Wanneer is een ongeval een arbeidsongeval?

©© Wavebreak Media

Verzekeraars aanvaarden niet alle ongevallen die tijdens de werkuren gebeuren als een arbeidsongeval. Zo’n 10 procent van de claims wordt afgewezen. We schetsen enkele spelregels.

Arbeidsongevallen zijn niet te vermijden, maar extra aandacht voor veiligheid op de werkvloer heeft het aantal de voorbije 20 jaar toch fors teruggedrongen. Volgens de statistieken van Fedris, het federaal agentschap voor beroepsrisico’s, werden in 1985 269.810 aangiftes van arbeidsongevallen gedaan, terwijl er dat in 2017 - het jaar van de recentst beschikbare gegevens - nog maar 164.786 waren.

Volgens Karine Eerdekens, directeur risicobeheer van Mensura, is het teruglopen van het aantal arbeidsongevallen in eerste instantie te danken aan een mentaliteitswijziging. ‘De samenleving accepteert het niet meer dat er slordig wordt omgesprongen met veiligheid op de werkvloer’, zegt ze. ‘En bedrijven willen hun goede naam niet in het gedrang zien komen.’

Philippe Niemegeers, preventieadviseur bij het sociaal secretariaat Group S, wijst op de wet van 4 augustus 1996 over het welzijn van de werknemers. ‘Daardoor focussen bedrijven meer op de risicoanalyse’, zegt hij.

Volgens Eerdekens speelt ook de verstrenging van het beleid van de verzekeraars een rol. ‘Verzekeraars baseren de berekening van hun premies op statistische gegevens over het aantal arbeidsongevallen per sector. Bedrijven die boven het gemiddelde uitkomen, moeten hogere premies betalen.’

De strengere houding van de verzekeraars vertaalt zich ook in een groter aantal geweigerde aangiftes van arbeidsongevallen. In de statistieken van Fedris zien we over een periode van 20 jaar een duidelijke stijging van het aantal geweigerde aangiftes. In 1985 waren er dat 5.844 en in 2017 19.248. Dat bekent dat de verzekeringsmaatschappijen gemiddeld in 11,7 procent van de gevallen een ongeval op het werk niet als een arbeidsongeval beschouwen.

Er zijn wel grote onderlinge verschillen tussen de verzekeraars. KBC en Fidea tonen zich het inschikkelijkst met respectievelijk 6,3 en 3,5 procent. De marktleider AXA legt 14 procent van de aangiftes naast zich neer. Alleen Ethias en de Federale Verzekering gaan daar nog over met 14,3 en 15 procent.

Gianni De Muynck, de woordvoerder van AXA, legt de oorzaak van het stijgend aantal geweigerde dossiers bij de onduidelijke wetgeving. ‘Niet elk incident op de werkvloer is noodzakelijk een arbeidsongeval in de betekenis van de wet van 1971. Ondanks de verzoeken van de verzekeraars om de wettelijke definitie van een arbeidsongeval te wijzigen en te vereenvoudigen, is die wettelijke aanpassing er vandaag nog altijd niet.’

Nu steeds meer mensen aan thuiswerk doen, zullen de verzekeraars mogelijk met nog grotere argusogen naar aangiftes van werkongevallen beginnen te kijken. Als zich in het ‘thuiskantoor’ een ongeval voordoet, is dat moeilijker vast te stellen dan wanneer dat omringd door collega’s binnen de muren van het bedrijf gebeurt.

Wanneer is een ongeval een arbeidsongeval?

Niet elk incident of akkefietje op de werkvloer is een arbeidsongeval. De wet en de rechtspraak bakenen een aantal voorwaarden af waaraan een ongeval moet voldoen. Om van een arbeidsongeval te kunnen spreken moet het ongeval zich hebben voorgedaan tijdens de duur van de arbeidsovereenkomst en door toedoen van de uitvoering ervan. Bovendien moet sprake zijn van een externe oorzaak die een letsel veroorzaakt en moet het om een ‘plotse gebeurtenis’ gaan.

Als een werknemer die al een tijd met hartklachten rondloopt op het werk bezwijkt, is dat niet per definitie een werkongeval.

De omstandigheden waarin een arbeidsongeval zich voordoet, worden door de verzekeraars onder de loep genomen. Als een werknemer die al een tijd met hartklachten rondloopt op het werk bezwijkt, is dat niet per definitie een werkongeval. Tenzij bewezen kan worden dat het hartinfarct is uitgelokt door te zware arbeid of te veel stress.

Ook de definitie van ‘plotse gebeurtenis’ kan tot discussies leiden. Verzekeraars kunnen er bezwaar tegen maken dat een val van de trap naar de refter als een arbeidsongeval wordt aangegeven.

Geldt een ongeval van en naar het werk ook als een arbeidsongeval?

Uit de statistieken van Fedris blijkt dat de meeste werkongevallen zich voordoen op de werkvloer. Van de 145.538 aanvaarde ongevallenaangiftes, hadden er 120.911 betrekking op ongevallen op de werkvloer en 24.627 op ongevallen onderweg naar of van het werk.

In principe bent u ook verzekerd voor ongevallen die u krijgt naar en van het werk. De wet bepaalt dat de weg naar het werk overeenstemt met het normale traject dat de werknemer moet afleggen om zich van zijn woonplaats naar het werk of omgekeerd te begeven. Om verzekerd te blijven, moet u wel een aantal zaken in acht nemen.

Om discussies te vermijden doet u er goed aan het traject tussen uw woonplaats en uw werkplek niet met enkele uren te rekken. Wie na een uitgebreide winkelbeurt in de supermarkt en een bezoekje aan zijn moeder uren na het verlaten van zijn werk een auto-ongeluk heeft, valt normaal niet meer onder de arbeidsongevallenverzekering.

Dat wil echter niet zeggen dat u niet kunt afwijken van uw gewone route. Een kleine omweg maken en inkopen doen voor het avondeten kan dus wel. Een grote omweg maken kan, maar dan moet u kunnen aantonen dat dat door overmacht was. Bijvoorbeeld als er een ellenlange file staat omdat de snelweg onverwacht versperd is.

Ben ik ook verzekerd als ik thuiswerk?

Of een ongeval ook een arbeidsongeval is, is minder duidelijk voor wie thuis aan de slag is. De grens tussen de privésfeer en de beroepsactiviteit is minder strikt afgebakend en er zijn doorgaans ook geen getuigen.

Telewerkers zijn sinds kort op dezelfde manier beschermd door de arbeidsongevallenverzekering als werknemers die op kantoor aan de slag zijn. Sinds januari 2019 zijn de situaties die van een ongeval thuis een werkongeval maken wettelijk beter gedefinieerd en is er meer rechtszekerheid.

Met name de weg van of naar het werk was voor telewerkers nog een knelpunt. Pendelaars zijn gedekt door de arbeidsongevallenverzekering van hun werkgever als ze van of naar het werk pendelen en onderweg een ongeval hebben.

Thuiswerkers leggen geen weg van en naar het werk af. Maar ook zij moeten soms kinderen wegbrengen naar de school of de crèche alvorens ze thuis aan het werk gaan. Tot vorig jaar waren telewerkers niet gedekt door de arbeidsongevallenverzekering als ze onderweg een ongeval hadden. Intussen wordt die verplaatsing ook voor telewerkers gezien als een onderdeel van de normale arbeidsweg.

Tot vorig jaar was er ook alleen duidelijkheid over arbeidsongevallen die zich bij structureel thuiswerk voordeden. Een ongeval dat zich binnen de afgesproken uren van thuiswerk voordoet, wordt gezien als een arbeidsongeval. Maar voor occasioneel thuiswerk ging dat niet op. Die lacune is sinds begin dit jaar weggewerkt. Zo zijn ook occasionele thuiswerkers door de arbeidsongevallenverzekering gedekt als ze tijdens het thuiswerk van de trap vallen of brandwonden oplopen door het morsen van hete koffie.

Wat betaalt mijn verzekering terug?

De uitkeringen waarop slachtoffers van een arbeidsongeval recht hebben, liggen bij wet vast. Het gaat in eerste instantie om een vergoeding voor volledige tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Die wordt eventueel gevolgd door een vergoeding voor gedeeltelijke tijdelijke arbeidsongeschiktheid, als de werknemer zijn baan weer op deeltijdse basis kan opnemen. Als het ongeval blijvende gevolgen heeft, krijgt u een vergoeding voor blijvende arbeidsongeschiktheid.

U kunt ook rekenen op de terugbetaling van de medische en de apotheekkosten, de kosten van protheses en orthopedische toestellen en de hospitalisatiekosten.

Het loon dat als basis dient voor de berekening van de vergoedingen is beperkt tot een bij wet bepaald vergoedingsplafond. Vandaag bedraagt dat 43.460 euro. Werkgevers hebben wel altijd de mogelijkheid om een verzekering af te sluiten voor het loongedeelte dat het plafond overschrijdt, maar dat is geen verplichting.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect