Wat u moet weten over het nieuw themaverlof voor mantelzorgers

©Siska Vandecasteele

Met een nieuw themaverlof zullen mantelzorgers een maand niet, of twee maanden minder kunnen werken. De eerste aanvragen kunnen vanaf 1 oktober ingediend worden.

Zorgt u regelmatig voor iemand die u na aan het hart ligt? Denk maar aan een familielid, vriend of buur die speciale zorg nodig heeft door een ziekte of beperking. Net zoals naar schatting 800.000 mensen in ons land bent u wellicht mantelzorger. Een job combineren met die zorgtaken is niet altijd evident. Vanaf 1 oktober kunnen mantelzorgers het dankzij een nieuwe formule een tijdje professioneel wat rustiger aan doen. Het nieuwe systeem is mantelzorgverlof gedoopt.

Alleen erkende mantelzorgers kunnen een beroep doen op het mantelzorgverlof. Maar voor die erkenning is het wachten op een Koninklijk Besluit. Ann Tourné, juridisch adviseur SD Worx

Die mogelijkheid zal naast de drie bestaande themaverloven om zorg te verlenen bestaan. Dat zijn het ouderschapsverlof voor de opvoeding van jonge kinderen, het verlof medische bijstand om bijstand te verlenen aan zwaar zieke gezins- en familieleden en palliatief verlof voor de bijstand en de verzorging van een ongeneeslijke zieke in een terminale fase.

De wet over het mantelzorgverlof is begin deze maand in het Staatsblad verschenen. Uitvoeringsbesluiten kunnen nog verdere verfijningen aanbrengen, maar hier volgt alvast een overzicht van wat het mantelzorgverlof mogelijk maakt.

1. Tot één maand voltijds

Het mantelzorgverlof laat wie voltijds aan de slag is toe een maand te stoppen met werken of twee maanden de helft of een vijfde minder te werken. Die termijnen zijn per zorgbehoevende. ‘Een volledige onderbreking van een maand komt overeen met een vermindering van de prestaties van twee maanden’, zegt Ann Tourné van de hr-dienstverlener SD Worx. ‘Voor dezelfde zorgbehoevende kunt u dus niet een maand helemaal stoppen met werken om dan vervolgens twee maanden minder te werken.’

Deeltijdse werknemers kunnen hun arbeidsovereenkomst alleen volledig schorsen. Die maximumperiodes gelden per zorgbehoevende en de beleidsmakers kunnen die nog uitbreiden.

Er is ook een beperking over de hele loopbaan. ‘Een werknemer kan maximaal zes keer een maand stoppen met werken. Voor wie ervoor kiest tijdelijk minder te werken, is de opname beperkt tot twaalf maanden over de hele loopbaan’, legt Tourné uit.

2. Voor erkende mantelzorgers

Een mantelzorger mag de bijstand en hulp niet beroepshalve geven, het gaat om mensen die zich belangeloos inzetten voor dierbaren en er dus niet voor betaald worden. Mantelzorg mag ook niet verward worden met vrijwilligerswerk: dat gebeurt vaak in het verband van een organisatie.

Alleen erkende mantelzorgers kunnen mantelzorgverlof nemen. ‘De mantelzorger moet de erkenning aanvragen bij het ziekenfonds, met de toestemming van de zorgvrager of zijn of haar wettelijke vertegenwoordiger, via een verklaring op eer. De ziekenfondsen werken de procedures uit om dat vlot te laten verlopen vanaf 1 oktober’, zegt Naomi De Bruyne, coördinator van het Steunpunt Mantelzorg. ‘Maar die erkenning moet wel nog uitgewerkt worden in een Koninklijk Besluit. Als dat er niet is tegen 1 oktober, zullen mantelzorgers geen erkenning kunnen vragen en dus ook geen mantelzorgverlof kunnen aanvragen’, merkt Tourné op.

Aan de erkenning zijn een aantal voorwaarden gekoppeld. Zo moet u een vertrouwensrelatie of een nauwe, affectieve of geografische relatie hebben opgebouwd met de geholpen persoon. ‘In tegenstelling tot het verlof voor medische bijstand, blijft het mantelzorgverlof niet beperkt tot gezins- en nauwe familieleden. Het kan dus ook gevraagd worden om een goede vriend of buur bij te staan’, zegt Tourné. Voorts moet de mantelzorger in België verblijven en ingeschreven zijn in het bevolkings- of vreemdelingenregister. ‘De wet laat toe dat verschillende mantelzorgers per zorgaanvrager erkend worden’, zegt De Bruyne.

Wij pleiten voor een administratieve vereenvoudiging die leidt tot een automatische erkenning van mensen met een zorgbudget. Naomi De Bruyne, coördinator Steunpunt Mantelzorg

De geholpen persoon - de zorgvrager - moet in België wonen en een vastgestelde zorgbehoefte hebben. ‘Een aantal mensen zullen automatisch erkend zijn en geen nieuwe evaluatie moeten ondergaan. Het gaat over zorgvragers die een inkomensvervangende tegemoetkoming, een integratietegemoetkoming of een tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (de vroegere THAB) krijgen als de graad van zelfredzaamheid op minstens twaalf punten werd vastgesteld’, zegt De Bruyne. ‘Valt u niet in die categorieën, dan moet u een evaluatie door de adviserend arts van uw ziekenfonds, de directie-generaal personen met een handicap van de FOD Sociale Zekerheid of het bestuur van medische expertise (Medex) laten uitvoeren.’

‘Concreet zullen mensen met een Vlaams zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden - in de volksmond vaak de mantelzorgpremie genoemd - niet automatisch erkend worden. We vinden het problematisch dat het federale en het Vlaamse registratiesysteem niet met elkaar corresponderen. We pleiten daarom voor een administratieve vereenvoudiging die leidt tot een automatische erkenning van mensen met een zorgbudget’, aldus De Bruyne.

Bent u mantelzorger (ouder, broer of zus...) van een minderjarige zorgvrager, dan moet u andere criteria in het oog houden. Die zijn vrij technisch. ‘Bij de evaluatie van het groeipakket - de vroegere kinderbijslag - moet het kind ten minste twaalf punten halen of ten minste zes punten op achttien in de derde pijler, die de gevolgen van de aandoening op de familiale omgeving van het kind meet. Ook kinderen die op de evaluatie meer dan 80 procent fysieke of mentale ongeschiktheid met zeven tot negen punten voor de graad van zelfredzaamheid behalen, komen in aanmerking’, zegt De Bruyne.

3. Uitkering

Wie mantelzorgverlof neemt, heeft recht op een uitkering van de RVA. ‘Het bedrag van die uitkering moet nog worden vastgelegd in een Koninklijk Besluit. Gebeurt dat niet, dan worden de uitkeringen dezelfde als voor het themaverlof voor medische bijstand’, zegt Tourné. Voor wie volledig stopt met werken in de privésector is dat 834,9 euro bruto of 750,33 euro netto. Voor alleenstaande werknemers is er een verhoogd bedrag van 1.313,48 euro bruto en 1.180,43 euro netto.

4. Schriftelijke aanvraag

Een werknemer die van het recht gebruik wil maken, moet de werkgever daar schriftelijk van op de hoogte brengen. Dat moet minstens zeven dagen voor de aanvang van het verlof. ‘In onderling schriftelijk akkoord kunnen de partijen een andere termijn overeenkomen’, zegt Tourné. In zijn aanvraag vermeldt de werknemer de periode waarin hij de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst schorst en voegt hij een bewijs toe van de erkenning als mantelzorger.

5. Ontslagbescherming

Vanaf de datum van de schriftelijke kennisgeving tot drie maanden na de einddatum van het mantelzorgverlof geniet de werknemer ontslagbescherming. De werkgever mag de werknemer niet ontslaan, tenzij om een dringende of voldoende reden. Doet hij dat toch, dan moet hij een extra schadevergoeding betalen van zes maanden loon.

Het mantelzorgverlof wordt gelijkgesteld met een gewerkte periode voor de pensioenberekening. ‘Een werknemer die mantelzorgverlof neemt, zal het jaar erop wel minder vakantiedagen hebben. En in de meeste sectoren zal ook de eindejaarspremie lager uitvallen’, zegt Tourné.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect