalve Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Ierland, van kracht. Het doel is duidelijk: de spelregels uniformiseren. ‘De verordening bepaalt op Europees niveau welke rechter zich moet uitspreken over een internationale erfenis en welk erfrecht hij moet toepassen om te bepalen wie de erfgenamen zijn en wat ze erven. Daarnaast voert ze ook een nieuw bewijsinstrument in, de Europese Erfrechtverklaring’, legt Bart Verdickt uit.

Een overzicht van enkele praktische gevallen waarbij de Europese Erfrechtverordening voor u van toepassing kan zijn.

1. U verhuist naar een ander Europees land

In Europa zal maar één rechter bevoegd zijn: de rechter van de laatste gewone verblijfplaats van de overledene. De rechter moet het recht van zijn land toepassen. Dus in principe is op uw nalatenschap het recht van het land waar u woont bij uw overlijden van toepassing. ‘Voor een aantal situaties is dat een belangrijke wijziging’, weet Verdickt. ‘Als een Belg naar Portugal, Italië of Spanje verhuisde, bleef bijvoorbeeld het Belgische recht van toepassing. Dat zal niet langer het geval zijn.’ Omdat door een verhuis in Europa het toepasselijk erfrecht kan veranderen, is het aangewezen uw huwelijkscontract, uw eventuele schenkingen en uw testament goed te (laten) bekijken om de gevolgen van een verhuis te onderzoeken, adviseert de advocaat.

2. U wilt het Belgisch erfrecht vermijden

Omdat een deel van uw erfenis hoe dan ook gereserveerd is voor uw echtgenoot en kinderen, kunt u in België slechts met een fractie van uw nalatenschap doen wat u wilt. Als u meer bewegingsvrijheid wilt, kunt u overwegen te verhuizen naar een land waar u naar eigen goeddunken uw erfenis kunt verdelen. Maar, waarschuwt Verdickt, ‘Een verhuis volstaat niet altijd om het Belgische erfrecht te vermijden.’ Om uw gewone verblijfplaats te bepalen, moet de rechter alle aspecten van uw leven in overweging nemen. De domicilie of de officiële woonplaats is maar een van de criteria. Om de gewone verblijfplaats te bepalen, zal de rechter zich (deels) baseren op de gegevens die door de erfgenamen worden aangereikt. Die kunnen er soms belang bij hebben te verdedigen dat de erflater in een ander land woonde, waardoor een andere rechter bevoegd is. Concreet: u verhuist naar een land dat u meer vrijheid geeft over de verdeling van uw nalatenschap. Maar de rechter oordeelt dat u toch nauwere banden hebt met België. Dan kan het Belgische recht alsnog worden toegepast. Laat u dus goed begeleiden bij een verhuis om ongewenste gevolgen te vermijden.

3. U hebt een buitenverblijf

Volgens de huidige regeling moet het erfrecht van het land van het buitenverblijf worden toegepast. Voor uw buitenverblijf in Frankrijk betekent dat dat het Franse erfrecht geldt. Op uw nalatenschap zijn dan twee rechtsstelsels van toepassing: het Franse recht (voor uw buitenverblijf) en het Belgische recht (in principe voor al de rest). Daaraan komt een einde. Op het hele nalatenschap zal het recht van de laatste gewone verblijfplaats van toepassing zijn. En de toepassing is niet beperkt tot Europa. Ook uw buitenverblijf in Thailand of Zuid-Afrika zal onderworpen worden aan het Belgische recht.

4. U hebt een andere nationaliteit dan het land waar u woont

Er is nog een grote vernieuwing. Het principe is dat uw nalatenschap wordt beheerd door het land waar u woont bij uw overlijden. U kunt (via uw testament) ook kiezen voor het recht van het land waarvan u de nationaliteit hebt. Hebt u twee verschillende nationaliteiten, dan kunt u er één kiezen. Stel dat u de Nederlandse nationaliteit hebt, dan kunt u bepalen dat het Nederlandse erfrecht van toepassing is op uw nalatenschap. ‘In het huidige recht bestond deze mogelijkheid ook, maar ze was niet afdwingbaar ten aanzien van de kinderen. Dat verandert door de Erfrechtverordening. Uw erfgenamen zullen zich moeten neerleggen bij die keuze’, legt Verdickt uit. De concrete mogelijkheden van de vernieuwing hangen natuurlijk af van uw nationaliteit. ‘Voor Nederlanders biedt dat een aantal mogelijkheden voor de bescherming van de langstlevende echtgenoot. De impact zal het grootst zijn voor mensen die de nationaliteit hebben van een land dat een veel kleinere reserve heeft dan het Belgische recht - of zelfs geen reserve - en dus een grotere vrijheid toekent bij de verdeling van uw nalatenschap, zoals Portugal, Spanje, Amerika en sommige Aziatische landen’, weet Verdickt.

5. U wilt een opzoeking bij een buitenlandse bank

Uw ouders zijn overleden en ze hadden een Spaanse en Italiaanse bankrekening. Tot nu toe was niet altijd eenvoudig informatie over die bankrekening te bekomen. Vaak moesten verschillende documenten worden aangeleverd in de verschillende landen Dat moet veranderen via de Europese Erfrechtverklaring. Eens dat document is afgeleverd, in België kan dat via een notaris, kunt u met dat document in elk Europees land uw hoedanigheid als erfgenaam bewijzen en opzoekingen doen.

De Erfrechtverordening heeft geen impact op de belastingen die u betaalt op uw erfenis: de successierechten of, zoals ze in Vlaanderen sinds begin dit jaar heten, de erfbelasting. Op dat vlak is er geen harmonisatie. Elk land behoudt de bevoegdheid om te bepalen hoe successierechten worden geheven. Dat blijft een belangrijk aandachtspunt voor uw internationale plannen. Enkele voorbeelden.

  • Uw buitenverblijf wordt meestal in twee landen belast: het land waar u woont én het land van het buitenverblijf. Het helpt niet om een buitenverblijf te kopen in een land dat geen successierechten heft. België zal toch belastingen heffen. U moet dus een andere oplossing zoeken.
  • Ook de rechtskeuze voor een ander land, omdat u daarvan de nationaliteit hebt en dat land geen successierechten heft, is geen oplossing als u in België woont. België zal toch belastingen heffen. Ook hier moet u dus andere tactieken overwegen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect