Netto Het antwoord op al uw geldvragen

Bescherming levenspeil langstlevende partner is vergiftigd geschenk

Het nieuwe erfrecht biedt u meer zekerheid om uw levenspeil te behouden na het overlijden van uw partner. Kinderen moeten wachten tot ook u overlijdt om volop van een schenking te genieten. Maar aan die bescherming hangt wel een fiscaal prijskaartje.
De langstlevende echtgenoot kan de vruchten blijven plukken van goederen die werden geschonken tijdens het huwelijk

Stel: ondanks een mager pensioen kunnen u en uw echtgenoot toch de eindjes aan elkaar knopen dankzij de huur die uw echtgenoot maandelijks opstrijkt van enkele appartementen waarin hij voor uw huwelijk investeerde. Schenkt hij die appartementen tijdens zijn leven aan uw kinderen, dan betalen zij bij zijn overlijden minder belasting op hun erfenis.

Schenken met voorbehoud van vruchtgebruik is een veel gebruikte techniek van successieplanning. De kinderen worden dan al eigenaar van het vastgoed, maar de schenker - uw echtgenoot - kan tot aan zijn overlijden integraal de vruchten - in casu de maandelijkse huurinkomsten - opstrijken. Waardoor u niet hoeft in te boeten op uw levensstandaard.

Maar wat als uw echtgenoot overlijdt? Dan vallen die inkomsten weg. Vanaf de dag waarop uw echtgenoot overlijdt, worden de kinderen eigenaar van het vruchtgebruik, waardoor zij die huurinkomsten krijgen. Als u en uw echtgenoot elk voor de helft eigenaar van de appartementen waren, dan zouden vanaf die dag nog maar de helft van de huurinkomsten voor u zijn, de andere helft zou vanaf dan naar de kinderen gaan. Hetzelfde geldt voor de inkomsten van een beleggingsportefeuille die u met voorbehoud van vruchtgebruik geschonken zou hebben.

Geen cadeau

Om de langstlevende echtgenoot te beschermen tegen een forse terugval van zijn levensstandaard heeft de wetgever bij de hervorming van het erfrecht in 2018 het ‘wettelijk toegekend opvolgend vruchtgebruik’ ingevoerd. Sindsdien zet de langstlevende automatisch het vruchtgebruik voort op de goederen die de overleden echtgenoot tijdens het huwelijk wegschonk met voorbehoud van vruchtgebruik. De begunstigden van de schenking - in casu de kinderen - kunnen dus pas na het overlijden van de langstlevende echtgenoot ten volle van de schenking genieten.

Ook voor wettelijke samenwoners

Het wettelijk toegekend opvolgend vruchtgebruik geldt enkel voor schenkingen met voorbehoud van vruchtgebruik die gedaan zijn tijdens het huwelijk. Daarop bestaat 1 uitzondering: de schenking van een gezinswoning terwijl de partners wettelijk samenwonen.

Veronderstel dat Magda een dochter heeft uit haar eerste huwelijk. Ze woont in een appartement dat haar eigendom is. Ze ontmoet Erik, die bij haar intrekt en met wie ze een contract van wettelijke samenwoning afsluit. Nadien beslist Magda haar appartement aan haar dochter te schenken. Ze doet dat onder voorbehoud van vruchtgebruik, want ze wil in het appartement blijven wonen. Als Eric met Magda bij haar overlijden nog wettelijk samenwoonde (of met haar getrouwd was) , dan kan Erik dat vruchtgebruik na het overlijden van Magda voortzetten. Gezien het de gezinswoning betreft, zal Eric hierop geen erfbelasting hoeven te betalen.

De regeling is een goede zaak voor de langstlevende. Maar fiscaal is het minder een cadeau. ‘Want hij moet op dat wettelijk toegekend opvolgend vruchtgebruik erfbelasting betalen in Vlaanderen’, zegt Heidi Van den Eede, directeur Wealth Structuring van de private bank Van Lanschot. Dat is een radicale wijziging tegenover de situatie van voor september 2018. ‘Toen was het voor de langstlevende ook al mogelijk het vruchtgebruik voort te zetten, maar dan zonder erfbelasting te betalen.’

Hoeveel erfbelasting de langstlevende op dat wettelijk toegekend opvolgend vruchtgebruik moet betalen, hangt onder meer af van zijn leeftijd, de waarde van het vruchtgebruik en de omvang van de hele erfenis. Op de gezinswoning en op de eerste schijf van 50.000 euro aan roerende goederen zoals banktegoeden of aandelen hoeft de langstlevende geen erfbelasting te betalen.

‘Door op het moment van de schenking al na te denken over wat moet gebeuren met het vruchtgebruik bij het overlijden van de eerste echtgenoot en daarvoor in de nodige bedingen of clausules te voorzien bij de schenking, kan die fiscale factuur beperkt worden, zegt Van den Eede. Zonder in te gaan op de technische details van die clausules hoeft bij bedingen van aanwas en van terugval van vruchtgebruik geen erfbelasting meer betaald te worden in het Vlaams Gewest. Bij een beding van terugval van vruchtgebruik moet in principe wel nog schenkbelasting betaald worden, maar die valt meestal lager uit.

Ongewenst

Het is niet altijd gewenst dat de langstlevende dat vruchtgebruik voortzet of behoudt. ‘Heeft die die inkomsten niet nodig, dan kan hij afstand doen van het voortgezet vruchtgebruik. Dat kan in de schenkingsakte zelf, of ook later. Omdat dat een punctuele erfovereenkomst is, moet een vrij omslachtige procedure gevolgd worden.’

Door bij de schenking al na te denken over wat moet gebeuren met het vruchtgebruik bij het overlijden van de eerste echtgenoot kan de fiscale factuur beperkt worden.
Heidi Van den Eede
Directeur Wealth Structuring bij Van Lanschot.

Eenvoudiger is dat de schenkende echtgenoot een testament opmaakt waarin hij het wettelijk toegekend opvolgend vruchtgebruik ontneemt. Het resultaat is dan hetzelfde: het kind wordt bij het overlijden van de echtgenoot volle eigenaar en er is geen belasting verschuldigd’, zegt Van den Eede.

Doet de schenkende echtgenoot tijdens zijn leven al afstand van zijn vruchtgebruik door eraan te verzaken, dan speelt het wettelijk toegekend opvolgend vruchtgebruik vanzelfsprekend ook niet.

Eerst schenken, dan hertrouwen

Krijgt u een schenking van een van uw ouders, die bij zijn of haar overlijden een weduwe of weduwnaar nalaat die niet uw ouder is? Tot 31/8/2018 kon u dan verplicht worden om bij het overlijden van de schenkende ouder ofwel vruchtgebruik voor de langstlevende echtgenoot op alle geschonken goederen te ondergaan, ofwel levenslang een lijfrente aan die echtgenoot te betalen.

Sinds 1/9/2018 is geen sprake meer van een lijfrente. Wel van vruchtgebruik, maar niet meer op alle geschonken goederen. De langstlevende kan het vruchtgebruik op goederen geschonken met voorbehoud van vruchtgebruik alleen voortzetten als hij met de schenkende ouder gehuwd was op de dag van de schenking.

Stel dat u van uw vader schenkingen met voorbehoud van vruchtgebruik krijgt, dan kan de nieuwe echtgenote dat vruchtgebruik niet opeisen als uw vader pas na de schenking hertrouwde.
Als uw vader u iets schenkt nadat hij hertrouwd is, dan kan de nieuwe echtgenote na zijn overlijden dat vruchtgebruik wel voortzetten. Tenzij ze daarvan afgezien heeft in de akte van schenking of in een erfovereenkomst. De schenker kan ook een testament opstellen waarin hij de langstlevende partner dat vruchtgebruik ontzegt of tijdens zijn leven al afstand doen van het vruchtgebruik.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud