analyse

Crowdfunding: sympathiek, maar risicovol

©Serge Baeken

Bij de massa geld aantrekken om een project te financieren: het principe van crowdfunding is eenvoudig. Als het project slaagt, kan het een lucratieve investering zijn voor de ‘funders’ van het eerste uur. Maar aan de basisregel ontsnapt ook dit alternatief niet: geen mooie winstkans zonder risico.

 

Zonnepanelen voor het stadion van voetbalclub OH Leuven. Een cd of stripverhaal in eigen beheer. Groeikapitaal voor een jong technologiebedrijf. Wie geld wil verzamelen, doet dat tegenwoordig onder de hippe noemer ‘crowdfunding’. Het is een vlag die vele ladingen dekt. Wie er gebruik van maakt, probeert vaak de sympathiefactor uit te spelen.

Wat de enthousiaste investeerder in ruil krijgt, varieert sterk. Van ‘eeuwige dank’, over een T-shirt of een gehandtekende cd, tot het vooruitzicht op een rendement van pakweg 8 procent of een vervijfvoudiging van de inzet. Een vooruitzicht dat uiteindelijk ook niet gehaald kan worden. Dan is de sympathiefactor plots uitgewerkt. We zetten de voornaamste varianten van crowdfunding op een rij.

Donatie

Een eerste vorm doet een beroep op uw goede wil: donatie. U schenkt geld via een crowdfundingplatform en u krijgt een kleinigheid bij wijze van dank. Een voorbeeld is de actie van de ontwikkelingsorganisatie Oxfam om bijna 10.000 euro in te zamelen voor machines voor een kleine melkerij in Burkina Faso. De beloning voor de donateur? Bonnen voor gratis ‘faire’ melk van bij ons.

Oxfam waarschuwt er overigens voor dat de steun via de crowdfundingcampagne geen fiscaal attest oplevert. Het wijst de weg naar een ander rekeningnummer waar u wel een fiscaal attest krijgt als u geld stort. Maar u krijgt dan geen andere beloning. Aan de schenker de keuze.

Voorfinanciering

De tweede variant is voor velen de ‘typische’ vorm van crowdfunding: iemand zoekt geld om iets te maken. Er zijn crowdfundings voor talenten-zonder-centen: muzikanten die een cd willen opnemen, schrijvers die hopen een boek uit te geven, hobbybrouwers die hun bier in een groter volume willen brouwen. Wie dat een goed plan vindt, kan een - meestal bescheiden - storting doen en krijgt dan een exemplaar en misschien een extra beloning bij grote vrijgevigheid.

Lukt het niet en wordt het beoogde bedrag niet verzameld, dan krijgt de sympathisant normaal gezien zijn geld terug. Even opletten of er niet een of andere vergoeding voor het crowdfundingplatform wordt afgehouden, maar als het platform een vergoeding voor mislukte pogingen wil, wordt die meestal bij de maker-gebruiker gehaald.

Wij checken of de ondernemer transparant communiceert. Maar de belegger moet zelf beslissen.
Koen Schreven
CEO Bolero Crowdfunding

Hetzelfde zien we bij startende ondernemers die geld nodig hebben om hun innovatief product in een ietwat respectabel volume te laten produceren. Meubels of textiel lenen zich goed voor dat soort crowdfundingcampagnes: wie intekent en stort, krijgt een exemplaar uit de eerste oplage(n) thuis bezorgd. Mits wat geduld.

De factor vertrouwen is belangrijk. Wie investeert, moet zelf inschatten of hij ooit het product zal zien of zijn geld zal terugkrijgen. Vaak spreken starters eerst hun netwerk aan en is er een persoonlijke band. Dat scheelt. Een professioneel platform geeft ook toelichting over de gang van zaken. Het bepaalt bijvoorbeeld dat het geld tot nader order op een geblokkeerde rekening terechtkomt. Maar 100 procent zekerheid heeft de investeerder niet. Dat bedenkt hij het best vóór de storting.

Financiële crowdfunding

Niet elke ondernemer zoekt geld om een prototype voort te ontwikkelen. Vaak missen jonge bedrijven veeleer werk- of groeikapitaal. Tegelijk zijn aardig wat mensen op zoek naar rendement voor hun spaargeld. Of ze zoeken kansen om al vroeg in een beloftevol bedrijf te investeren, ook al kunnen ze niet met honderdduizenden euro’s deelnemen aan het investeringsspel van businessangels en durfkapitaalfondsen.

Vormen van zogeheten financiële crowdfunding brengen zulke ondernemers en investeerders samen. Grosso modo worden ze onderverdeeld in ‘equity’ en ‘lending’, lees: participaties in het kapitaal of (obligatie)leningen.

Lenen

‘Leningen hebben voor de belegger het voordeel dat het rendement vooraf bekend is, voor een bepaalde looptijd’, zegt Nicolas-Alexandre Verdbois, businessanalist bij Look&Fin. Dat crowdfundingplatform werkt enkel met leningen. ‘Dat biedt wat meer houvast dan een potentiële meerwaarde verder in de toekomst. De ontlener moet bij ons een maandelijks kapitaal aflossen en rente betalen, waardoor het risico voor de investeerder gaandeweg afneemt.’

De hoge rentevoeten van 6 tot 12 procent moeten een belletje doen rinkelen: risicoloos is het niet. ‘Het gaat typisch om achtergestelde leningen’, verduidelijkt Verdbois. Dat zijn leningen waarbij u niet als eerste in de rij staat om te worden terugbetaald. ‘Bovendien staan er geen waarborgen tegenover, noch panden noch persoonlijke vermogens of wat dan ook. Het risico is duidelijk hoger dan wat een bank aanvaardt. Vaak gaat het om een cofinanciering met een bank, die 80 procent wil lenen (mét waarborg) maar een eigen inbreng van 20 procent vraagt. Die ‘eigen’ inbreng wordt dan via crowdlending verzameld.’

Er staan geen waarborgen tegenover de leningen. Geen pand, geen persoonlijk vermogen, niets.
Nicolas-Alexandre Verdbois
Businessanalist crowdfundingplatform Look&Fin

In totaal is via Look&Fin al 6 miljoen euro opgehaald voor ongeveer 60 kmo’s. Tot nu toe ligt het aantal wanbetalingen onder 0,5 procent. Maar dat zegt niets over de toekomst. ‘We geven geen garantie. We screenen de dossiers, ontmoeten de ondernemers en maken projecties op basis van hun activiteiten. We plakken er een rating op, op basis van ongeveer 15 criteria. We stellen een looptijd en een rentevoet voor, maar de ondernemer heeft het laatste woord.’

Een punt om als investeerder op te letten: waar haalt het platform zijn inkomsten om die begeleiding te betalen? In het geval van Look&Fin gaat er een factuur naar de ondernemer (in casu: 2.000 euro + 4 procent van het opgehaalde bedrag) maar dat is niet altijd zo. Soms wordt er een fee ingehouden op het geïnvesteerde bedrag. Men leent dan niet 100 euro maar 98 euro aan de ondernemer. Die betaalt dan ook maar 98 euro plus pakweg 6 euro rente terug. Dat scheelt een slok op de borrel. U zoekt dat beter vooraf uit.

Kapitaalparticipatie

‘Ook de ondernemers zelf kiezen het liefst voor een obligatielening’, stelt Koen Schreven, CEO van BoleroCrowdfunding (KBC Securities). ‘Maar niet elk dossier is daarvoor geschikt. Er moet enige historiek zijn om de terugbetalingscapaciteit te kunnen inschatten.’ Hetzelfde verhaal bij Look&Fin: enkel ondernemers met een trackrecord van minstens drie jaar komen in aanmerking.

Naast een lening biedt BoleroCrowdfunding ook een kapitaalparticipatie aan. ‘Starters moeten meestal eerst hun kapitaal versterken’, zegt Schreven. Zijn team gaat na of het bedrijf met 300.000 euro - het grensbedrag om zonder prospectus geld te mogen ophalen - minstens een jaar tot anderhalf jaar voort kan. In die tijd kan het een volgende kapitaalronde voorbereiden. ‘Daarnaast houden we in de gaten dat het transparant informatie biedt aan de investeerder en antwoordt op vragen. Maar we geven geen beoordeling van het businessplan of een kwaliteitslabel, beleggers moeten zelf beslissen.’

Investeerders moeten een test doorlopen waarin wordt gecheckt of ze de risico’s begrijpen. Schreven en zijn team zijn vaak op pad voor informatiesessies. ‘Mensen zeggen soms dat het vooral klonk als ‘doe dit niet’. We benadrukken sterk het risico, dat klopt. Het is niet voor iedereen. Beleggers moeten beseffen hoe risicovol het is en het inpassen in een gediversifieerde portefeuille. Wordt het bedrijf op een dag overgenomen, dan boek je wellicht een mooie meerwaarde. Maar net zo goed kan het failliet gaan.’

Om het investeren in startende bedrijven via crowdfunding te stimuleren, werkte de regering enkele maatregelen uit. Wie geld leent aan een starter zal in de toekomst een vrijstelling genieten van de roerende voorheffing op de betaalde intresten. De particulier mag maximaal 15.000 euro per jaar uitlenen en de lening moet minstens vier jaar lopen. Daarnaast komt een participatie in het kapitaal van een onderneming (aandelen) via een crowdfundingplatform ook in aanmerking voor de taxshelter voor starters. Wie in een jonge onderneming (max. 4 jaar) investeert, mag een deel van het geïnvesteerde bedrag aftrekken van de belastingen. Investeert men in een kleine onderneming, dan mag 30 procent van de investering worden afgetrokken. Voor een investering in een micro-onderneming wordt dat zelfs 45 procent. De investering moet steeds lopen via een crowdfundingplatform dat is erkend door de bankentoezichthouder FSMA. De wetgeving is nog niet rond. Volgens de jongste stand van zaken is het advies van de Raad van State binnen en moet de tekst nu voor een tweede lezing naar de ministerraad. Dat zou volgende week gebeuren. De regelgeving wordt normaal gezien definitief goedgekeurd na het zomerreces. Er zijn al buitenlandse erkende crowdfundingplatformen. Ook voor rechtstreekse investeringen (dus zonder tussenkomst van een crowdfundingplatform) gelden de maatregelen al.

De investeerders worden bij BoleroCrowdfunding samengebracht in een coöperatieve vennootschap die aandeelhouder wordt van de betrokken onderneming. Was dat niet een van de onaangename verrassingen bij de nieuwssite Newsmonkey, waar de oprichters de geldschieters van het eerste uur uitkochten? Veel crowdfunders klaagden toen dat ze als aandeelhouder van de coöperatie geen vat hadden op de beslissing om in te gaan op de geboden prijs (naar hun oordeel te laag). Dat besliste de coöperatie.

‘De individuele aandeelhouder heeft weinig of geen zeggenschap’, beaamt Schreven. ‘De ervaring leert echter dat andere investeerders afhaken als ze met tientallen kleine aandeelhouders om de tafel dreigen te belanden. We brengen de ‘crowd’ samen in één groep, anders is het onhandelbaar. We plaatsen de coöperatie op één lijn met andere belangrijke aandeelhouders, met aandelen van dezelfde klasse en waardering. Als de professionals oordelen dat een goede deal wordt geboden, kan de crowd volgen. Met nog een regeling erbovenop om belangenconflicten te mijden als een van de andere aandeelhouders degene is die uitkoopt.’ Als investeerder is het wetenswaardig of de geboekte meerwaarde bij een overname integraal naar de aandeelhouders gaat of dat het crowdfundingplatform er nog een fee op inhoudt.

Zoals vermeld is 300.000 euro de grens om zonder prospectus geld op te halen bij een breed publiek. Daarmee is het in de praktijk de grens voor crowdfunding. Als er minder dan 100.000 euro wordt opgehaald, mag elk individu volgens de wet ongelimiteerd investeren. Bolero legt zelf de lat op 5.000 euro. Boven 100.000 euro mag elke deelnemer maximaal 1.000 euro investeren. Een licht absurde situatie en een erg laag bedrag, vindt zowel Schreven als Verdbois. ‘Het zou logischer zijn naar 3.000 of 5.000 euro te gaan. Als je grote(re) bedragen wil investeren, dan kan dat als businessangel’, meent Schreven.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n