Netto Het antwoord op al uw geldvragen

Wat u moet weten als u van beroepsstatuut verandert

Café-uitbaters en kapsters die hun zaak maanden moeten sluiten, werknemers die tijdelijk werkloos thuiszitten of die het thuiskantoor beu zijn. Corona doet nogal wat mensen nadenken over een andere job. Maar bekijk goed welke de administratieve verplichtingen zijn, voor u de overstap maakt.
©Trui Chielens

Sommigen zouden het nooit in hun hoofd gehaald hebben om als zelfstandige aan de slag te gaan. Daarvoor waren de voordelen van een baan als loontrekkende hen te dierbaar. Maar tijdens het thuiswerk of in tijdelijke werkloosheid voelden ze ideeën opborrelen en nu denken ze eraan zelfstandige te worden. Misschien eerst als zelfstandige in bijberoep. Anderen zagen zich voor geen geld van de wereld voor een ‘baas’ werken, maar willen nu af van de onzekerheid die het zelfstandigenbestaan kan opleveren.

Lockdown at work

De Tijd ontwikkelde een vragenlijst die peilt naar uw energieniveau en uw relatie met het werk tijdens de covidcrisis.

Switchen tussen statuten en het combineren van activiteiten, het is allemaal mogelijk. Maar welke overstap of welke combinatie u ook wilt maken, weet dat u telkens aan een aantal administratieve verplichtingen gebonden bent.

Werknemer wordt zelfstandige

Beginnen als zelfstandige is niet zo moeilijk, maar er komt wel wat administratie bij kijken.

Ondernemingsnummer aanvragen

‘Mensen willen vaak ‘een bijberoep opstarten’, maar staan er niet bij stil dat je niet kan beginnen als zelfstandige zonder een onderneming’, zegt Franky Haesevoets, gedelegeerd bestuurder van het sociaal verzekeringsfonds Xerius. Een zelfstandige moet een ondernemingsnummer aanvragen via een ondernemingsloket. Dat nummer wordt opgeslagen in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) en vormt het paspoort voor uw zelfstandige activiteiten. Het is bedoeld om de informatie-uitwisseling met de overheid en andere ondernemingen makkelijker te maken.

Bij het aanvragen van uw ondernemingsnummer moet u duidelijk maken welke activiteiten u wil uitoefenen. Daarnaast moet u uw vestigingsadres, de handelsbenaming van uw zaak en het bankrekeningnummer van uw zaak opgeven.

Om zelfstandige te worden moet u minstens een eenmanszaak oprichten. Als uw zelfstandige activiteiten fors uitbreiden, kunt u nadien nog altijd een vennootschap oprichten. Maar niets belet u om meteen met een vennootschap van start te gaan.

Aanmelden bij de btw-administratie

Als ondernemer bent u bijna altijd btw-plichtig. U moet dus over een btw-nummer beschikken om te kunnen factureren. Het btw-nummer komt overeen met uw ondernemingsnummer, maar dan met de letters BE ervoor. De aanvraag kunt u eventueel in de handen van uw sociaal verzekeringsfonds leggen. Alleen als u een activiteit uitoefent die expliciet vrijgesteld is van btw - zoals kinesist, arts of verpleegkundige - moet u geen btw-nummer aanvragen.

Voor beginnende zelfstandigen in hoofdberoep bestaat er voor de eerste vier kwartalen een starterskorting.

Aansluiten bij sociaal verzekeringsfonds

Als u zelfstandige wordt, is er geen werkgever meer die uw sociale bijdragen betaalt aan de RSZ. U zult dus moeten aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds. Dat is een vzw die als tussenpersoon tussen zelfstandigen en de overheid optreedt.

Als zelfstandige betaalt u elk kwartaal een bijdrage voor uw sociale verzekering. In hoofdberoep beloopt de kwartaalbijdrage minimaal 741,63 euro. Dat bedrag is berekend op basis van een inkomen van 14.000 euro. ‘In de regel gaat 20,5 procent van uw netto belastbaar inkomen naar sociale bijdragen’, zegt Franky Haesevoets van Xerius. ‘Dus als u meer verdient, betaalt u meer.’

Voor beginnende zelfstandigen in hoofdberoep bestaat er voor de eerste vier kwartalen een starterskorting, waardoor hun bijdragen een stuk onder het vastgelegde minimum liggen. Die korting geldt alleen voor starters met een inkomen lager dan 9.361 euro. Tussen 7.251,66 euro en 9.361,72 euro betalen ze 494,42 euro per kwartaal. En als het inkomen lager is dan 7.251,66 euro, betalen ze 382,98 euro. In ruil voor die bijdragen kunt u rekenen op een vervangingsinkomen bij ziekte, de terugbetaling van medische kosten via het ziekenfonds, steun bij de geboorte van een kind, maandelijks kindergeld en een zelfstandigenpensioen aan het einde van de carrière.

Vergunningen aanvragen

Voor bepaalde activiteiten moet u een vergunning aanvragen. De meest voor de hand liggende zijn een eetwarenvergunning of een alcoholvergunning.

Zelfstandige in hoofdberoep wordt werknemer

Als u een punt wil zetten achter uw zelfstandige activiteiten in hoofdberoep en aan de slag wil als werknemer, dan moet u uw statuut van zelfstandige afsluiten. Daarvoor moet u verschillende stappen ondernemen.

Schrapping uit de Kruispuntbank van Ondernemingen

Dat doet u via uw ondernemingsloket, dat vaak samenvalt met uw sociale verzekeringsfonds.

Schrapping bij de btw-administratie

Als u niet langer als zelfstandige werkt, bent u niet langer btw-plichtig. U moet de controlediensten van de btw op de hoogte brengen van uw stopzetting. ‘Dat dient te gebeuren binnen de maand na de stopzetting’, zegt Franky Haesevoets van Xerius. U moet wel nog een laatste btw-aangifte indienen en de verschuldigde som betalen.

Opzegging bij sociaal verzekeringsfonds

Voor het laatste kwartaal van uw zelfstandige activiteit moet u uiteraard nog sociale bijdragen betalen. Na de stopzetting niet meer. Om nadien in orde te blijven met uw sociale zekerheid moet u wel een ander statuut hebben. Normaal levert dat geen problemen op, want als u als werknemer of ambtenaar aan de slag gaat, bent u verzekerd door de RSZ-bijdragen.

Werknemer wordt ook zelfstandige in bijberoep

Om als zelfstandige in bijberoep van start te gaan moet u aan bepaalde voorwaarden voldoen. Als loontrekkende werknemer of ambtenaar moet u minstens een halftijdse betrekking hebben. Als vast benoemde leerkracht moet u minstens 60 procent van een voltijdse uurrooster presteren. Zonder vaste benoeming volstaat 50 procent van een voltijds uurrooster.

Er staat geen limiet op hoeveel u mag bijverdienen als zelfstandige in bijberoep. ‘Maar hoe meer u verdient, hoe meer sociale bijdragen u betaalt’, zegt Franky Haesevoets van Xerius. ‘De sociale bijdrage bedraagt 20,5 procent van uw netto belastbaar inkomen.’

Wat moet u regelen om als bijberoeper te beginnen?

Inschrijven bij de Kruispuntbank van Ondernemingen

Als startende zelfstandige moet u een ondernemingsnummer aanvragen. Dat is zo als u er uw hoofdberoep van maakt, maar ook als u in bijberoep wil beginnen. Als beginnende zelfstandige in bijberoep zult u waarschijnlijk kiezen voor een eenmanszaak.

Als uw omzet onder 25.000 euro per jaar blijft, kunt u een vrijstelling van btw krijgen.

Registreren bij de btw-administratie.

Als ondernemer bent u bijna altijd btw-plichtig. U zult dus over een btw-nummer moeten beschikken om te kunnen factureren.

Btw-plichtig zijn brengt vooral extra administratie met zich mee, omdat u elk kwartaal een aangifte moet doen. Maar voor de rest betekent dat geen nadeel, want u int alleen maar btw van uw klanten en stort die door aan de btw-administratie. Het voordeel is zelfs dat u de btw van aankopen in het kader van uw beroepsactiviteiten kunt aftrekken.

Als uw omzet onder 25.000 euro per jaar blijft, kunt u een vrijstelling van btw krijgen. Dat wil zeggen dat u uw klanten geen btw aanrekent en die dus ook niet moet doorstorten aan de btw-administratie. Dat bespaart u heel wat administratie.

Aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds

Als zelfstandige in bijberoep zult u moeten aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds. Dat is een vzw die als tussenpersoon tussen zelfstandigen en de overheid optreedt. Als zelfstandige betaalt u elk kwartaal een bijdrage voor uw sociale verzekering.

In bijberoep beloopt de kwartaalbijdrage voor starters minimaal 82,05 euro. Die bijdrage is berekend op een inkomen van 1.553,58 euro. Dat forfaitaire bedrag wordt gebruikt omdat er voor het eerste jaar nog geen reële inkomstencijfers bekend zijn. Na drie jaar worden de bijdragen bepaald op basis van de inkomens van het eerste jaar.

‘Maar je kan altijd - dat geldt ook voor zelfstandigen in hoofdberoep - je bijdragen op een geschat inkomen laten berekenen als je ervan uitgaat dat die hoger zullen liggen dan het wettelijk minimum ’, zegt Franky Haesevoets van Xerius. ‘Je hoeft dus niet te wachten tot de regularisatie komt na twee jaar.’

Blijft uw inkomen als zelfstandige in bijberoep onder 1.553,58 euro per jaar, dan vallen de sociale bijdragen weg.

Aanvragen van vergunningen

Ook in bijberoep moet u voor bepaalde activiteiten een vergunning aanvragen. De meest voor de hand liggende zijn een eetwarenvergunning of een alcoholvergunning.

Van bijberoep naar hoofdberoep

Als u minstens halftijds als werknemer aan de slag bent en ook zelfstandige activiteiten hebt, wordt u beschouwd als zelfstandige in bijberoep. Maar zodra u minder dan 50 procent als werknemer werkt, verandert dat. Dan wordt u gezien als zelfstandige in hoofdberoep. Die overgang heeft enkele gevolgen.

Hogere bijdragen bij sociaal verzekeringsfonds

Belangrijk om weten is dat de sociale bijdragen van zelfstandigen altijd per kwartaal lopen, ook als u in het midden van een kwartaal van start gaat.

Als zelfstandige in hoofdberoep zult u hogere sociale bijdragen betalen dan als zelfstandige in bijberoep. De minimale kwartaalbijdrage beloopt dan niet langer 82,05 maar 741,63 euro. De algemene regel is dat u 20,5 procent van uw netto belastbaar inkomen aan sociale zekerheid betaalt. Als starter betaalt u een forfaitaire voorlopige bijdrage van 741,63 euro, omdat uw inkomsten nog niet bekend zijn.

Bent u minstens drie volle kalenderjaren actief als zelfstandige in bijberoep en stapt u over naar hoofdberoep, dan wordt uw voorlopige bijdrage nog altijd berekend op uw inkomen van drie jaar geleden, toen u allicht minder verdiende. Naderhand wordt de voorlopige bijdrage herzien op basis van het inkomen van het jaar waarin u van bijberoep naar hoofdberoep ging.

U kunt er ook meteen voor kiezen een hogere voorlopige bijdrage te betalen. Dat vermijdt dat u bij de herziening in één keer een grote som moet bijbetalen. De bijdragen zijn overigens fiscaal aftrekbaar als beroepskosten.

Belangrijk om weten is dat de sociale bijdragen van zelfstandigen altijd per kwartaal lopen, ook als u in het midden van een kwartaal van start gaat. De overschakeling van zelfstandige in bijberoep naar zelfstandige in hoofdberoep gaat onmiddellijk in. Gebeurt dat halfweg het kwartaal, dan zult u dat kwartaal uw sociale zekerheid als zelfstandige in hoofdberoep moeten betalen.

Uw ondernemingsnummer blijft behouden

Ook uw btw-nummer blijft hetzelfde.

Van hoofdberoep naar bijberoep

Het kan gebeuren dat u als zelfstandige een interessant jobvoorstel krijgt en werknemer wordt. Als u een slag om de arm wilt houden, kunt u uw zelfstandige activiteit (voorlopig) in bijberoep aanhouden. Vergeet niet dat de switch van hoofdberoep naar bijberoep alleen mogelijk is als u minstens halftijds als werknemer gaat werken.

Uw ondernemingsnummer blijft behouden

Ook bij de btw-administratie blijft u met hetzelfde btw-nummer ingeschreven staan.

Aanpassing sociale bijdragen

De bijdrage verandert afhankelijk van het inkomen in bijberoep. De algemene richtlijn blijft dezelfde: u betaalt 20,5 procent van het netto belastbaar inkomen als zelfstandige aan sociale bijdragen. Maar het minimum ligt met 82,05 euro veel lager dan de 741,63 euro die u als zelfstandige in hoofdberoep neertelt. U kunt een vrijstelling van bijdrage aanvragen als u geen of een erg laag inkomen in bijberoep hebt. (zie hoger)

De omschakeling naar zelfstandige in bijberoep gaat in op de eerste dag van het kwartaal dat volgt op het kwartaal waarin u als loontrekkende van start gaat. In het kwartaal van de overstap betaalt u dus nog bijdragen als zelfstandige in hoofdberoep en vanaf het volgende kwartaal schakelt u over naar de bijdragen als zelfstandige in bijberoep.

Ongeacht hoeveel u als zelfstandige in bijberoep verdient en hoeveel sociale bijdragen u betaalt, u bouwt er geen sociale rechten mee op. De sociale bijdragen zijn verplicht, maar u krijgt geen enkel extra recht op kindergeld, ziekte- en invaliditeitsuitkering of pensioen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud