Netto Het antwoord op al uw geldvragen

Wat u moet weten over de flitscontroles op telewerk

Heel januari wordt via flitscontroles nagegaan of bedrijven het verplichte thuiswerk voldoende naleven. Wie mag naar kantoor gaan en hoe moet het werk op de vloer georganiseerd worden?
©Photo News

Zo'n 1.000 inspecteurs van de federale overheidsdienst Werkgelegenheid en controleurs van sociale-inspectiediensten als de RVA en het RIZIV voeren deze maand flitscontroles uit bij bedrijven in de dienstensector. De controles betreffen alle coronaregels, met de nadruk op telewerk. Dat is sinds november 2020 opnieuw verplicht voor iedereen die zijn job van thuis uit kan doen.

Vier op tien werknemers doen aan thuiswerk

Door het verplichte thuiswerk werkt 39 procent van de werkenden soms of gewoonlijk van thuis uit. Dat blijkt uit cijfers van het Belgische statistiekbureau Statbel. Dat is ongeveer evenveel als in mei, toen het percentage thuiswerkers het hoogst lag.

In februari 2020, net voor de corona-uitbraak en de daarop volgende maatregelen, werkte 25 procent van de werknemers soms of regelmatig van thuis uit. Ook in 2019 schommelde dat percentage maand na maand rond 25 procent.

Een op de drie thuiswerkers doet voor het eerst aan thuiswerk sinds de coronacrisis. Bijna de helft van de thuiswerkers deed dat vroeger ook al, maar werkt nu meer van thuis uit.

Welke bedrijven mogen flitscontroles verwachten?

‘De inspectiediensten kunnen bij elk bedrijf langsgaan, ook bij productiebedrijven. Maar de aangekondigde flitscontroles gelden specifiek voor de tertiaire sector, zeg maar de dienstenbedrijven. Omdat telewerk in een kantooromgeving het meeste impact heeft op de bezetting op de werkvloer’, zegt Geert Vermeir, manager van het juridisch kenniscentrum van de hr-dienstverlener SD Worx.

Wat wordt gecontroleerd?

Twee zaken. Zijn te veel werknemers op kantoor, afgaand op het telewerkbeleid van het bedrijf? En worden alle preventiemaatregelen en sanitaire verplichtingen nageleefd? Denk aan het gebruik van handgels, respect voor social distancing en ventilatie.

Wie mag nog naar kantoor?

De basisregel is dat telewerk verplicht is. Iedereen moet maximaal thuiswerken.

Daarop bestaan twee uitzonderingen. Een werknemer mag naar kantoor komen als het onmogelijk is van thuis uit te werken door de aard van de functie of als thuiswerk de continuïteit van de bedrijfsvoering in het gedrang brengt.

‘De aard van de functie is een relatief objectief gegeven. Een kassierster kan duidelijk niet van thuis uit werken’, zegt Vermeir. ‘De vereiste aanwezigheid om de continuïteit van het bedrijf niet in het gedrang te brengen kan breder worden ingevuld. De onderneming beslist daar zelf over.’

Hoe moet het werk op de vloer geregeld worden?

Elke werknemer die op de vloer aanwezig is, moet een op die dag geldig attest of ‘enig ander bewijsmiddel’ op naam van de werkgever kunnen voorleggen. De werkgever geeft daarin aan dat de persoon in kwestie op kantoor moet zijn.

Vermeir: ‘Die noodzakelijke aanwezigheid hoeft niet individueel gemotiveerd te worden.’ Dat is echter geen vrijgeleide om elke werknemer een attest te bezorgen om op safe te spelen bij een mogelijke inspectie. ‘De inspectie zal het bedrijf vragen naar zijn thuiswerkbeleid. Dat moet voldoende onderbouwd zijn en voldoende gecommuniceerd worden aan het personeel, bijvoorbeeld via het intranet of ad valvas.

De sociale partners en experten van de overheid werkten vorig jaar een praktische gids uit voor de werkorganisatie in coronatijden. Daarnaast kunnen sectorspecifieke protocollen dienen als leidraad. Die gaan ruimer dan de werkorganisatie van de werknemers, ze hebben het ook over hoe bedrijven klanten, bezoekers of leveranciers ontvangen.

Hoeveel mensen mogen aanwezig zijn op kantoor?

 ‘Er is geen principe dat stelt dat een bepaald vast aantal of een bepaald percentage van de werknemers aanwezig mag zijn. Alles hangt samen met het thuiswerkbeleid en met de argumentatie waarom de betrokken werknemers aanwezig zijn.’

‘Als de inspectie problemen vaststelt, is dat meestal omdat te veel mensen zonder geldig attest aanwezig zijn of omdat het thuiswerkbeleid onvoldoende is onderbouwd', zegt Vermeir.

Wat als een werkgever oordeelt dat een werknemer naar kantoor moet komen, maar die laatste dat niet ziet zitten?

De werkgever bepaalt voor welke functies thuiswerk onmogelijk is en wiens aanwezigheid vereist is om de continuïteit van het werk te garanderen. De betrokken werknemers zijn dan verplicht om naar kantoor te gaan. De werkgever kan die aanwezigheid juridisch afdwingen. Een werknemer die weigert naar kantoor te gaan is onrechtmatig afwezig. Er kan zelfs sprake zijn van werkweigering.

De werkgever en de werknemer gaan het best met elkaar in gesprek, adviseert Vermeir. ‘Het kan dat een werknemer, alle voorzorgen op de vloer ten spijt, echt schrik heeft om te komen werken. Dwing je hem naar kantoor te komen, dan riskeer je dat die werknemer op termijn uitvalt.’

Zijn terugkomdagen, waarop een team fysiek aanwezig is om de band met de collega’s intact te houden, nog toegelaten?

‘Die vallen niet onder de uitzonderingen. Zulke initiatieven moeten dus even wachten’, zegt Vermeir. Ook meetings moeten zoveel mogelijk online. Tenzij het echt nodig is om fysiek samen te komen.

Wat met de jaarlijkse nieuwjaarsreceptie en personeelsvergaderingen?

Januari is typisch de maand van de nieuwjaarsrecepties of de personeelsvergaderingen op kantoor. Die op kantoor laten doorgaan is niet aan de orde. ‘Een CEO die honderden werknemers wil toespreken, zal dat waarschijnlijk niet vanuit zijn eigen living doen. Een professionelere omgeving en apparatuur lijken daarvoor aangewezen. De organisatie van dat event kan voor een aantal werknemers een geldige reden zijn om op kantoor aanwezig te zijn.’

Wat als een werknemer vindt dat de werkgever onvoldoende coronamaatregelen neemt?

Dat kan hij aankaarten bij het bedrijf, dat verantwoordelijk is om het nodige te doen. Dat kan bij de personeelsdienst of bij een leidinggevende, maar evengoed bij een personeelsvertegenwoordiger of de dienst die instaat voor veiligheid en preventie op het werk. Levert dat niets op, dan kan hij - anoniem - de vakbond of de sociale inspectie inlichten.

Wat als de aanwezige werknemers de coronamaatregelen niet naleven?

Vermeir: ‘Werknemers moeten op alle momenten de richtlijnen van hun werkgever opvolgen. Dat geldt dus ook voor de coronamaatregelen. Weigeren ze dat, dan kan dat in extreme gevallen leiden tot ontslag.’

Wat als een werknemer naar de werkvloer wil komen? Omdat hij thuis minder productief is. Omdat hij thuis eenzaam is. Of omdat het er te druk is met een thuiswerkende partner en kinderen die afstandsonderwijs volgen.

Valt de werknemer niet onder de twee uitzonderingen op het verplichte thuiswerk, dan mag hij in principe niet op kantoor aanwezig zijn. ‘Het wordt een moeilijke situatie als de letter van de wet in conflict komt met het mentaal welzijn van een werknemer. Dreigt die uit te vallen omdat zijn mentaal welbevinden er onder lijdt, dan kan dat de continuïteit van de bedrijfsvoering in het gedrang brengen. In dat geval een uitzondering maken kan je zien als een gezond personeelsbeleid. Al raad ik bedrijven aan uitzonderingen tot een strikt minimum te beperken’, zegt Vermeir.

Wat als een werknemer toch naar kantoor gaat? Kan de werkgever hem naar huis sturen?

Vermeir: ‘Het beste is voorkomen dat werknemers plots op kantoor staan. Informeer hen dat ze dat op voorhand moeten aftoetsen, met hun directe chef of met de personeelsdienst.’

Wat zijn de sancties bij overtredingen?

De werknemer hoeft zich geen zorgen te maken, hij riskeert niets. De sanctie is voor de werkgever.

De inspecteur beslist afhankelijk van de zwaarte van de feiten en de omstandigheden over een sanctie. Hij kan een waarschuwing geven, een proces-verbaal opstellen, een termijn om zich in orde te stellen bevelen of een onmiddellijke stopzetting. Dat laatste kan bij een ernstig gevaar voor de gezondheid en de veiligheid.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud