netto

Nieuwe gezinnen& belastingen

'Wat met de kinderen?' Het is een van de belangrijkste vragen als ouders beslissen om een punt te zetten achter hun relatie. Zullen we de kinderen in co-ouderschap opvoeden? Verblijven ze even lang bij elke ouder of is een 70/30-verdeling realistischer? Of wonen de kids vooral bij één ouder en gaan ze één weekend op de twee naar de andere? Een emotioneel zware beslissing met veel praktische en organisatorische gevolgen. Maar ook met financiële consequenties.

Nieuw samengestelde gezinnen zijn vaak kroostrijke gezinnen. Maar hoe zit het precies met dat belastingvoordeel voor kinderen ten laste? Welke ouder ziet zijn belastingfactuur met hoeveel dalen?

WIST U DAT?

Als de vader dubbel zoveel verdient als de moeder, zal hij na een scheiding twee derde van de kinderkosten moeten betalen.

Hoe wordt de belastingvrije som berekend in een nieuw samengesteld gezin?

47.056

Uit cijfers van de federale overheidsdienst Financiën blijkt dat er voor 47.056 kinderen een fiscaal co-ouderschap is gevraagd.

Niet alleen een domicilie, maar ook een verblijfsadres

voor uw kinderen

NIEUW! Na een relatiebreuk kan een kind maar bij één ouder gedomicilieerd zijn. Zelfs al wordt het kind in co-ouderschap opgevoed en brengt het evenveel tijd door bij zijn moeder en zijn vader. Dat was een probleem voor kortingen en voordelen, aangeboden door de gemeente waar de andere ouder woont. Denk maar aan een goedkopere toegang tot het gemeentelijk zwembad of andere sportactiviteiten.

Dat euvel is sinds begin dit jaar verholpen met het verblijfsregister.

U kunt een zogenaamd 'gedeeld verblijf' registreren: in het dossier van het kind wordt het verblijfsadres opgenomen van de ouder waar het kind niet gedomicilieerd is. Dat wordt vervolgens automatisch overgenomen in het bevolkingsregister van die verblijfsouder. De vermelding verschijnt ook in het dossier van de ouder bij wie het kind gedomicilieerd is. Let wel, het verblijfsadres creëert alleen gemeentelijke voordelen. Er zijn geen andere voordelen verbonden aan de inschrijving.

Hoezo, mijn kleuter moet een belastingaangifte indienen?

Na een relatiebreuk moet een ouder misschien onderhoudsgeld betalen voor zijn kinderen en/of ex-partner. De betaler kan die betalingen fiscaal inbrengen en zo een deeltje via de belastingaangifte recupereren. Keerzijde van de medaille is dat voor de ontvanger die inkomsten belastbaar zijn tegen de normale belastingtarieven. Maar niet de volledige betaling wordt belast: de belastingadministratie past een forfaitaire kostenaftrek toe van 20 procent.

Een ex-partner moet de onderhoudsuitkering voor hem of haar persoonlijk sowieso in de eigen belastingaangifte opnemen. Maar hoe zit het met kinderen? In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is onderhoudsgeld voor de kinderen geen inkomen van de andere ouder, maar wel voor het kind.

Tot 16 jaar

Kinderen jonger dan 16 jaar die een onderhoudsuitkering krijgen, moeten geen eigen belastingaangifte indienen. Voorwaarde is dat het bruto ontvangen bedrag, verminderd met 20 procent, niet meer bedraagt dan de belastingvrije som van 7.420 euro. Er is dus geen aangifteplicht als uw kind maximaal 9.275 euro onderhoudsgeld ontvangt. Tot die bedragen moeten er ook geen belastingen betaald worden, op voorwaarde dat het kind geen andere inkomsten heeft. Kinderen onder 16 jaar die méér onderhoudsgeld krijgen, moeten wel een eigen belastingaangifte indienen en zullen ook belastingen betalen op de ontvangen onderhoudsbijdrage.

Vanaf 16 jaar

Kinderen die op 1 januari van het aanslagjaar 16 jaar of ouder zijn, moeten de onderhoudsbijdrage altijd in een belastingaangifte opnemen. Ook als de ontvangen bedragen onder de grens van de belastingvrije som blijven en er dus geen belastingen betaald moeten worden.

voorbeeld

Mia en Eddy hebben samen twee tieners in co-ouderschap. Beide kinderen zijn bij Mia gedomicilieerd. Intussen kreeg Mia nog twee kinderen met haar nieuwe partner.

Zo berekent u de toeslag op de belastingvrije som voor de kinderlast. (*)

Mia: 4 kinderen...14.140 euro

Waarvan 2 kinderen in co-ouderschap, met de helft van de toeslag voor twee kinderen: 3.900 euro/2 -1.950 euro

12.190 euro

Eddy: 2 kinderen in co-ouderschap: 3.900 euro/2 1.950 euro

Als Eddy alleen wordt belast, ontvangt hij bovendien de belastingvrije toeslag van 1.520 euro voor een alleenstaande met kinderen ten laste.

HOE MEER KINDEREN TEN LASTE, hoe hoger het fiscale voordeel

Toeslag op de belastingvrije som

Voor 1 kind ten laste1.520 euro

Voor 2 kinderen ten laste3.900 euro

Voor 3 kinderen ten laste 8.740 euro

Voor 4 kinderen ten laste14.140 euro

Voor meer dan 4 kinderen:5.400 euro

toeslag voor elk kind boven het 4de

7 cruciale vragen over...

Nieuwe gezinnen & kindergeld belastingen budget woning erfenissen uitkeringen

7. Kunnen ouders hun kinderen 'fiscaal optimaliseren'?

Nieuw samengestelde gezinnen zijn vaak kroostrijke gezinnen. En meer kinderen betekent een groter fiscaal voordeel. Kan een doordachte keuze van wie de kinderen ten laste neemt een fiscaal voordeel opleveren? Is een optimalisatie mogelijk voor bijvoorbeeld een koppel waarbij elke partner twee kinderen uit een vorige relatie heeft? 'Niet als de nieuwe partners gehuwd zijn of wettelijk samenwonen. Die vullen samen een belastingaangifte in en de kinderen worden automatisch aangerekend bij de partner met het hoogste inkomen', zegt Wellens. 'Bij feitelijke samenwoners ligt dat anders.'

Feitelijke samenwoners worden door de fiscus als alleenstaanden beschouwd: ze vullen elk een eigen belastingaangifte in en worden apart belast. 'Een feitelijke samenwoner kan zowel zijn eigen kinderen als die van zijn partner fiscaal ten laste nemen en dat zolang ze minderjarig zijn. De kinderen zijn dan ten laste van het gezinshoofd, dat vrij gekozen kan worden', zegt Wellens. 'Voor een koppel waarbij elke partner twee kinderen uit een vorige relatie heeft, is het fiscaal interessanter de vier kinderen bij één partner aan te geven dan dat elke partner zijn twee natuurlijke kinderen ten laste neemt.'

En wat als er slechts twee kinderen zijn? Kan elke partner dan één kind ten laste nemen om zo ook de extra toeslag voor de alleenstaande ouder te benutten? 'De fiscus aanvaardt zo'n opsplitsing niet. De keuze moet collectief voor alle kinderen gemaakt worden. De twee kinderen zijn ten laste van het gezinshoofd', zegt Wellens.

Wist u dat?

Voor een koppel waar elke partner twee kinderen uit een vorige relatie heeft, is het fiscaal interessanter de vier kinderen bij één partner aan te geven.

6. Kan er ongebreideld onderhoudsgeld betaald worden?

'Er bestaat geen wettelijk maximum of plafondbedrag', zegt Wellens. 'Maar bij een te hoge onderhoudsbijdrage bestaat het risico dat het kind niet langer fiscaal ten laste is van de andere ouder, waardoor die het belastingvoordeel voor het kind verliest.'

Onderhoudsbijdragen zijn immers geen inkomen van de andere ouder, wel van het kind zelf. Om fiscaal ten laste te zijn mag een kind maar beperkte inkomsten hebben. De nettobestaansmiddelen mogen in 2016 (aanslagjaar 2017) niet meer bedragen dan 3.140 euro voor een kind ten laste van gehuwden of wettelijk samenwonenden en 4.530 euro voor kinderen ten laste van een alleenstaande of feitelijk samenwonende ouder. Ook onderhoudsbijdragen worden daarbij meegeteld, zij het niet volledig: er wordt geen rekening gehouden met de eerste schijf van 3.140 euro van het alimentatiebedrag en de volledige achterstallige uitkeringen. Van de ontvangen uitkeringen wordt ook 20 procent als kosten in mindering gebracht.

5. Welk fiscaal voordeel levert betaald onderhoudsgeld op?

Het betaalde onderhoudsgeld - voor zowel gewone als buitengewone kosten - kan fiscaal worden benut. Het is een zogenaamde aftrekbare besteding: 80 procent van het betaalde bedrag wordt afgetrokken van het gezamenlijk belastbaar inkomen.

VOORBEELD

Jasper betaalt maandelijks 500 euro onderhoudsbijdrage voor zijn 17-jarige dochter, of 6.000 euro per jaar. Hij wordt belast tegen het hoogste belastingtarief van 50 procent. Van het 6.000 euro betaald onderhoudsgeld neemt de fiscus 80 procent of dus 4.800 euro in aanmerking. Daarvan recupereert Jasper: 4.800 x 50 procent = 2.400 euro. Daarbovenop komt nog een besparing aan gemeentebelastingen (tussen 0 en 9 procent).

Maar de aftrek van onderhoudsbijdragen kan niet gecumuleerd worden met een toeslag op de belastingvrije som (zie vraag 4, blz. 15). 'Het verbod op de combinatie van een onderhoudsuitkering en fiscaal co-ouderschap geldt per kind', zegt Jef Wellens, fiscalist bij Wolters Kluwer. 'In een gezin met twee kinderen is het perfect mogelijk dat er voor het ene kind een co-ouderschapsregeling is met een verdeling van de belastingvrije toeslag en dat er voor het andere kind een onderhoudsbijdrage wordt betaald en uitgekeerd.'

• Als één ouder onderhoudsbijdragen betaalt, dan kan de andere de kinderen fiscaal ten laste nemen en de volledige toeslag op de belastingvrije som krijgen.

• Wie zijn kinderen in co-ouderschap opvoedt én onderhoudsgeld betaalt, moet kiezen tussen beide voordelen. U zult moeten uitrekenen wat het voordeligst is. Geeft u het betaalde onderhoudsgeld wel aan? Dan kan de andere co-ouder de volledige belastingvrije som voor de kinderen ten laste krijgen. 'Maar die volledige belastingvrije som krijgt u niet altijd automatisch. De ouder waar het kind gedomicilieerd is en die de helft van zijn belastingvoordeel afstond, vraagt de volledige belastingvrije som dan het best via een bezwaarschrift', merkt Wellens op.

Er zijn wel vier voorwaarden om het onderhoudsgeld fiscaal in te brengen:

1. U moet wettelijk verplicht zijn om onderhoudsgeld te betalen. Ouders hebben sowieso een onderhoudsverplichting tegenover hun kinderen en dat in principe tot op het moment dat uw kind afstudeert.

2. Het kind aan wie u onderhoudsgeld betaalt, mag op het moment van de betaling niet fiscaal te uwen laste zijn.

3. U moet het onderhoudsgeld regelmatig betalen en u mag niet langer dan drie maanden talmen om het verschuldigde onderhoudsgeld te betalen. Alleen voor buitengewone kosten en een betaling na een gerechtelijke beslissing met terugwerkende kracht wordt een uitzondering gemaakt.

4. U moet de betaling kunnen aantonen met bankafschriften, betalingen op een kindrekening of via een attest van de persoon die de onderhoudsgelden ontving.

4. Hoeveel fiscaal voordeel leveren kinderen nog op als de ouders uit elkaar gaan? En voor welke ouder is dat voordeel?

Kinderen ten laste zijn fiscaal interessant. Iedereen heeft recht op een belastingvrije som van 7.130 euro: op die eerste schijf van uw inkomen betaalt u geen belastingen. Ouders met kinderen ten laste krijgen daarop een toeslag. Hoe meer kinderen ten laste, hoe hoger de toeslag (zie tabel).

Het effectieve belastingvoordeel wordt berekend tegen het belastingtarief dat van toepassing is. Naarmate u meer kinderen fiscaal ten laste hebt, wordt de belastingvrije som verhoogd.

Wat met dat belastingvoordeel na een relatiebreuk?

• Kind fiscaal ten laste van één ouder

Een eerste mogelijkheid is dat het kind fiscaal ten laste is van één ouder. Dat is de ouder waar het kind op 1 januari zijn hoofdverblijfplaats of domicilie heeft. Die ouder krijgt dan de volledige toeslag voor kinderlast, de andere ouder niets of het voordeel voor de fiscale aftrek van onderhoudsgeld (zie verder).

• Fiscaal co-ouderschap

Een tweede mogelijkheid is er voor kinderen die in co-ouderschap opgroeien en dus evenveel tijd bij elke ouder doorbrengen. Ook al kunnen ze maar bij één ouder gedomicilieerd zijn, toch krijgt elke ouder met fiscaal co-ouderschap de helft van de belastingvrije sommen. Uit cijfers van de federale overheidsdienst Financiën blijkt dat er voor 47.056 kinderen in 30.315 dossiers van de personenbelasting een fiscaal co-ouderschap werd gevraagd. 'Jammer, het fiscaal co-ouderschap is alleen interessant voor één en twee kinderen, op voorwaarde dat de maandelijkse onderhoudsbijdrage voor alle kinderen samen lager is dan ongeveer 100 euro per maand', zegt Coemans. In andere situaties kunt u een groter belastingvoordeel genieten door níét te kiezen voor fiscaal co-ouderschap.

Hoe werkt fiscaal co-ouderschap?

De belastingvrijstelling wordt bepaald zonder rekening te houden met eventuele andere kinderen in uw gezin en wordt vervolgens gehalveerd. Die helft wordt afgetrokken van de vrijstelling voor alle kinderen ten laste. Een voorbeeld vindt u op blz. 16.

Voorwaarden van fiscaal co-ouderschap?

1. U en uw ex wonen niet langer in hetzelfde gezin.

2. U hebt onderhoudsplicht voor uw gemeenschappelijke kinderen.

3. De gelijkmatig verdeelde huisvesting moet vastgelegd zijn in een beslissing van de rechter of een overeenkomst die u samen met de andere ouder hebt opgesteld. Als de fiscus u dat vraagt, moet u een afschrift van dat document kunnen voorleggen.

4. Geen van beide ouders brengt betaalde onderhoudsgelden voor dat gemeenschappelijke kind fiscaal in (zie verder).

Daarbovenop zijn twee andere toeslagen op de belastingvrije som mogelijk.

• Kind jonger dan drie jaar

Is uw zoontje of dochtertje jonger dan drie jaar en hebt u weinig of geen kosten voor een crèche of onthaalmoeder? Er bestaat een toeslag van 570 euro op de belastingvrije som, maar bij fiscaal co-ouderschap kunt u die maar voor de helft krijgen.

• Alleenstaande ouder

Alleenstaanden met kinderen ten laste krijgen een extra toeslag op de belastingvrije som van 1.520 euro. Die toeslag wordt ook bij fiscaal co-ouderschap volledig toegekend.

NIEUW! Fiscaal co-ouderschap kon tot nog toe alleen voor minderjarige kinderen. Vanaf het jaar waarin het kind 18 jaar werd, kreeg alleen de ouder bij wie het kind gedomicilieerd was de volledige toeslag op de belastingvrije som. Maar vanaf het inkomstenjaar 2016 is fiscaal co-ouderschap ook mogelijk voor 18-plussers.

3. Kan het onderhoudsgeld in de loop der tijd nog wijzigen?

Het is wettelijk verplicht dat een onderhoudsbijdrage wordt aangepast aan de levensduurte, en dat ze dus jaarlijks wordt geïndexeerd volgens de index van de consumptieprijzen. Doorgaans worden er scharniermomenten voorzien waarop de onderhoudsbijdrage wordt herbekeken: bijvoorbeeld als het kind 6, 12 of 18 jaar wordt. Een universiteitsstudent is immers 'duurder' dan een kleutertje.

'De onderhoudsbijdrage kan ook worden aangepast als er zich belangrijke wijzigingen voordoen, onafhankelijk van uw wil. Dat is bijvoorbeeld het geval als een ouder minder verdient door ziekte of ongewilde werkloosheid', zegt Labeeuw. 'De jongste tijd houden rechters soms ook rekening met de komst van bijkomende kinderen om de onderhoudsbijdrage te herzien', vult Coemans aan.

Een aanpassing van het onderhoudsgeld kan maar als beide ouders daarmee instemmen. 'Een akkoord dat tot stand gekomen is via bemiddeling laat je het best homologeren door de rechtbank, zodat je bij wanbetaling de hogere onderhoudsbijdrage ook effectief kan opeisen', adviseert Coemans. Komen de ouders er samen niet uit, dan kunnen ze naar de familierechtbank stappen.

2. Hoe hoog moet het onderhoudsgeld zijn?

'De bepaling van het onderhoudsgeld is niet strikt geregeld. Er is wel een wet over de objectivering van de onderhoudsbijdrage, maar dat is geen formule', zegt Nathalie Labeeuw van het advocatenkantoor Cazimir. Het bedrag van het onderhoudsgeld is dus afhankelijk van de specifieke situatie. Naast de gekozen verblijfsregeling spelen de kosten die gemaakt moeten worden voor een kind een grote rol. En dat bedrag kan sterk verschillen, afhankelijk van de situatie en de noden. De belangrijkste kostenposten zijn: eten, kleding, huisvesting, energie en nutsvoorzieningen, gezondheidskosten, cultuur en ontspanning en eventueel sparen. 'Ook het inkomen van de ouders bepaalt het kostenplaatje. Mensen met een hoger inkomen kopen meestal duurdere kleren voor hun kinderen, laten hen duurdere hobby's beoefenen, reizen meer enzovoort', zegt Coemans.

De onderhoudsbijdrage dekt alleen de dagelijkse kosten: voeding, huisvesting, kleding, zakgeld... 'Tegelijk moeten nog afspraken worden gemaakt over een vergoeding voor buitengewone kosten, zoals logopedie, een beugel, sport- en taalkampen... Er moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen de kosten die onder de gewone onderhoudsbijdrage vallen en de bijzondere kosten', zegt Labeeuw.

1. Wie moet onderhoudsgeld betalen voor de kinderen?

Zolang de ouders samenwonen, verlopen de opvoeding van de kinderen én de verdeling van de bijbehorende kosten vrij automatisch. Maar na een relatiebreuk moeten de partners een verdeelsleutel uitdokteren. 'Heel vaak horen we van bemiddelaars dat de meest verdienende ouder, doorgaans nog altijd de vader, aandringt op een co-ouderschapsregeling met gelijkmatige huisvesting, zodat hij geen onderhoudsbijdrage moet betalen', zegt Yves Coemans van de Gezinsbond. 'Maar dat is een misvatting. Behalve de verblijfsregeling is ook het inkomen van de ouders een doorslaggevende factor.'

Elke ouder moet bijdragen in de kosten voor de kinderen volgens zijn of haar aandeel in het samengetelde inkomen van beide ouders (beroepsinkomsten, extralegale voordelen, roerende en onroerende inkomsten...). Als, om een cliché te gebruiken, de vader dubbel zoveel verdient als de moeder, zal hij ook twee derde van de kinderkosten moeten betalen. 'Het is belangrijk om te rekenen met het inkomen na de echtscheiding. Zo kan een kind bijvoorbeeld voor de echtscheiding fiscaal ten laste zijn van de vader, maar erna van de moeder. Daardoor zal de vader netto minder verdienen en de moeder meer', merkt Coemans op. Bij de berekening van de bedrijfsvoorheffing die wordt ingehouden van het loon wordt immers rekening gehouden met de kinderlast.

Maar ook als beide ouders ongeveer evenveel verdienen en de kinderen even lang bij elke ouder verblijven, is het mogelijk dat er nog een onderhoudsbijdrage - de juridische term voor onderhoudsgeld voor de kinderen - moet worden betaald. 'Niet alle kosten worden noodzakelijkerwijze voor de helft betaald. Zo sturen de meeste scholen de onderwijsfacturen nog altijd naar één ouder, die de rekening zal betalen. Met een onderhoudsbijdrage kunnen dergelijke verschillen worden gecompenseerd', zegt Coemans.

Nieuwe gezinnen & kindergeld belastingen budget woning erfenissen uitkeringen

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect